Tirthaprakasha 4.p41
Tīrthaprakāśa 4.p41
- Language
- Sanskrit
4.p41
dhanuḥpramāṇamāhaviṣṇudharmottare prathamakāṇḍam, dvādaśāṅgulikaḥ śaṅkustadvayaṃ tu śayaḥ smṛtaḥ | taccatuṣkaṃ dhanuḥ proktaṃ krośo dhanuḥsahasrikaḥ || śayau hastaḥ | hemādrau kālikāpurāṇe, śoṇo nairañjano ghoṇo ghargharau'tha marīcakaḥ | maṇipuṣpo mahāvartto nadāstvete maheśvarāt || nāradīye, lauhityau maṇimāṃścaiva svarṇabindurakalkakaḥ | airāvataśca pañcaite nadāḥ paramapāvanāḥ || devalaḥ, śoṇasindhuhiraṇyākṣakaukalohitaghargharāḥ | śatadruśca nadāḥ sapta pāvanā brahmaṇaḥ sutāḥ || hemādrau skandapurāṇe, sarasāṃ mānasaṃ śreṣṭhaṃ mandamacchodasaṃjñitam | lohitaṃ vaśilodaṃ ca tathā bindusaraḥ śubham || aindradyumnaṃ viṣṇupadaṃ tathā cottaramānasam | madhumantaṃ payodaṃ ca saraḥ puṇyatamaṃ smṛtam || aindradyumnam, indradyumnasaraḥ puruṣottamakṣetre prasiddham | viṣṇupurāṇe, ākāśagaṅgāsalilaṃ tathā''dāya gabhastimān | anabhraṃ gatamevorvyāṃ sadyaḥ kṣipati raśmibhiḥ || tasya saṃsparśanirdhūtapāpapaṅko dvijottamaḥ | na yāti narakaṃ martyo divyaṃ snānaṃ hi tat smṛtam || dṛṣṭasūrye hi yadvāri patatyabhrairvinā divaḥ | ākāśagaṅgāsalilaṃ tadrobhiḥ kṣipyate raveḥ || kṛttikādiṣu ṛkṣeṣu viṣameṣvambu yaddivaḥ | dṛṣṭārkaṃ patati jñeyaṃ tadgāṅgaṃ diggajojjhitam || yugmarkṣeṣu ca yattoyaṃ patatyarkekṣitaṃ divaḥ | tat sūryaraśmibhiḥ sadyaḥ samādāya nirasyate || ubhayaṃ puṇyamatyarthaṃ nṛṇāṃ pāpaharaṃ dvija | ākāśagaṅgāsalilaṃ divyaṃ snānaṃ mahāmune || yattu meghaiḥ samutsṛṣṭaṃ vāri tat prāṇināṃ dvija | puṣṇātyoṣadhayaḥ sarvā jīvanāyāmṛtaṃ hi tat || tena vṛddhiṃ parāṃ nītaḥ sakalenopadhīgaṇaḥ | iti | māheśvarottare, tatra nadyaḥ pratiṣṭhāpyā gaṅgādyāḥ sarvataḥ śubhāḥ | strīrūpā dvibhujāścaiva tathā kalaśapāṇikāḥ || divyāmbaradharā divyā divyamālyānulepanāḥ | varjayitvā vitastāṃ tu kumārī sā hi nityadā || anyāśca yamunādyā vai smarttavyā nityameva hi | yoṣidrūpā mahābhāgā vāhanaṃ svaṃ svamāsthitāḥ || hemādrau bhaviṣyapurāṇe, caṇḍeśvaraḥ purā proktaḥ sitā gaṅgā suyauvanā | yamunā śyāmalāṅgī syānmahī pītātha narmadā || nīlā maṇinibhā sindhurbhāratī sphaṭikaprabhā | tāpī hemanibhā nīlā payoṣṇī sarvabhūṣaṇā || padmasthā makarasthā vā kuntacāmarapāṇayaḥ | bhāratī sarasvatī | mayāṅgrahe, tathā śivanau sravantyaśca jale jalajasaṃsthitāḥ | taruṇyo bhūṣitāḥ pūrṇakalaśāmbujapāṇayaḥ || gaṅgā makaragā devī kālindī kūrmasaṃsthitā | viṣṇudharmottare, saritaśca yathā yānaiḥ sarvā lokasya mātaraḥ | makareṇa yayau gaṅgā kālindī kacchapena ca || sārasenāpi sarayūḥ śiśumāreṇa gomatī | godāvarī varāṅgena mayūreṇa sarasvatī || kakubhinā śatadruśca vipāśā turageṇa ca | candrabhāgā ca siṃhena dantinairāvatī tathā || sindhurvyāghreṇa matsyena vitastā ca tathā yayau | devikā caiva haṃsena puruṣeṇa tu gaṇḍakī || mahiṣeṇa payoṣṇī ca kāverī vṛṣabheṇa ca | hiraṇvatī suparṇena bakenekṣumatī nadī || bhujagena ca parṇāśā varāṅgena ca krauśikī | vedasmṛtirmayūreṇa sāraṅgeṇa ca narmadā || jīvañjīvakamārūḍhā sītā ca prayayau nadī | hlādinīṃ ca samārūḍhā hlādinī nṛpameva ca || pāvanī śaśakenāpi lohinī gardabhena ca | godheragatayā cakṣuḥ śītā cājena rāghava || gautamī kukkuṭenāpi meṣeṇa ca dṛṣadvatī | svaiḥ svairyānaiḥ samārūḍhāḥ prayayurnimnagā harim || varāṅgo mātaṅgaḥ | atha grahaṇādau tīrthaviśeṣāṇāṃ puṇyatamatvamabhidhīyate | devīpurāṇe, gaṅgādvāraṃ kurukṣetraṃ narmadā'marakaṇṭakam | yamunāsaṅgamaṃ puṇyaṃ vidiśā vetravatyapi || sarayūḥ kauśikī vindhyā gaṇḍakī ca sarasvatī | candrabhāgā nadī puṇyā nadī godāvarī tathā || kāverī gomatī devī devikā varaṇā tathā | etāḥ puṇyatamā nadyo grahaṇādiṣu kīrttitāḥ || anyāśca bahvyaḥ puṇyāḥ syuḥ sarvakāleṣu puṇyadāḥ | ayane viṣuve khyātā vyatīpāte tathaiva ca || dinacchidre tathā darśa brāhmaṇānāṃ ca saṅgame | sammodeṣu samājeṣu ekārthe saptapañca ca
Linked texts (4)
- Viṣṇupurāṇa (critical edition) — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Ācāracintāmaṇi — Vācaspatimiśra, Sanskrit