Tirthaprakasha 4.p188

4.p188

raṇena tattvajñānapratibandhakādharmanivṛttau tattvajñānotpattirityatra tasyāvirodhitvāt | kiñca | sarveṣāṃ prāṇināṃ prāyaṇaprākkāle nopadeśādisambhavaḥ | badhirāṇāmagṛhītapadapadārthasaṅketānāṃ cāṇḍālāṇḍajādīnāṃ padārthasmaraṇābhāvena śābdabodhābhāvāt | na ca pramathanāthaprabhāvasamudbuddhaprāgbhavatadbhavavāsanāvaśāttaditi vācyam | tathāpi kṛmikīṭādīnāṃ dakṣiṇakarṇe upadeśāsambhavāt | na hi śarīrayatkiñcicchidrameva śrotraṃ, ghrāṇāderapi tathātvāpatteḥ | naca śabdagrāhakendriyameva śrotraṃ tacca kīṭādīnāmapīti vācyam | tathāpi tatra dakṣiṇatvāsambhavāt | na caivaṃ śarīrāntare yadyupadeśastadā jantumātrasya kīṭapataṅgādermuktiruktā virudhyeteti vācyam | teṣāmevātmanāṃ śarīrāntaraparigraheṇa mokṣotpatteraviklatvāt | tasmāccharīrāntaraparigrahe tatraivopadeśaḥ | naca taccharīre'pi kathamadhikāraḥ | “yātanānte diśenmatim” iti vacanena rudrapiśācaśarīra iva tatrāpi tatsambhavāt | taduparyyapi bādarāyaṇaḥ sambhavāt(a0 1 pā0 3| sū0 26) iti vyāsasūtre niṣṭaṅkitametaditi prāhuḥ | viprādīnāṃ trayāṇāṃ varṇānāṃ padapadārthajñānavatāṃ prāyaṇaprākkāle upadeśaḥ anyeṣāṃ prāyaṇottaramityanye | atha kāśīpraveśadinakṛtyam | nārāṇasyāṃ locanagocarīkṛtāyāṃ yānaṃ tyājyam | pañcakrośyāśca sīmānaṃ prāpya devo janārdanaḥ | vainateyādavāruhya kare dhṛtvā dhruvaṃ tataḥ || maṇikarṇyau parisnāya viśveśamabhipūjya ca | iti kāśīkhaṇḍe viṣṇuyātrāyāṃ darśanāt | tathāca vyāsaḥ, niśāmaya mahābhāga ! lomaharṣaṇa ! vacmi te | yathā prathayato yātrā karttavyā yātrikairmudā || sacailamādau snātvā tu cakrapuṣkariṇījale | santarpya pitṛdevāṃśca anyānapi jalārthinaḥ || ādityaṃ draupadīṃ viṣṇuṃ daṇḍapāṇiṃ maheśvaram | namaskṛtya tato gacched draṣṭuṃ ḍhuṇḍhivināyakam || jñānavāpīmupaspṛśya nandikeśaṃ tato vrajet | tārakeśaṃ tato'bhyarcya mahākāleśvaraṃ tataḥ || tataḥ punarddaṇḍapāṇimityeṣā pañcatīrthikā | tato vaiśveśvarī yātrā kāryā sarvārthasiddhidā || iti | tryahaṃ pañcarātraṃ vā vaset | "tryahaṃ pañcarātraṃ vā vaset” iti devalokteḥ | etadāvaśyakam | anyāṃ yātrāṃ yathāśakti kuryāt | tadayaṃ prayogaḥ | kṣetraṃ dṛṣṭvā yānaṃ vihāya praṇamya omadyetyādisarvapāpavimuktikāmo 'vimuktapraveśamahaṃ kariṣya iti saṅkalpya praviśet | tato maṇikarṇikāṃ gatvā sacelaṃ snātvā muṇḍanaṃ vidhāya muṇḍanāprāyatatyanivṛttaye majjanaṃ vidhāya omadyetyādi daśāśvamedhajanyaphalasamaphalaprāptikāmo maṇikarṇikāyāṃ snānamahaṃ kariṣya iti saṅkalpya snātvā sandhyārpaṇatīrthaśrāddhāni vidhāya brāhmaṇebhyo yathāśakti dattvā ādityaṃ draupadīṃ viṣṇuṃ daṇḍapāṇiṃ maheśvaraṃ ca praṇamya ḍhuṇḍhimabhyarcya jñānavāpīmupaspṛśya nandikeśatārakeśamahākāleśān krameṇābhyarcya punarddaṇḍapāṇiṃ natvā śrīviśveśvaramabhyarcayet | tatra ca yathākathañci-