Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7: śrīśivamahāpurāṇam 7. vāyavīyasasaṃhitā

Śivapurāṇa (complete text) 7

Language
Sanskrit

Contents

śrīśivamahāpurāṇam 7. vāyavīyasasaṃhitā

7.p1

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.p2

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.p3

śrīśivamahāpurāṇam ||

7.p4

saptamī vāyavīyasaṃhitā atha saptamī vāyavīyasaṃhitā pūrvakhaṇḍaḥ |

prathamo'dhyāyaḥ | vidyāvatārakathanam

7.1.1.1

vyāsa uvāca |
namaḥ śivāya somāya sagaṇāya sasūnave |
pradhānapuruṣeśāya sargasthityantahetave ||

7.1.1.2

śaktirapratimā yasya hyaiśvaryaṃ cāpi sarvagam |
svāmitvaṃ ca vibhutvaṃ ca svabhāvaṃ sampracakṣate ||

7.1.1.3

tamajaṃ viśvakarmāṇaṃ śāśvataṃ śivamavyayam |
mahādevaṃ mahātmānaṃ vrajāmi śaraṇaṃ śivam ||

7.1.1.4

dharmakṣetre mahātīrthe gaṅgākālindisaṅgame |
prayāge naimiṣāraṇye brahmalokasya vartmani ||

7.1.1.5

munayaḥ śaṃsitātmānaḥ satyavrataparāyaṇāḥ |
mahaujaso mahābhāgā mahāsatraṃ vitenire ||

7.1.1.6

tatra satraṃ samākarṇya teṣāmakliṣṭakarmaṇām |
sākṣātsatyavatīsūnorvedavyāsasya dhīmataḥ ||

7.1.1.7

śiṣyo mahātmā medhāvī triṣu lokeṣu viśrutaḥ |
pañcāvayavayuktasya vākyasya guṇadoṣavit ||

7.1.1.8

uttarottaravaktā ca bruvato'pi bṛhaspateḥ |
madhuraśravaṇānāṃ ca manojñapadaparvaṇām ||

7.1.1.9

kathānāṃ nipuṇo vaktā kālavinnayavitkaviḥ |
ājagāma sa taṃ deśaṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ ||

7.1.1.10

taṃ dṛṣṭvā sūtamāyāntaṃ munayo hṛṣṭamānasāḥ |
tasmai sāma ca pūjāṃ ca yathāvatpratyapādayan ||

7.1.1.11

pratigṛhya sa tāṃ pūjāṃ munibhiḥ pratipāditām |
uddiṣṭamāsanaṃ bheje niyukto yuktamātmanaḥ ||

7.1.1.12

tatastatsaṅgamādeva munīnāṃ bhāvitātmanām |
sotkaṇṭhamabhavaccittaṃ śrotuṃ paurāṇikīṃ kathām ||

7.1.1.13

tadā tamanukūlābhirvāgbhiḥ pūjya maharṣayaḥ |
atīvābhimukhaṃ kṛtvā vacanaṃ cedamabruvan ||

7.1.1.14

ṛṣaya ūcuḥ |
romaharṣaṇa sarvajña bhavānno bhāgyagauravāt |
samprāpto'dya mahābhāga śaivarāja mahāmate ||

7.1.1.15

purāṇavidyāmakhilāṃ vyāsātpratyakṣamīyivān |
tasmādāścaryabhūtānāṃ kathānāṃ tvaṃ hi bhājanam ||

7.1.1.16

ratnānāmurusārāṇāṃ ratnākara ivārṇavaḥ |
yacca bhūtaṃ yacca bhavyaṃ yaccānyadvastu vartate ||

7.1.1.17

na tavāviditaṃ kiñcit triṣu lokeṣu vidyate |
tvamadṛṣṭavaśādasmaddarśanārthamihāgataḥ |
akurvankimapi śreyo na vṛthā gantumarhasi ||

7.1.1.18

tasmācchrāvyataraṃ puṇyaṃ satkathājñānasaṃhitam |
vedāntasārasarvasvaṃ purāṇaṃ śrāvayāśu naḥ ||

7.1.1.19

evamabhyarthitaḥ sūto munibhirvedavādibhiḥ |
ślakṣṇāṃ ca nyāyasaṃyuktāṃ pratyuvāca śubhāṃ giram ||

7.1.1.20

sūta uvāca |
pūjito'nugṛhītaśca bhavadbhiriti coditaḥ |
kasmātsamyaṅ na vibrūyāṃ purāṇamṛṣipūjitam ||

