Shivapurana 7: śrīśivamahāpurāṇam 7. vāyavīyasasaṃhitā
Śivapurāṇa (complete text) 7
- Language
- Sanskrit
Contents
śrīśivamahāpurāṇam 7. vāyavīyasasaṃhitā
7.p1
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.p2
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.p3
śrīśivamahāpurāṇam ||
7.p4
saptamī vāyavīyasaṃhitā atha saptamī vāyavīyasaṃhitā pūrvakhaṇḍaḥ |
prathamo'dhyāyaḥ | vidyāvatārakathanam
7.1.1.1
vyāsa uvāca |
namaḥ śivāya somāya sagaṇāya sasūnave |
pradhānapuruṣeśāya sargasthityantahetave ||
7.1.1.2
śaktirapratimā yasya hyaiśvaryaṃ cāpi sarvagam |
svāmitvaṃ ca vibhutvaṃ ca svabhāvaṃ sampracakṣate ||
7.1.1.3
tamajaṃ viśvakarmāṇaṃ śāśvataṃ śivamavyayam |
mahādevaṃ mahātmānaṃ vrajāmi śaraṇaṃ śivam ||
7.1.1.4
dharmakṣetre mahātīrthe gaṅgākālindisaṅgame |
prayāge naimiṣāraṇye brahmalokasya vartmani ||
7.1.1.5
munayaḥ śaṃsitātmānaḥ satyavrataparāyaṇāḥ |
mahaujaso mahābhāgā mahāsatraṃ vitenire ||
7.1.1.6
tatra satraṃ samākarṇya teṣāmakliṣṭakarmaṇām |
sākṣātsatyavatīsūnorvedavyāsasya dhīmataḥ ||
7.1.1.7
śiṣyo mahātmā medhāvī triṣu lokeṣu viśrutaḥ |
pañcāvayavayuktasya vākyasya guṇadoṣavit ||
7.1.1.8
uttarottaravaktā ca bruvato'pi bṛhaspateḥ |
madhuraśravaṇānāṃ ca manojñapadaparvaṇām ||
7.1.1.9
kathānāṃ nipuṇo vaktā kālavinnayavitkaviḥ |
ājagāma sa taṃ deśaṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ ||
7.1.1.10
taṃ dṛṣṭvā sūtamāyāntaṃ munayo hṛṣṭamānasāḥ |
tasmai sāma ca pūjāṃ ca yathāvatpratyapādayan ||
7.1.1.11
pratigṛhya sa tāṃ pūjāṃ munibhiḥ pratipāditām |
uddiṣṭamāsanaṃ bheje niyukto yuktamātmanaḥ ||
7.1.1.12
tatastatsaṅgamādeva munīnāṃ bhāvitātmanām |
sotkaṇṭhamabhavaccittaṃ śrotuṃ paurāṇikīṃ kathām ||
7.1.1.13
tadā tamanukūlābhirvāgbhiḥ pūjya maharṣayaḥ |
atīvābhimukhaṃ kṛtvā vacanaṃ cedamabruvan ||
7.1.1.14
ṛṣaya ūcuḥ |
romaharṣaṇa sarvajña bhavānno bhāgyagauravāt |
samprāpto'dya mahābhāga śaivarāja mahāmate ||
7.1.1.15
purāṇavidyāmakhilāṃ vyāsātpratyakṣamīyivān |
tasmādāścaryabhūtānāṃ kathānāṃ tvaṃ hi bhājanam ||
7.1.1.16
ratnānāmurusārāṇāṃ ratnākara ivārṇavaḥ |
yacca bhūtaṃ yacca bhavyaṃ yaccānyadvastu vartate ||
7.1.1.17
na tavāviditaṃ kiñcit triṣu lokeṣu vidyate |
tvamadṛṣṭavaśādasmaddarśanārthamihāgataḥ |
akurvankimapi śreyo na vṛthā gantumarhasi ||
7.1.1.18
tasmācchrāvyataraṃ puṇyaṃ satkathājñānasaṃhitam |
vedāntasārasarvasvaṃ purāṇaṃ śrāvayāśu naḥ ||
7.1.1.19
evamabhyarthitaḥ sūto munibhirvedavādibhiḥ |
ślakṣṇāṃ ca nyāyasaṃyuktāṃ pratyuvāca śubhāṃ giram ||
7.1.1.20
sūta uvāca |
pūjito'nugṛhītaśca bhavadbhiriti coditaḥ |
kasmātsamyaṅ na vibrūyāṃ purāṇamṛṣipūjitam ||
7.1.1.21
