Viramitrodaya 210

210

}
atra ca dvitīyādimāsikāni dvitīyatṛtīyādi māseṣu mṛtāhe kartavyāni ādyamāsikaṃ tu ekādaśe 'hni kartavyamityāha--
yājñavalkyaḥ, (a. 1 śrā. pra. ślo. 256)
mṛte 'hani tu kartavyaṃ pratimāsaṃ tu vatsaram /
pratisaṃvatsaraṃ caivamādyamekādaśe 'hani //
vatsaramiti vatsarapūrttiparyantaṃ,"kālādhvanoratyantasaṃyoge" (2 / 3 / 5) itidbitīyeti /
atra kocet /
ādyamṛtatithiṃ gṛhītvottaramutatitheḥ pūrvatithiparyantaṃ triṃśattithisamudāyātmakacāndramāsamānena caitraśuklapañcamyāṃ mṛtasyāgrimaśuklacaturthyāṃ māsikam, evamūnaṣāṇmāsikonābdakayorekāhanyūnatāpakṣe tryahanyūtāpakṣe ca tṛtīyāyāṃ pratipadi ca tayoranuṣṭhānamiti /
tattuccham /
"mṛte 'hani tu kartavyaṃ"iti pūrvoktayājñavalkyavacanāt,"mṛtāhaṣvitarāṇi tu"iti kārṣṇājinivacanācca"māsikāni svakīye tu divase"iti,"ṣāṇmāsikābdikeśrāddhe syātāṃ pūrvedyurevate"iti pūrvopanyastapaiṭhīnasivacanācca /
tena pañcamīpramītasyāgrimapañcamyāmeva māsikamūnaṣāṇmāsikādi tu caturthyāmeva /
tryahanyūtāpakṣe dvitīyāyāmeva /
ata evoktaṃ kālādarśe:
māsikānyapi conāni cāṣṭāviṃśatime dine /
iti /
mādhavena tūnaṣāṇmāsikaṃ saptamāsagatamṛtāhadinātpūrvedyuranuṣṭheyam ūnābdikaṃ ca dvitīyavatsarādermṛtāhadinātpūrvedyuḥ kartavyamiti /
atrāyaṃ mugdhavyāmohanivṛttyarthaṃ spaṣṭaḥ kālavivekaḥ /
māse bhavaṃ māsikamiti vyutpattyā, māse 'tīte bhāvaṃ māsikamiti vyutpattyā vā, māsasambandhi māsikamiti hemādryuktavyutpattyā vā, māsādau bhavaṃ māsikamiti vyutpattyā vā māsikasya yadyapi tanmāsabhavanaṃ tanmāsasambandho vā tanmāsāntargatayatkiñcittithyadhikaraṇakatvenāpi sambhavati jyotiṣṭomasyeva vasantakālikatvaṃ śrāddhasyevāparapākṣikatvam /
tathāpi prathamātikrame kāraṇā bhāvāt vakṣyamāṇasmārttabahuvacanānurodhācca māsopakrama eva kartavyatā niścīyate /
tāni tu vacāṃsi '; māsikāni svakīye tu divasa"iti"mṛtāheṣvitarāṇi tu"iti"mṛte 'hani tu kartavyaṃ"iti ca /
brahmapurāṇe 'pi--
dvādaśe 'hani māse ca tripakṣe ca tataḥ param /
māsi māsi tu kartavyaṃ yāvatsamvatsaraṃ dvijaiḥ //
tataḥ parataraṃ kāryaṃ sapiṇḍīkaraṇaṃ kramāt /
{