7.1.1.21

abhivandya mahādevaṃ devīṃ skandaṃ vināyakam |
nandinaṃ ca tathā vyāsaṃ sākṣātsatyavatīsutam ||

7.1.1.22

vakṣyāmi paramaṃ puṇyaṃ purāṇaṃ vedasammitam |
śivajñānārṇavaṃ sākṣād bhuktimuktiphalapradam ||

7.1.1.23

śabdārthanyāyasaṃyuktairāgamārthairvibhūṣitam |
śvetakalpaprasaṅgena vāyunā kathitaṃ purā ||

7.1.1.24

vidyāsthānāni sarvāṇi purāṇānukramaṃ tathā |
tatpurāṇasya cotpattiṃ bruvato me nibodhata ||

7.1.1.25

aṅgāni vedāścatvāro mīmāṃsā nyāyavistaraḥ |
purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vidyāścaitāścaturdaśa ||

7.1.1.26

āyurvedo dhanurvedo gāndharvaścetyanukramāt |
arthaśāstraṃ paraṃ tasmādvidyā hyaṣṭādaśa smṛtāḥ ||

7.1.1.27

aṣṭādaśānāṃ vidyānāmetāsāṃ bhinnavartmanām |
ādikarttā kaviḥ sākṣācchūlapāṇiriti śrutiḥ ||

7.1.1.28

sa hi sarvajagannāthaḥ sisṛkṣurakhilaṃ jagat |
brahmāṇaṃ vidadhe sākṣātputramagre sanātanam ||

7.1.1.29

tasmai prathamaputrāya brahmaṇe viśvayonaye |
vidyāścemā dadau pūrvaṃ viśvasṛṣṭyarthamīśvaraḥ ||

7.1.1.30

pālanāya hariṃ devaṃ rakṣāśaktiṃ dadau tataḥ |
madhyamaṃ tanayaṃ viṣṇuṃ pātāraṃ brahmaṇo'pi hi ||

7.1.1.31

labdhavidyena vidhinā prajāsṛṣṭiṃ vitanvatā |
prathamaṃ sarvaśāstrāṇāṃ purāṇaṃ brahmaṇā smṛtam ||

7.1.1.32

anantaraṃ tu vaktrebhyo vedāstasya vinirgatāḥ |
pravṛttiḥ sarvaśāstrāṇāṃ tanmukhādabhavattataḥ ||

7.1.1.33

yadāsya vistaraṃ śaktā nādhigantuṃ prajā bhuvi |
tadā vidyāsamāsārthaṃ viśveśvaraniyogataḥ ||

7.1.1.34

dvāparānteṣu viśvātmā viṣṇurviśvambharaḥ prabhuḥ |
vyāsanāmnā caratyasminnavatīrya mahītale ||

7.1.1.35

evaṃ vyastāśca vedāśca dvāpare dvāpare dvijāḥ |
nirmitāni purāṇāni anyāni ca tataḥ param ||

7.1.1.36

sa punardvāpare cāsminkṛṣṇadvaipāyanākhyayā |
araṇyāmiva havyāśī satyavatyāmajāyata ||

7.1.1.37

saṅkṣipya sa punarvedāṃścaturddhā kṛtavānmuniḥ |
saṅkṣiptān sa punardedān cakre'ṣṭādaśadhā muniḥ |
vyastavedatayā loke vedavyāsa iti śrutaḥ ||

7.1.1.38

purāṇānāṃ ca saṅkṣiptaṃ caturlakṣapramāṇataḥ |
adyāpi devaloke tacchatakoṭipravistaram ||

7.1.1.39

yo vidyāccaturo vedān sāṅgopaniṣado dvijaḥ |
na cetpurāṇaṃ saṃvidyānnaiva sa syādvicakṣaṇaḥ ||

7.1.1.40

itihāsapurāṇābhyāṃ vedaṃ samupabṛṃhayet |
bibhetyalpaśrutādvedo māmayaṃ prahariṣyati ||

7.1.1.41

sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca |
vaṃśānucaritaṃ caiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam ||

7.1.1.42

daśadhā cāṣṭadhā caitatpurāṇamupadiśyate |
bṛhatsūkṣmaprabhedena munibhistattvavittamaiḥ ||

7.1.1.43

brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavaṃ ca śaivaṃ bhāgavataṃ tathā |
bhaviṣyaṃ nāradīyaṃ ca mārkaṇḍeyamataḥ param ||