abhivandya mahādevaṃ devīṃ skandaṃ vināyakam |
nandinaṃ ca tathā vyāsaṃ sākṣātsatyavatīsutam ||
7.1.1.22
vakṣyāmi paramaṃ puṇyaṃ purāṇaṃ vedasammitam |
śivajñānārṇavaṃ sākṣād bhuktimuktiphalapradam ||
7.1.1.23
śabdārthanyāyasaṃyuktairāgamārthairvibhūṣitam |
śvetakalpaprasaṅgena vāyunā kathitaṃ purā ||
7.1.1.24
vidyāsthānāni sarvāṇi purāṇānukramaṃ tathā |
tatpurāṇasya cotpattiṃ bruvato me nibodhata ||
7.1.1.25
aṅgāni vedāścatvāro mīmāṃsā nyāyavistaraḥ |
purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vidyāścaitāścaturdaśa ||
7.1.1.26
āyurvedo dhanurvedo gāndharvaścetyanukramāt |
arthaśāstraṃ paraṃ tasmādvidyā hyaṣṭādaśa smṛtāḥ ||
7.1.1.27
aṣṭādaśānāṃ vidyānāmetāsāṃ bhinnavartmanām |
ādikarttā kaviḥ sākṣācchūlapāṇiriti śrutiḥ ||
7.1.1.28
sa hi sarvajagannāthaḥ sisṛkṣurakhilaṃ jagat |
brahmāṇaṃ vidadhe sākṣātputramagre sanātanam ||
7.1.1.29
tasmai prathamaputrāya brahmaṇe viśvayonaye |
vidyāścemā dadau pūrvaṃ viśvasṛṣṭyarthamīśvaraḥ ||
7.1.1.30
pālanāya hariṃ devaṃ rakṣāśaktiṃ dadau tataḥ |
madhyamaṃ tanayaṃ viṣṇuṃ pātāraṃ brahmaṇo'pi hi ||
7.1.1.31
labdhavidyena vidhinā prajāsṛṣṭiṃ vitanvatā |
prathamaṃ sarvaśāstrāṇāṃ purāṇaṃ brahmaṇā smṛtam ||
7.1.1.32
anantaraṃ tu vaktrebhyo vedāstasya vinirgatāḥ |
pravṛttiḥ sarvaśāstrāṇāṃ tanmukhādabhavattataḥ ||
7.1.1.33
yadāsya vistaraṃ śaktā nādhigantuṃ prajā bhuvi |
tadā vidyāsamāsārthaṃ viśveśvaraniyogataḥ ||
7.1.1.34
dvāparānteṣu viśvātmā viṣṇurviśvambharaḥ prabhuḥ |
vyāsanāmnā caratyasminnavatīrya mahītale ||
7.1.1.35
evaṃ vyastāśca vedāśca dvāpare dvāpare dvijāḥ |
nirmitāni purāṇāni anyāni ca tataḥ param ||
7.1.1.36
sa punardvāpare cāsminkṛṣṇadvaipāyanākhyayā |
araṇyāmiva havyāśī satyavatyāmajāyata ||
7.1.1.37
saṅkṣipya sa punarvedāṃścaturddhā kṛtavānmuniḥ |
saṅkṣiptān sa punardedān cakre'ṣṭādaśadhā muniḥ |
vyastavedatayā loke vedavyāsa iti śrutaḥ ||
7.1.1.38
purāṇānāṃ ca saṅkṣiptaṃ caturlakṣapramāṇataḥ |
adyāpi devaloke tacchatakoṭipravistaram ||
7.1.1.39
yo vidyāccaturo vedān sāṅgopaniṣado dvijaḥ |
na cetpurāṇaṃ saṃvidyānnaiva sa syādvicakṣaṇaḥ ||
7.1.1.40
itihāsapurāṇābhyāṃ vedaṃ samupabṛṃhayet |
bibhetyalpaśrutādvedo māmayaṃ prahariṣyati ||
7.1.1.41
sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca |
vaṃśānucaritaṃ caiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam ||
7.1.1.42
daśadhā cāṣṭadhā caitatpurāṇamupadiśyate |
bṛhatsūkṣmaprabhedena munibhistattvavittamaiḥ ||
7.1.1.43
brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavaṃ ca śaivaṃ bhāgavataṃ tathā |
bhaviṣyaṃ nāradīyaṃ ca mārkaṇḍeyamataḥ param ||
7.1.1.44
