Vivadacintamani 2.p181.3
Vivādacintāmaṇi 2.p181.3
- Language
- Sanskrit
2.p181.3
i dañca pituraṃśadvayamekaputratve vacanayorekamūlatvakalpanālāghavāt piturakhārjjitadhanaviṣayametat khārjjite tu svecchayā vibhaja nīyaekaputratvasyāprayojakatvāt ekapadacchedaṃ jyeṣṭhavācina tu sadbhāvācīti anyathā jyeṣṭhāya yavīyasaiti viruddhayeta tasmā tsaguṇajyeṣṭhakaniṣṭhāvuktoddhārabhājau kāryyau anye putrādhaneṣu sa māṃśāḥ pitā tu soddhāradvyaṃśabhāgiti saṅkṣepaḥ| āpastambaḥ ekadhanena jyeṣṭhaṃ toṣayitvā jīvatputrebhyo vibhajetsamaṃ || jīvatya dānyā tasya patnyābhāgīnāsti tatputrasya tu so'sti ātmā vai putraityabhidhānāt vākyāntarācca | jīvanniti tu ratnākare pāṭhaḥ saca na yuktaḥ vibhāgakarttṛtayaiva jīvanasya prāptatvena nira rthakatvāt ekadhanena śreṣṭhadhanena | jyeṣṭhe devalaḥ bahvirvarṣeṣu cā ritthyādyamaje pūrvvajanmataḥ | yasya jātasya yamayoḥ paśyanti pra thamaṃ mukhaṃ || santānaḥ pitaraścaiva tasmin jyeṣṭhaṃ pratiṣṭhitaṃ || yasya savarṇṇījātasya mukhaṃ prathamaṃ paśyanti tasminsantānaḥ pratiṣṭhitaḥ| pitaraḥ pratiṣṭhitāḥ jyeṣṭhañca pratiṣṭhitamityarthaḥ tena pituḥ prathamāpatyaṃ pumān jyeṣṭhaḥ patisavarṇṇīyāntu paścādutpa nno'pi jyeṣṭhaḥ| taduktaṃ manunā sadṛśastrīpujātānāṃ putrāṇāmavi śeṣataḥ | na mātṛtojyaiṣṭhyamasti janmatojyeṣṭhamucyate || tena nānā varṇīsu bhāryyāsu patisavarṇṇīyāṃ paścājjāto jyeṣṭha ityarthaḥ| tathā yojyeṣṭho vinikurvīta lobhādbhrātṝn yavīyasaḥ | so'jyeṣṭhaḥ syā dabhāgaśca niyantavyaśca rājabhiḥ || manuḥ jyeṣṭhasya viṃśauddhāraḥ sarvvadravyācca yadvaraṃ | tato'rddhaṃ madhyamasya syātturīyantu yavīya saḥ ||
Linked texts (6)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit
- Devalasmṛti (fragments) — Sanskrit
- Hiraṇyakeśiśrautasūtra (ed. Kāśīnāthaśāstrī Āgāśe, Ānandāśrama 1907, with Mahādeva's Vaijayantī) — Sanskrit
- Hiraṇyakeśidharmasūtra — Hiraṇyakeśin, Sanskrit
- Vivādaratnākara — Caṇḍeśvara, Sanskrit
- Smṛtiratnākara (Vivādaratnākara, Kṛtyaratnākara…) — Caṇḍeśvara Ṭhakkura, Sanskrit