7.1.1.44

āgneyaṃ brahmavaivartaṃ laiṅgaṃ vārāhameva ca |
skāndaṃ ca vāmanaṃ caiva kaurmaṃ mātsyaṃ ca gāruḍam ||

7.1.1.45

brahmāṇḍaṃ ceti puṇyo'yaṃ purāṇānāmanukramaḥ |
tatra śaivaṃ turīyaṃ yacchārvaṃ sarvārthasādhakam ||

7.1.1.46

grantho lakṣapramāṇaṃ tadvyastaṃ dvādaśasaṃhitam |
nirmitaṃ tacchivenaiva tatra dharmaḥ pratiṣṭhitaḥ ||

7.1.1.47

taduktenaiva dharmeṇa śaivāstraivarṇikā narāḥ |
tasmādvimuktimanvicchan śivameva samāśrayet ||

7.1.1.48

tamāśrityaiva devānāmapi muktirna cānyathā ||

7.1.1.49

yadidaṃ śaivamākhyātaṃ purāṇaṃ vedasammitam |
tasya bhedānsamāsena bruvato me nibodhata ||

7.1.1.50

vidyeśvaraṃ tathā raudraṃ vaināyakamanuttamam |
aumaṃ mātṛpurāṇaṃ ca rudraikādaśakaṃ tathā ||

7.1.1.51

kailāsaṃ śatarudraṃ ca koṭirudrākhyameva ca |
sahasrakoṭirudrākhyaṃ vāyavīyaṃ tataḥ param ||

7.1.1.52

dharmasaṃjñaṃ purāṇaṃ cetyevaṃ dvādaśa saṃhitāḥ |
vidyeśaṃ daśasāhasramuditaṃ granthasaṅkhyayā ||

7.1.1.53

raudraṃ vaināyakaṃ caumaṃ mātṛkākhyaṃ tataḥ param |
pratyekamaṣṭasāhasraṃ trayodaśasahasrakam ||

7.1.1.54

raudrakādaśakākhyaṃ yat kailāsaṃ ṣaṭsahasrakam |
śatarudraṃ trisāhasraṃ koṭirudraṃ tataḥ param ||

7.1.1.55

sahasrairnavabhiryuktaṃ sarvārthajñānasaṃyutam |
sahasrakoṭirudrākhyamekādaśasahasrakam ||

7.1.1.56

catussahasrasaṅkhyeyaṃ vāyavīyamanuttamam |
dharmasaṃjñaṃ purāṇaṃ yattad dvādaśasahasrakam ||

7.1.1.57

tadevaṃ lakṣamuddiṣṭaṃ śaivaṃ śākhāvibhedataḥ |
purāṇaṃ vedasāraṃ tad bhuktimuktiphalapradam ||

7.1.1.58

vyāsena tattu saṅkṣiptaṃ caturviṃśatsahasrakam |
śaivaṃ tatra purāṇaṃ vai caturthaṃ saptasaṃhitam ||

7.1.1.59

vidyeśvarākhyā tatrādyā dvitīyā rudrasaṃhitā |
tṛtīyā śatarudrākhyā koṭirudrā caturthikā ||

7.1.1.60

pañcamī kathitā comā ṣaṣṭhī kailāsasaṃhitā |
saptamī vāyavīyākhyā saptaivaṃ saṃhitā iha ||

7.1.1.61

vidyeśvaraṃ dvisāhasraṃ raudraṃ pañcaśatāyutam |
triṃśattathā dvisāhasraṃ sārddhaikaśatamīritam ||

7.1.1.62

śatarudraṃ tathā koṭirudraṃ vyomayugādhikam |
dvisāhasraṃ ca dviśataṃ tathaumaṃ bhūsahasrakam ||

7.1.1.63

catvāriṃśatsāṣṭaśataṃ kailāsaṃ bhūsahasrakam |
catvāriṃśacca dviśataṃ vāyavīyamataḥ param ||

7.1.1.64

catussāhasrasaṅkhyākamevaṃ saṅkhyāvibhedataḥ |
śrutaṃ paramapuṇyaṃ tu purāṇaṃ śivasaṃjñakam ||

7.1.1.65

catuḥsahasrakaṃ yattu vāyavīyamudīritam |
tadidaṃ varttayiṣyāmi bhāgadvayasamanvitam ||

7.1.1.66

nāvedaviduṣe vācyamidaṃ śāstramanuttamam |
na caivāśraddadhānāya nāpurāṇavide tathā ||

7.1.1.67

parīkṣitāya śiṣyāya dhārmikāyānasūyave |
pradeyaṃ śivabhaktāya śivadharmānusāriṇe ||