āgneyaṃ brahmavaivartaṃ laiṅgaṃ vārāhameva ca |
skāndaṃ ca vāmanaṃ caiva kaurmaṃ mātsyaṃ ca gāruḍam ||
7.1.1.45
brahmāṇḍaṃ ceti puṇyo'yaṃ purāṇānāmanukramaḥ |
tatra śaivaṃ turīyaṃ yacchārvaṃ sarvārthasādhakam ||
7.1.1.46
grantho lakṣapramāṇaṃ tadvyastaṃ dvādaśasaṃhitam |
nirmitaṃ tacchivenaiva tatra dharmaḥ pratiṣṭhitaḥ ||
7.1.1.47
taduktenaiva dharmeṇa śaivāstraivarṇikā narāḥ |
tasmādvimuktimanvicchan śivameva samāśrayet ||
7.1.1.48
tamāśrityaiva devānāmapi muktirna cānyathā ||
7.1.1.49
yadidaṃ śaivamākhyātaṃ purāṇaṃ vedasammitam |
tasya bhedānsamāsena bruvato me nibodhata ||
7.1.1.50
vidyeśvaraṃ tathā raudraṃ vaināyakamanuttamam |
aumaṃ mātṛpurāṇaṃ ca rudraikādaśakaṃ tathā ||
7.1.1.51
kailāsaṃ śatarudraṃ ca koṭirudrākhyameva ca |
sahasrakoṭirudrākhyaṃ vāyavīyaṃ tataḥ param ||
7.1.1.52
dharmasaṃjñaṃ purāṇaṃ cetyevaṃ dvādaśa saṃhitāḥ |
vidyeśaṃ daśasāhasramuditaṃ granthasaṅkhyayā ||
7.1.1.53
raudraṃ vaināyakaṃ caumaṃ mātṛkākhyaṃ tataḥ param |
pratyekamaṣṭasāhasraṃ trayodaśasahasrakam ||
7.1.1.54
raudrakādaśakākhyaṃ yat kailāsaṃ ṣaṭsahasrakam |
śatarudraṃ trisāhasraṃ koṭirudraṃ tataḥ param ||
7.1.1.55
sahasrairnavabhiryuktaṃ sarvārthajñānasaṃyutam |
sahasrakoṭirudrākhyamekādaśasahasrakam ||
7.1.1.56
catussahasrasaṅkhyeyaṃ vāyavīyamanuttamam |
dharmasaṃjñaṃ purāṇaṃ yattad dvādaśasahasrakam ||
7.1.1.57
tadevaṃ lakṣamuddiṣṭaṃ śaivaṃ śākhāvibhedataḥ |
purāṇaṃ vedasāraṃ tad bhuktimuktiphalapradam ||
7.1.1.58
vyāsena tattu saṅkṣiptaṃ caturviṃśatsahasrakam |
śaivaṃ tatra purāṇaṃ vai caturthaṃ saptasaṃhitam ||
7.1.1.59
vidyeśvarākhyā tatrādyā dvitīyā rudrasaṃhitā |
tṛtīyā śatarudrākhyā koṭirudrā caturthikā ||
7.1.1.60
pañcamī kathitā comā ṣaṣṭhī kailāsasaṃhitā |
saptamī vāyavīyākhyā saptaivaṃ saṃhitā iha ||
7.1.1.61
vidyeśvaraṃ dvisāhasraṃ raudraṃ pañcaśatāyutam |
triṃśattathā dvisāhasraṃ sārddhaikaśatamīritam ||
7.1.1.62
śatarudraṃ tathā koṭirudraṃ vyomayugādhikam |
dvisāhasraṃ ca dviśataṃ tathaumaṃ bhūsahasrakam ||
7.1.1.63
catvāriṃśatsāṣṭaśataṃ kailāsaṃ bhūsahasrakam |
catvāriṃśacca dviśataṃ vāyavīyamataḥ param ||
7.1.1.64
catussāhasrasaṅkhyākamevaṃ saṅkhyāvibhedataḥ |
śrutaṃ paramapuṇyaṃ tu purāṇaṃ śivasaṃjñakam ||
7.1.1.65
catuḥsahasrakaṃ yattu vāyavīyamudīritam |
tadidaṃ varttayiṣyāmi bhāgadvayasamanvitam ||
7.1.1.66
nāvedaviduṣe vācyamidaṃ śāstramanuttamam |
na caivāśraddadhānāya nāpurāṇavide tathā ||
7.1.1.67
parīkṣitāya śiṣyāya dhārmikāyānasūyave |
pradeyaṃ śivabhaktāya śivadharmānusāriṇe ||
7.1.1.68
purāṇasaṃhitā yasya prasādānmayi vartate |
namo bhagavate tasmai vyāsāyāmitatejase ||
