Viramitrodaya 25
Vīramitrodaya 25
- Language
- Sanskrit
25
}
śuklapakṣasya pūrvāhṇe śrāddhaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ /
kṛṣṇapakṣe 'parāhṇe tu rauhiṇaṃ tu na laṅghayet //
iti pārvaṇaṃ prakṛtyābhidhānāt /
tasmāt yayāstamityādi na pārvaṇe 'stamayavyāpitithividhāyakaṃ kintu sarvapitrye kharvadarpavākyaprāptāstamayavyāpitvānuvādamātram /
etena--
daive karmaṇi samprāpte yasyāmabhyudito raviḥ /
sā tithiḥ sakalā jñeyā pitrye 'rthe cāparāhṇikī //
iti mārkaṇḍeyavacanamapi satyapyaparāhṇasamabhivyāhāre sarvapitryaviṣayatvenaiva vyākhyātam /
tasmāduktayuktyā pitrye kharvavākyāt, daive yugmavākyāt, yugmavākyavirodhe tadaviṣayatithiṣu ca śuklakṛṣṇavākyānnirṇaya iti siddham /
yatra pūrvaviddhīyā grāhyatvaṃ yugmādivākyādavagataṃ yathā ddhitīyāviddhāyāstṛtīyāyāstatra tṛtīyāyā dvitīyādināstamayāt pūrvaṃ trimuhūrtāyāstato 'dhikāyā vā sattve evāgrāhyatvam /
na tu tato nyūnāyāḥ sattve /
evaṃ yatra uttaraviddhāyā grāhyatvaṃ yugmādivākyādavagataṃ yathā tṛtīyāviddhāyā dvitīyāyāstatra dvitīyāyāstṛtīyādine udayādurdhvaṃ trimuhūrtāyāstato 'dhikāyā vā sattve eva tat na tu tato nyūnatve /
pakṣadvaye 'pi thithayastithiṃ pūrvāṃ tathottarām /
tribhirmūhūrtairvidhyanti sāmānyo 'yaṃ vidhiḥ smṛtaḥ //
iti paiṭhīnasivacanāt,
udite daivataṃ bhānau pitryaṃ cāstamite ravau /
dvimuhūrtaṃ trirahnaśca sā tithirhavyakavyayoḥ //
itiviṣṇudharmottaravacanācca /
astamite ityādikarmaṇi ktaḥ /
astaṃ gantumārabdha ityarthaḥ /
astamayottaramanho 'sattvāt /
atrodayavyāpinyā dvimuhūrtasattāstamayavyāpinyāstrimūhūrtasattā vidhīyate /
na tu havye yodayavyāpinī kavye yāstamayavyāpinī tasyā dvitrimūhūrtasattoddeśyaviśeṣaṇasyābivakṣitatvāt /
ata eva--
yāṃ prāpyāstamupaityarkaḥ sā cet syāt trimuhūrtagā /
dharmakṛtyeṣu sarveṣu sampūrṇāṃ tāṃ vidurbudhāḥ //
iti śivarahasye sāmānyato dharmakṛtyeṣvityuktam /
viṣṇudharmaṃvākye ca dvimuhūrtagrahaṇamanukalpatvena draṣṭavyam /
trimūhūrtā na kartavyā yā tithiḥ kṣayagāminī /
dvimuhūrtāpi kartavyā yā tithirvṛddhigāminī //
{
Linked texts (2)
- Bhagavantabhāskara — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- Kālatattvavivecana — Raghunātha Vājapeyin 1595, Sanskrit