7.1.1.68

purāṇasaṃhitā yasya prasādānmayi vartate |
namo bhagavate tasmai vyāsāyāmitatejase ||

7.1.1.68.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe vidyāvatārakathanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||

7.1.1.68.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.1.1.68.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.1.1.68.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

dvitīyo'dhyāyaḥ | muniprastāvavarṇanam

7.1.2.1

sūta uvāca |
purā kālena mahatā kalpe'tīte punaḥ punaḥ |
asminnupasthite kalpe pravṛtte sṛṣṭikarmaṇi ||

7.1.2.2

pratiṣṭhitāyāṃ vārtāyāṃ prabuddhāsu prajāsu ca |
munīnāṃ ṣaṭkulīyānāṃ bruvatāmitaretaram ||

7.1.2.3

idaṃ paramidaṃ neti vivādaḥ sumahānabhūt |
parasya durnirūpatvānna jātastatra niścayaḥ ||

7.1.2.4

te'bhijagmurvidhātāraṃ draṣṭuṃ brahmāṇamavyayam |
yatrāste bhagavān brahmā stūyamānaḥ surāsuraiḥ ||

7.1.2.5

meruśṛṅge śubhe ramye devadānavasaṅkule |
siddhacāraṇasambāde yakṣagandharvasevite ||

7.1.2.6

vihaṅgasaṅghasaṅghuṣṭemaṇividrumabhūṣite |
nikuñjakandaradarīgṛhānirjharaśobhite ||

7.1.2.7

tatra brahmavanaṃ nāma nānāmṛgasamākulam |
daśayojanavistīrṇaṃ śatayojanamāyatam ||

7.1.2.8

surasāmalapānīyapūrṇaramyasarovaram |
mattabhramarasañchannaramyapuṣpitapādapam ||

7.1.2.9

taruṇādityasaṅkāśaṃ tatra cāru mahatpuram |
durddharṣabaladṛptānāṃ daityadānavarakṣasām ||

7.1.2.10

taptajāmbūnadamayaṃ prāṃśuprākāratoraṇam |
niryūhavalabhīkūṭapratolīśatamaṇḍitam ||

7.1.2.11

mahārhamaṇicitrābhirlelihānamivāmbaram |
mahābhavanakoṭībhiranekābhiralaṅkṛtam ||

7.1.2.12

tasminnivasati brahmā sabhyaiḥ sārddhaṃ prajāpatiḥ |
tatra gatvā mahātmānaṃ sākṣāllokapitāmaham ||

7.1.2.13

dadṛśurmunayo devā devarṣigaṇasevitam |
śuddhacāmīkaraprakhyaṃ sarvābharaṇabhūṣitam ||

7.1.2.14

prasannavadanaṃ saumyaṃ padmapatrāyatekṣaṇam |
divyakāntisamāyuktaṃ divyagandhānulepanam ||

7.1.2.15

divyaśuklāmbaradharaṃ divyamālāvibhūṣitam |
surāsurendrayogīndravandyamānapadāmbujam ||

7.1.2.16

sarvalakṣaṇayuktāṅgyā labdhacāmarahastayā |
bhrājamānaṃ sarasvatyā prabhayeva divākaram ||

7.1.2.17

taṃ dṛṣṭvā munayaḥ sarve prasannavadanekṣaṇāḥ |
śirasyañjalimādhāya tuṣṭuvuḥ surapuṅgavam ||

7.1.2.18

munaya ūcuḥ |
namastrimūrtaye tubhyaṃ sargasthityantahetave |
puruṣāya purāṇāya brahmaṇe paramātmane ||

7.1.2.19

namaḥ pradhānadehāya pradhānakṣobhakāriṇe |
trayoviṃśatibhedena vikṛtāyāvikāriṇe ||

7.1.2.20

namo brahmāṇḍadehāya brahmāṇḍodaravartine |
tatra saṃsiddhakāryāya saṃsiddhakaraṇāya ca ||

7.1.2.21

namo'stu sarvalokāya sarvalokavidhāyine |
sarvātmadehasaṃyogaviyogavidhihetave ||

7.1.2.22

tvayaiva nikhilaṃ sṛṣṭaṃ saṃhṛtaṃ pālitaṃ jagat |
tathāpi māyayā nātha na vidmastvāṃ pitāmaha ||

7.1.2.23

sūta uvāca |
evaṃ brahmā mahābhāgairmaharṣibhirabhiṣṭutaḥ |
prāha gambhīrayā vācā munīn prahlādayanniva ||