7.1.1.68.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe vidyāvatārakathanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||
7.1.1.68.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.1.1.68.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.1.1.68.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
dvitīyo'dhyāyaḥ | muniprastāvavarṇanam
7.1.2.1
sūta uvāca |
purā kālena mahatā kalpe'tīte punaḥ punaḥ |
asminnupasthite kalpe pravṛtte sṛṣṭikarmaṇi ||
7.1.2.2
pratiṣṭhitāyāṃ vārtāyāṃ prabuddhāsu prajāsu ca |
munīnāṃ ṣaṭkulīyānāṃ bruvatāmitaretaram ||
7.1.2.3
idaṃ paramidaṃ neti vivādaḥ sumahānabhūt |
parasya durnirūpatvānna jātastatra niścayaḥ ||
7.1.2.4
te'bhijagmurvidhātāraṃ draṣṭuṃ brahmāṇamavyayam |
yatrāste bhagavān brahmā stūyamānaḥ surāsuraiḥ ||
7.1.2.5
meruśṛṅge śubhe ramye devadānavasaṅkule |
siddhacāraṇasambāde yakṣagandharvasevite ||
7.1.2.6
vihaṅgasaṅghasaṅghuṣṭemaṇividrumabhūṣite |
nikuñjakandaradarīgṛhānirjharaśobhite ||
7.1.2.7
tatra brahmavanaṃ nāma nānāmṛgasamākulam |
daśayojanavistīrṇaṃ śatayojanamāyatam ||
7.1.2.8
surasāmalapānīyapūrṇaramyasarovaram |
mattabhramarasañchannaramyapuṣpitapādapam ||
7.1.2.9
taruṇādityasaṅkāśaṃ tatra cāru mahatpuram |
durddharṣabaladṛptānāṃ daityadānavarakṣasām ||
7.1.2.10
taptajāmbūnadamayaṃ prāṃśuprākāratoraṇam |
niryūhavalabhīkūṭapratolīśatamaṇḍitam ||
7.1.2.11
mahārhamaṇicitrābhirlelihānamivāmbaram |
mahābhavanakoṭībhiranekābhiralaṅkṛtam ||
7.1.2.12
tasminnivasati brahmā sabhyaiḥ sārddhaṃ prajāpatiḥ |
tatra gatvā mahātmānaṃ sākṣāllokapitāmaham ||
7.1.2.13
dadṛśurmunayo devā devarṣigaṇasevitam |
śuddhacāmīkaraprakhyaṃ sarvābharaṇabhūṣitam ||
7.1.2.14
prasannavadanaṃ saumyaṃ padmapatrāyatekṣaṇam |
divyakāntisamāyuktaṃ divyagandhānulepanam ||
7.1.2.15
divyaśuklāmbaradharaṃ divyamālāvibhūṣitam |
surāsurendrayogīndravandyamānapadāmbujam ||
7.1.2.16
sarvalakṣaṇayuktāṅgyā labdhacāmarahastayā |
bhrājamānaṃ sarasvatyā prabhayeva divākaram ||
7.1.2.17
taṃ dṛṣṭvā munayaḥ sarve prasannavadanekṣaṇāḥ |
śirasyañjalimādhāya tuṣṭuvuḥ surapuṅgavam ||
7.1.2.18
munaya ūcuḥ |
namastrimūrtaye tubhyaṃ sargasthityantahetave |
puruṣāya purāṇāya brahmaṇe paramātmane ||
7.1.2.19
namaḥ pradhānadehāya pradhānakṣobhakāriṇe |
trayoviṃśatibhedena vikṛtāyāvikāriṇe ||
7.1.2.20
namo brahmāṇḍadehāya brahmāṇḍodaravartine |
tatra saṃsiddhakāryāya saṃsiddhakaraṇāya ca ||
7.1.2.21
namo'stu sarvalokāya sarvalokavidhāyine |
sarvātmadehasaṃyogaviyogavidhihetave ||
7.1.2.22
tvayaiva nikhilaṃ sṛṣṭaṃ saṃhṛtaṃ pālitaṃ jagat |
tathāpi māyayā nātha na vidmastvāṃ pitāmaha ||
7.1.2.23
sūta uvāca |
evaṃ brahmā mahābhāgairmaharṣibhirabhiṣṭutaḥ |
