Viramitrodaya 24

24

}
samūlatve tu amāvāsyāviṣayameva /
yadā caturdaśī yāmaṃ turīyamanupṛrayet /
amāvāsyā kṣīyamāṇā tadaiva āddhamiṣyate //
iti pariśiṣṭaikavākyatvāt /
yadapi"karmaṇo yasya yaḥ kāla"iti vākye "hrāsavṛddhī na kāraṇam' ityatra hrāsavṛddhigrahaṇaṃ tadapi śuklakṛṣṇaparamevetyāhuḥ /
tanna /
hāsavṛddhipadasya pūrvārddhepasthitatithigatahrāsavṛddhiparatve sambhavati atyantānupasthitacandrahrāsavṛddhiparatvasyāyuktvāt /
yajñaparatve lakṣaṇāpatteśca /
kiñca pūrvārddhe yugmavākyaṃ daiva eveti niyamavidhānāt /
upakramānurodhenottarārddhe 'pi pitrya eva śuklakṛṣṇavākyamiti niyamaucityāttadatikrameṇa pitrye śuklakṛṣṇavākyamevetiniyamakaraṇe vairūṣyāpatteḥ /
etena yat vivekatithitatvayorekoddiṣṭādītyādipadena pārvaṇagrahaṇāt vṛddhyādītyādipadena kṣayasāmyayogrīhaṇāt hāsavṛddhyādītyādipadena "yayā staṃ' itivākyasya grahaṇādekoddiṣṭe paviṇe ca tithivṛddhikṣayasāmyaprayuktasandehe sati śuklakṛṣṇapakṣavākyāstamayavākyābhyāṃ krameṇa nirṇaya ityuktaṃ, tadapāstam /
vairūpyāpatteḥ samānatvāt /
kiñca vṛddhyādāvitipadena sandehapratipādanaṃ vyarthaṃ sarvanirṇayavākvānāṃ sandeha eva pravṛtteḥ /
teṣu satsvapi karmakālavyāpto satyāṃ sandehābhāvānna sandehotthāpakatvamapi teṣāṃ kintu tithikhaṇḍatvasyaivetyuktam /
yā ca yayāstamityādeḥ pārvaṇaviṣayatvena vyavasthā sāpyayuktā /
asya hi satyapi aparāhṇasamabhivyāhāre--
pūrvāhṇe daivikaṃ kāryamaparāhṇe tu paitṛkam /
tathā śrāddhasya pūrvāhṇādaparāhṇo viśiṣyate //
ityādivākyaparyālocanayā dvidhāvibhaktadināparāhnaviṣayatvāt sakalapitryaviṣayatve 'pi na kāpi kṣatiḥ /
ekoddiṣṭāderapi hi kutapapūrvārddha upakrame 'pi tādṛśāparāhṇa eva samāpyamānatvāt /
evaṃ ca--
devakārye tithirjñeyā yasyāmabhyudito raviḥ /
pitṛkārye tithirjñeyā yasyāmastamito raviḥ //
udite daivataṃ bhānau pitryaṃ cāstamite ravau /
dvimuhūrtaṃ triranhaśca sā tithirhavyakabyayoḥ //
ityādisāmānyavacanānyupapadyante /
anyathā pārvaṇamātraviṣayatve saṅkocāpatteḥ /
na copakramaprabhṛtisamāptiparyantaṃ pārvaṇa evāparāhṇasambandhāt 'yayāstaṃ' itivacanasya tadviṣayatvamevāstviti vācyam /
śuklapakṣagatapārvaṇasyāpi pūrvahṇa evopakramāt upakramaprabhṛtisamāptiparyantamaparāhvasambandhābhāvāt /
{