7.1.2.24

brahmovāca |
ṛṣayo he mahābhāgā mahāsattvā mahaujasaḥ |
kimarthaṃ sahitāḥ sarve yūyamatra samāgatāḥ ||

7.1.2.25

tamevaṃvādinaṃ devaṃ brahmāṇaṃ brahmavittamāḥ |
vāgbhirvinayagarbhābhiḥ sarve prāñjalayo'bruvan ||

7.1.2.26

munaya ūcuḥ |
bhagavannandhakāreṇa mahatā vayamāvṛtāḥ |
khinnā vivadamānāśca na paśyāmo'tra yatparam ||

7.1.2.27

tvaṃ hi sarvajagaddhātā sarvakāraṇakāraṇam |
tvayā hyaviditaṃ nātha neha kiñcana vidyate ||

7.1.2.28

kaḥ pumān sarvasattvebhyaḥ purāṇaḥ puruṣaḥ paraḥ |
viśuddhaḥ paripūrṇaśca śāśvataḥ parameśvaraḥ ||

7.1.2.29

kenaiva citrakṛtyena prathamaṃ sṛjyate jagat |
tattvaṃ vada mahāprājña svasandehāpanuttaye ||

7.1.2.30

evaṃ pṛṣṭastadā brahmā vismayasmeravīkṣaṇaḥ |
devānāṃ dānavānāṃ ca munīnāmapi sannidhau ||

7.1.2.31

utthāya suciraṃ dhyātvā rudra ityuccaran girim |
ānandaklinnasarvāṅgaḥ kṛtāñjalirabhāṣata ||

7.1.2.31.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe muniprastāvavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||

7.1.2.31.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.1.2.31.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.1.2.31.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

tṛtīyo'dhyāyaḥ | naimiṣopākhyānam

7.1.3.1

brahmovāca |
yato vāco nivartante aprāpya manasā saha |
ānandaṃ yasya vai vidvānna bibheti kutaścana ||

7.1.3.2

yasmātsarvamidaṃ brahmaviṣṇurudrendrapūrvakam |
saha bhūtendriyaiḥ sarvaiḥ prathamaṃ samprasūyate ||

7.1.3.3

kāraṇānāṃ ca yo dhātā dhyātā paramakāraṇam |
na samprasūyate'nyasmātkutaścana kadācana ||

7.1.3.4

sarvaiśvaryeṇa sampanno nāmnā sarveśvaraḥ svayam |
sarvairmumukṣubhirdhyeyaḥ śambhurākāśamadhyagaḥ ||

7.1.3.5

yo'gre māṃ vidadhe putraṃ jñānaṃ ca prahiṇoti me |
tatprasādānmayā labdhaṃ prājāpatyamidaṃ padam ||

7.1.3.6

īśo vṛkṣa iva stabdho ya eko divi tiṣṭhati |
yenedamakhilaṃ pūrṇaṃ puruṣeṇa mahātmanā ||

7.1.3.7

eko bahūnāṃ jantūnāṃ niṣkriyāṇāṃ ca sakriyaḥ |
ya eko bahudhā bījaṃ karoti sa maheśvaraḥ ||

7.1.3.8

jīvairebhirimāṃllokānsarvānīśo ya īśate |
ya eko bhāgavān rudro na dvitīyo'sti kaścana ||

7.1.3.9

sadā janānāṃ hṛdaye sanniviṣṭo'pi yaḥ paraiḥ |
alakṣyo lakṣayanviśvamadhitiṣṭhati sarvadā ||

7.1.3.10

yastu kālātpramuktāni kāraṇānyakhilānyapi |
anantaśaktirevaiko bhagavānadhitiṣṭhati ||

7.1.3.11

na yasya divaso rātrirna samāno na cādhikaḥ |
svābhāvikī parāśaktirnityā jñānakriye api ||

7.1.3.12

yadidaṃ kṣaramavyaktaṃ yadapyamṛtamakṣaram |
tāvubhāvakṣarātmānāveko devaḥ svayaṃ haraḥ ||

7.1.3.13

īśate tadabhidhyānād yojanāttatvabhāvanaḥ |
bhūyo hyasya paśorante viśvamāyā nivartate ||

7.1.3.14

yasminna bhāsate vidyunna sūryo na ca candramāḥ |
yasya bhāsā vibhātīdamityeṣā śāśvatī śrutiḥ ||

7.1.3.15

eko devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ |
na tasya paramaṃ kiñcitpadaṃ samadhigamyate ||

