Tirthaprakasha 1.p25.3

1.p25.3

tadarthastu dvijairvidyamānajātīyāsu jātāstrayastathā ānulomyenotpannāḥ brāhmaṇena kṣatriyāvaiśyayoḥ kṣatriyeṇa vaiśyāyāmiti trayaḥ evaṃ ṣaṭputrā dvijadharmiṇaḥ upanayanādidharmayuktā ityarthaḥ | vastutastu sajātijābhyo yā yā anantarāstāsu jātāḥ ṣaṭ anulomajā dvijadharmiṇa ityarthaḥ | ataśca śūdrāyāṃ traivarṇikebhyo jātānāmapi anulomajānāṃ dvijadharmatvam | tathā ca dvijānāṃ tīrthayātrāsiddhau teṣāmapi tatsiddhirdvijadharmāviśeṣāt | upanayanaprāptistu śūdrāputrāṇāṃ saṃskāraprakāśe vicāritam | kuṇḍagolakayorapi tīrthe'dhikāraḥ | śūdrāṇāṃ tu sadharmāṇaḥ sarve'padhvaṃsajāḥ smṛtāḥ | iti manuvacanāt | apadhvaṃsajāḥ, svakṣetre vinānumatimanyenotpāditāḥ | idaṃ tu mitākṣarāsvarasāduktam | apadhvaṃsajā vyabhicārajā iti tadvyākhyānāt | manuṭīkāyāṃ tu apadhvaṃsajāḥ pratilomajāḥ sūtādayaḥ śūdradharmāṇa ityuktam | yuktaṃ caitat | sajātijetyādinā'nulomajāderuktatvādapadhvaṃsajā ityanena pratilomajānāṃ vaktumucitatvāt | ataḥ pratilomajānāṃ tīrthe'dhikāraḥ siddhaḥ | śūdrājjātastu caṇḍālaḥ sarvadharmabahiskṛtaḥ | iti yājñavalkyavacanāt tasya nādhikāraḥ siddhyati yadyapi, tathāpi— tīrthānyeva tu sarvāṇi pāpaghnāni sadā nṛṇām | iti śaṅkhavacanāt caṇḍālakuṇḍagolakādīnāmapyadhikāraḥ | na caitasya sāmānyavacanatvāt pratilomabhinnaparatāstītivācyam | “sarvadharmabahiṣkṛta” ityasya “śūdrāṇāṃ tu sadharmāṇa” ityanurodhena ahiṃsādividhyanurodhena ca saṅkocāvaśyaśyakatve etadanurodhenāpi saṅkocasya suvacatvāt | strīṇāmapi tīrthe'dhikāraḥ |