prāha gambhīrayā vācā munīn prahlādayanniva ||
7.1.2.24
brahmovāca |
ṛṣayo he mahābhāgā mahāsattvā mahaujasaḥ |
kimarthaṃ sahitāḥ sarve yūyamatra samāgatāḥ ||
7.1.2.25
tamevaṃvādinaṃ devaṃ brahmāṇaṃ brahmavittamāḥ |
vāgbhirvinayagarbhābhiḥ sarve prāñjalayo'bruvan ||
7.1.2.26
munaya ūcuḥ |
bhagavannandhakāreṇa mahatā vayamāvṛtāḥ |
khinnā vivadamānāśca na paśyāmo'tra yatparam ||
7.1.2.27
tvaṃ hi sarvajagaddhātā sarvakāraṇakāraṇam |
tvayā hyaviditaṃ nātha neha kiñcana vidyate ||
7.1.2.28
kaḥ pumān sarvasattvebhyaḥ purāṇaḥ puruṣaḥ paraḥ |
viśuddhaḥ paripūrṇaśca śāśvataḥ parameśvaraḥ ||
7.1.2.29
kenaiva citrakṛtyena prathamaṃ sṛjyate jagat |
tattvaṃ vada mahāprājña svasandehāpanuttaye ||
7.1.2.30
evaṃ pṛṣṭastadā brahmā vismayasmeravīkṣaṇaḥ |
devānāṃ dānavānāṃ ca munīnāmapi sannidhau ||
7.1.2.31
utthāya suciraṃ dhyātvā rudra ityuccaran girim |
ānandaklinnasarvāṅgaḥ kṛtāñjalirabhāṣata ||
7.1.2.31.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe muniprastāvavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||
7.1.2.31.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.1.2.31.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.1.2.31.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
tṛtīyo'dhyāyaḥ | naimiṣopākhyānam
7.1.3.1
brahmovāca |
yato vāco nivartante aprāpya manasā saha |
ānandaṃ yasya vai vidvānna bibheti kutaścana ||
7.1.3.2
yasmātsarvamidaṃ brahmaviṣṇurudrendrapūrvakam |
saha bhūtendriyaiḥ sarvaiḥ prathamaṃ samprasūyate ||
7.1.3.3
kāraṇānāṃ ca yo dhātā dhyātā paramakāraṇam |
na samprasūyate'nyasmātkutaścana kadācana ||
7.1.3.4
sarvaiśvaryeṇa sampanno nāmnā sarveśvaraḥ svayam |
sarvairmumukṣubhirdhyeyaḥ śambhurākāśamadhyagaḥ ||
7.1.3.5
yo'gre māṃ vidadhe putraṃ jñānaṃ ca prahiṇoti me |
tatprasādānmayā labdhaṃ prājāpatyamidaṃ padam ||
7.1.3.6
īśo vṛkṣa iva stabdho ya eko divi tiṣṭhati |
yenedamakhilaṃ pūrṇaṃ puruṣeṇa mahātmanā ||
7.1.3.7
eko bahūnāṃ jantūnāṃ niṣkriyāṇāṃ ca sakriyaḥ |
ya eko bahudhā bījaṃ karoti sa maheśvaraḥ ||
7.1.3.8
jīvairebhirimāṃllokānsarvānīśo ya īśate |
ya eko bhāgavān rudro na dvitīyo'sti kaścana ||
7.1.3.9
sadā janānāṃ hṛdaye sanniviṣṭo'pi yaḥ paraiḥ |
alakṣyo lakṣayanviśvamadhitiṣṭhati sarvadā ||
7.1.3.10
yastu kālātpramuktāni kāraṇānyakhilānyapi |
anantaśaktirevaiko bhagavānadhitiṣṭhati ||
7.1.3.11
na yasya divaso rātrirna samāno na cādhikaḥ |
svābhāvikī parāśaktirnityā jñānakriye api ||
7.1.3.12
yadidaṃ kṣaramavyaktaṃ yadapyamṛtamakṣaram |
tāvubhāvakṣarātmānāveko devaḥ svayaṃ haraḥ ||
7.1.3.13
īśate tadabhidhyānād yojanāttatvabhāvanaḥ |