7.1.3.16

ayamādiranādyantaḥ svabhāvādeva nirmalaḥ |
svatantraḥ paripūrṇaśca svecchādhīnaścarācaraḥ ||

7.1.3.17

aprākṛtavapuḥ śrīmāṃllakṣyalakṣaṇavarjitaḥ |
ayaṃ mukto mocakaśca hyakālaḥ kālacodakaḥ ||

7.1.3.18

sarvoparikṛtāvāsaḥ sarvāvāsaśca sarvavit |
ṣaḍvidhādhvamayasyāsya sarvasya jagataḥ patiḥ ||

7.1.3.19

uttarottarabhūtānāmuttaraśca niruttaraḥ |
anantānantasandohamakarandamadhruvrataḥ ||

7.1.3.20

akhaṇḍajagadaṇḍānāṃ piṇḍīkaraṇapaṇḍitaḥ |
audāryavīryagāmbhīryamādhuryamakarālayaḥ ||

7.1.3.21

naivāsya sadṛśaṃ vastu nādhikaṃ cāpi kiñcana |
atulaḥ sarvabhūtānāṃ rājarājaśca tiṣṭhati ||

7.1.3.22

anena citrakṛtyena prathamaṃ sṛjyate jagat |
antakāle punaścedaṃ tasminpralayameṣyati ||

7.1.3.23

asya bhūtāni vaśyāni ayaṃ sarvaniyojakaḥ |
ayaṃ tu parayā bhaktyā dṛśyate nānyathā kvacit ||

7.1.3.24

vratāni sarvadānāni tapāṃsi niyamāstathā |
kathitāni purā sadbhirbhāvārthaṃ nātra saṃśayaḥ ||

7.1.3.25

hariścāhaṃ ca rudraśca tathānye ca surāsurāḥ |
tapobhirugrairadyāpi tasya darśanakāṅkṣiṇaḥ ||

7.1.3.26

adṛśyaḥ patitairmūḍhairdurjanairapi kutsitaiḥ |
bhaktairantarbahiścāpi pūjyaḥ sambhāṣya eva ca ||

7.1.3.27

tadidaṃ trividhaṃ rūpaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ tataḥ param |
asmadādyamarairdṛśyaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ tu yogibhiḥ ||

7.1.3.28

tataḥ paraṃ tu yannityaṃ jñānamānandamavyayam |
tanniṣṭhaistatparairbhaktairdṛśyaṃ tad vratamāśritaiḥ ||

7.1.3.29

bahunā'tra kimuktena guhyādguhyataraṃ param |
śive bhaktirna sandehastayā yukto vimucyate ||

7.1.3.30

prasādādeva sā bhaktiḥ prasādo bhaktisambhavaḥ |
yathā cāṅkurato bījaṃ bījato vā yathāṅkuraḥ ||

7.1.3.31

prasādapūrvikā eva paśoḥ sarvatra siddhayaḥ |
sa eva sādhanairante sarvairapi ca sādhyate ||

7.1.3.32

prasādasādhanaṃ dharmaḥ sa ca vedena darśitaḥ |
tadabhyāsavaśātsāmyaṃ pūrvayoḥ puṇyapāpayoḥ ||

7.1.3.33

sāmyātprasādasamparko dharmasyātiśayastataḥ |
dharmātiśayamāsādya paśoḥ pāpaparikṣayaḥ ||

7.1.3.34

evaṃ prakṣīṇapāpasya bahubhirjanmabhiḥ kramāt |
sāmbe sarveśvare bhaktirjñānapūrvā prajāyate ||

7.1.3.35

bhāvānuguṇamīśasya prasādo vyatiricyate |
prasādātkarmasantyāgaḥ phalato na svarūpataḥ ||

7.1.3.36

tasmātkarmaphalatyāgācchivadharmānvayaḥ śubhaḥ |
sa ca gurvanapekṣaśca tadapekṣa iti dvidhā ||

7.1.3.37

tatrānapekṣātsāpekṣo mukhyaḥ śataguṇādhikaḥ |
śivadharmānvayasyāsya śivajñānasamanvayaḥ ||

7.1.3.38

jñānānvayavaśātpuṃsaḥ saṃsāre doṣadarśanam |
tato viṣayavairāgyaṃ vairāgyādbhāvasādhanam ||

7.1.3.39

bhāvasiddhyupapannasya dhyāne niṣṭhā na karmaṇi |
jñānadhyānābhiyuktasya puṃso yogaḥ pravartate ||

