Viramitrodaya 272

272

("264")}
atha kāmanāviśeṣeṇa ṛtava uktāḥ /
kātyāyanena--vasanto brāhmaṇabrahmavarcasakāmayoḥ grīṣmaḥ kṣatriyaśrīkāmayoḥ varṣāḥ prajāpaśukāmavaiśyarathakṛtāmiti /
etena brāhmaṇakṣatriyavaiśyānāṃ kāmyā anye 'pi kālā iti siddham /
vasantādayo dvividhāḥ /
sauracāndrabhedena ṛtuvivecane = ktāḥ /
saurā api mīnameṣau meṣavṛṣau vetyādibhedena dvividhā ityapi coktam /
evaṃ ca caitravaiśākhajyeṣṭhāstathā pūrvodāhṛtāt"śiśiraḥ sārvavarṇika"ityetasmānmāghaphālgunau ca militvā pañca māsā brāhmaṇasyādhānakāla iti siddham /
etanmūlikaiva māghādipañcamāsā vasanta iti yājñikaprasiddhiriti /
atha tithayaḥ /
tatrāpastambaḥ--amāvāsyāyāṃ paurṇamāsyāṃ vā adhiya iti,
tathā phālgunīpūrṇamāsa ādadhītetyuktvā dvyahe puraikāhe veti /
dvyahe dinadvayaṃ, purā pūrvamekāhe ekadinapūrvamityarthaḥ /
evaṃ ca dvyahetipakṣe trayodaśyām /
ekāhetipakṣe caturdaśyāmādadhītetyarthaḥ /
baudhāyanasaktu-yā vaiśākhyāḥ paurṇamāsyā upariṣṭādamāvāsyā bhavati sā sakṛtsavaṃtsarasya rohiṇyā sampadyate tasyāmādadhīteti /
āśvalāyanaḥ-vasante parvaṇi ādadhīteti /
satyāṣāḍhastu--ādadhītetyupakramya--āmāvāsyāyāṃ paurṇamāsyāmāpūryamāṇapakṣe vā puṇye nakṣatre 'tra yattrīṇi nipatanti tatsamūham /
vipratiṣedhe ṛtunakṣatraṃ balīya iti /
puṇyanakṣatrāṇi tu kṛttikādicaturdaśanakṣatrāṇi"kṛttikāḥ prathamaṃ"ityādi śruteḥ /
vājasaneyake tu nakṣatranindāpūrvakamuktam--amavāsyāyāmagnīnādadhīteti, tena parvābhyarhitamiti /
atha nakṣatrāṇi /
tatra kātyāyanaḥ--kṛttikārohiṇīmṛgaśiraḥ phalgunīṣu hasto lābha kāmasya citrā ceti /
baudhāyanaḥ--kṛttikāsu rohiṇyāṃ punarvasuphalgunyościtrāyāmiti /
āśvalāyanaḥ-agnyādheyaṃ kṛttikāsu rohiṇyāṃ mṛgaśirasi phalgunīṣu viśākhayoruttarayoḥ prauṣṭhapadayoreteṣāmekasmin kasmiṃścit /
āpastambastu--kṛttikāsu brāhmaṇa ādadhīta mukhyo brhanavarcasī bhavati /
gṛhāṃstasyāgnirddāhako bhavati /
rohiṇyāmādhāya sarvān rohān rohati /
mṛgaśīrṣe brahmavarcasakāmo yajñakāmo vā yaḥ purābhadraḥ sanpāpīyān syātsa punarvasvorādadhīta /
{