7.1.3.40

yogena tu parā bhaktiḥ prasādastadanantaram |
prasādānmucyate janturmuktaḥ śivasamo bhavet ||

7.1.3.41

anugrahaprakārasya kramo'yamavivakṣitaḥ |
yādṛśī yogyatā puṃsastasya tādṛganugrahaḥ ||

7.1.3.42

garbhastho mucyate kaścijjāyamānastathāparaḥ |
bālo vā taruṇo vātha vṛddho vā mucyate paraḥ ||

7.1.3.43

tiryagyonigataḥ kaścinmucyate nārako'paraḥ |
aparastu padaṃ prāpto mucyate svapadakṣaye ||

7.1.3.44

kaścitkṣīṇapado bhūtvā punarāvartya mucyate |
kaścidadhvagatastasmin sthitvā sthitvā vimucyate ||

7.1.3.45

tasmānnaikaprakāreṇa narāṇāṃ muktiriṣyate |
jñānabhāvānurūpeṇa prasādenaiva nirvṛtiḥ ||

7.1.3.46

tasmādasya prasādārthaṃ vāṅmanodoṣavarjitāḥ |
dhyāyantaśśivamevaikaṃ sadāratanayāgnayaḥ ||

7.1.3.47

tanniṣṭhāstatparāḥ sarve tadyuktāstadupāśrayāḥ |
sarvakriyāḥ prakurvāṇāstameva manasā gatāḥ ||

7.1.3.48

dīrghasūtrasamārabdhaṃ divyavarṣasahasrakam |
satrānte mantrayogena vāyustatra gamiṣyati ||

7.1.3.49

sa eva bhavatāṃ śreyaḥ sopāyaṃ kathayiṣyati |
tato vārāṇasī puṇyā purī paramaśobhanā ||

7.1.3.50

gantavyā yatra viśveśo devyā saha pinākadhṛk |
sadā viharati śrīmān bhaktānugrahakāraṇāt ||

7.1.3.51

tatrāścaryaṃ mahad dṛṣṭvā matsamīpaṃ gamiṣyatha |
tato vaḥ kathayiṣyāmi mokṣopāyaṃ dvijottamāḥ ||

7.1.3.52

yenaikajanmanā muktiryuṣmatkaratale sthitā |
anekajanmasaṃsārabandhanirmokṣakāriṇī ||

7.1.3.53

etanmanomayaṃ cakraṃ mayā sṛṣṭaṃ visṛjyate |
yatrāsya śīryate nemiḥ sa deśastapasaḥ śubhaḥ ||

7.1.3.54

ityuktvā sūryasaṅkāśaṃ cakraṃ dṛṣṭvā manomayam |
praṇipatya mahādevaṃ visasarja pitāmahaḥ ||

7.1.3.55

te'pi hṛṣṭatarā viprāḥ praṇamya jagatāṃ prabhum |
prayayustasya cakrasya yatra nemiraśīryata ||

7.1.3.56

cakraṃ tadapi saṅkṣiptaṃ ślakṣṇaṃ cāruśilātale |
vimalasvādupānīye nipapāta vane kvacit ||

7.1.3.57

tadvanaṃ tena vikhyātaṃ naimiṣaṃ munipūjitam |
anekayakṣagandharvavidyādharasamākulam ||

7.1.3.58

aṣṭādaśa samudrasya dvīpānaśnanpurūravāḥ |
vilāsavaśamurvaśyā yāto daivena coditaḥ ||

7.1.3.59

akrameṇāharanmohādyajñavāṭaṃ hiraṇmayam |
munibhiryatra saṅkruddhaiḥ kuśavajrairnipātitaḥ ||

7.1.3.60

viśvaṃ sisṛkṣamāṇā vai yatra viśvasṛjaḥ purā |
satramārebhire divyaṃ brahmajñā gārhapatyagāḥ ||

7.1.3.61

ṛṣibhiryatra vidvadbhiḥ śabdārthanyāyakovidaiḥ |
śaktiprajñākriyāyogairvidhirāsīdanuṣṭhitaḥ ||

7.1.3.62

yatra vedavido nityaṃ vedavādabahiṣkṛtān |
vādajalpabalairghnanti vacobhirativādinaḥ ||

7.1.3.63

sphaṭikamayamahībhṛtpādajābhyaśśilābhyaḥ prasaradamṛtakalpasvacchapānīyaramyam |
atirasaphalavṛkṣaprāyamavyālasattvaṃ tapasa ucitamāsīnnaimiṣaṃ tanmunīnām ||

7.1.3.63.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe naimiṣopākhyānaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ ||

7.1.3.63.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.1.3.63.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.1.3.63.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

caturtho'dhyāyaḥ | vāyusamāgamaḥ

7.1.4.1

sūta uvāca |
tasmindeśe mahābhāgā munayaḥ śaṃsitavratāḥ |
arcayanto mahādevaṃ satramārebhire tadā ||

7.1.4.2

tacca satraṃ pravavṛte sarvāścaryaṃ maharṣiṇām |
viśvaṃ sisṛkṣamāṇānāṃ purā viśvasṛjāmiva ||

7.1.4.3

atha kāle gate satre samāpte bhūridakṣiṇe |
pitāmahaniyogena vāyustatrāgamatsvayam ||

7.1.4.4

śiṣyaḥ svayambhuvo devaḥ sarvapratyakṣadṛgvaśī |
ājñāyāṃ maruto yasya saṃsthitāḥ saptasaptakāḥ ||

7.1.4.5

prerayañchaśvadaṅgāni prāṇādyābhiḥ svavṛttibhiḥ |
sarvabhūtaśarīrāṇāṃ kurute yaśca dhāraṇam ||

7.1.4.6

aṇimādibhiraṣṭābhiraiśvaryaiśca samanvitaḥ |
tiryak karādibhirmedhyairbhuvanāni bibharti yaḥ ||

7.1.4.7

ākāśayonirdviguṇaḥ sparśaśabdasamanvayāt |
tejasāṃ prakṛtiśceti yamāhustattvacintakāḥ ||

7.1.4.8

tamāśramagataṃ dṛṣṭvā munayo dīrghasatriṇaḥ |
pitāmahavacaḥ smṛtvā praharṣamatulaṃ yayuḥ ||

7.1.4.9

abhyutthāya tataḥ sarve praṇamyāmbarasambhavam |
cāmīkaramayaṃ tasmai viṣṭaraṃ samakalpayan ||

7.1.4.10

so'pi tatra samāsīno munibhiḥ samyagarcitaḥ |
pratinandya ca tān sarvān papraccha kuśalaṃ tataḥ ||

7.1.4.11

vāyuruvāca |
atra vaḥ kuśalaṃ viprāḥ kaccidvṛtte mahākratau |
kaccidyajñahano daityā na bādheransuradviṣaḥ ||

7.1.4.12

prāyaścittaṃ duriṣṭaṃ vā na kaścitsamajāyata |
stotramantrajapairdevān pitṛn pitryaiśca karmabhiḥ ||

7.1.4.13

kaccidabhyarcya yuṣmābhirvidhirāsītsvanuṣṭhitaḥ |
nivṛtte ca mahāsatre paścātkiṃ vaścikīrṣitam ||

7.1.4.14

ityuktā munayaḥ sarve vāyunā śivabhāvinā |
prahṛṣṭamanasaḥ pūtāḥ pratyūcurvinayānvitāḥ ||

7.1.4.15

munaya ūcuḥ |
adya naḥ kuśalaṃ sarvamadya sādhu bhavettapaḥ |
asmacchreyo'bhivṛddhyarthaṃ bhavānatrāgato yataḥ ||

7.1.4.16

śṛṇu cedaṃ purāvṛttaṃ tamasākrāntamānasaiḥ |
upāsitaḥ purāsmābhirvijñānārthaṃ prajāpatiḥ ||

7.1.4.17

so'pyasmānanugṛhyāha śaraṇyaḥ śaraṇāgatān |
sarvasmādadhiko rudro viprāḥ paramakāraṇam ||

7.1.4.18

tamapratarkyaṃ yāthātmyaṃ bhaktimāneva paśyati |
bhaktiścāsya prasādena prasādādeva nirvṛtiḥ ||

7.1.4.19

tasmādasya prasādārthaṃ naimiṣe satrayogataḥ |
yajadhvaṃ dīrghasatreṇa rudraṃ paramakāraṇam ||

7.1.4.20

tatprasādena satrānte vāyustatrāgamiṣyati |
tanmukhājjñānalābho vastatra śreyo bhaviṣyati ||

7.1.4.21

ityādiśya vayaṃ sarve preṣitāḥ parameṣṭhinā |
asmindeśe mahābhāga tavāgamanakāṅkṣiṇaḥ ||

7.1.4.22

dīrghasatraṃ samāsīnā divyavarṣasahasrakam |
atastavāgamādanyatprārthyaṃ no nāsti kiñcana ||

First 200 of 4,511 passages. Read on

Other recensions (1)

Linked texts (9)