bhūyo hyasya paśorante viśvamāyā nivartate ||
7.1.3.14
yasminna bhāsate vidyunna sūryo na ca candramāḥ |
yasya bhāsā vibhātīdamityeṣā śāśvatī śrutiḥ ||
7.1.3.15
eko devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ |
na tasya paramaṃ kiñcitpadaṃ samadhigamyate ||
7.1.3.16
ayamādiranādyantaḥ svabhāvādeva nirmalaḥ |
svatantraḥ paripūrṇaśca svecchādhīnaścarācaraḥ ||
7.1.3.17
aprākṛtavapuḥ śrīmāṃllakṣyalakṣaṇavarjitaḥ |
ayaṃ mukto mocakaśca hyakālaḥ kālacodakaḥ ||
7.1.3.18
sarvoparikṛtāvāsaḥ sarvāvāsaśca sarvavit |
ṣaḍvidhādhvamayasyāsya sarvasya jagataḥ patiḥ ||
7.1.3.19
uttarottarabhūtānāmuttaraśca niruttaraḥ |
anantānantasandohamakarandamadhruvrataḥ ||
7.1.3.20
akhaṇḍajagadaṇḍānāṃ piṇḍīkaraṇapaṇḍitaḥ |
audāryavīryagāmbhīryamādhuryamakarālayaḥ ||
7.1.3.21
naivāsya sadṛśaṃ vastu nādhikaṃ cāpi kiñcana |
atulaḥ sarvabhūtānāṃ rājarājaśca tiṣṭhati ||
7.1.3.22
anena citrakṛtyena prathamaṃ sṛjyate jagat |
antakāle punaścedaṃ tasminpralayameṣyati ||
7.1.3.23
asya bhūtāni vaśyāni ayaṃ sarvaniyojakaḥ |
ayaṃ tu parayā bhaktyā dṛśyate nānyathā kvacit ||
7.1.3.24
vratāni sarvadānāni tapāṃsi niyamāstathā |
kathitāni purā sadbhirbhāvārthaṃ nātra saṃśayaḥ ||
7.1.3.25
hariścāhaṃ ca rudraśca tathānye ca surāsurāḥ |
tapobhirugrairadyāpi tasya darśanakāṅkṣiṇaḥ ||
7.1.3.26
adṛśyaḥ patitairmūḍhairdurjanairapi kutsitaiḥ |
bhaktairantarbahiścāpi pūjyaḥ sambhāṣya eva ca ||
7.1.3.27
tadidaṃ trividhaṃ rūpaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ tataḥ param |
asmadādyamarairdṛśyaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ tu yogibhiḥ ||
7.1.3.28
tataḥ paraṃ tu yannityaṃ jñānamānandamavyayam |
tanniṣṭhaistatparairbhaktairdṛśyaṃ tad vratamāśritaiḥ ||
7.1.3.29
bahunā'tra kimuktena guhyādguhyataraṃ param |
śive bhaktirna sandehastayā yukto vimucyate ||
7.1.3.30
prasādādeva sā bhaktiḥ prasādo bhaktisambhavaḥ |
yathā cāṅkurato bījaṃ bījato vā yathāṅkuraḥ ||
7.1.3.31
prasādapūrvikā eva paśoḥ sarvatra siddhayaḥ |
sa eva sādhanairante sarvairapi ca sādhyate ||
7.1.3.32
prasādasādhanaṃ dharmaḥ sa ca vedena darśitaḥ |
tadabhyāsavaśātsāmyaṃ pūrvayoḥ puṇyapāpayoḥ ||
7.1.3.33
sāmyātprasādasamparko dharmasyātiśayastataḥ |
dharmātiśayamāsādya paśoḥ pāpaparikṣayaḥ ||
7.1.3.34
evaṃ prakṣīṇapāpasya bahubhirjanmabhiḥ kramāt |
sāmbe sarveśvare bhaktirjñānapūrvā prajāyate ||
7.1.3.35
bhāvānuguṇamīśasya prasādo vyatiricyate |
prasādātkarmasantyāgaḥ phalato na svarūpataḥ ||
7.1.3.36
tasmātkarmaphalatyāgācchivadharmānvayaḥ śubhaḥ |
sa ca gurvanapekṣaśca tadapekṣa iti dvidhā ||
7.1.3.37
tatrānapekṣātsāpekṣo mukhyaḥ śataguṇādhikaḥ |
śivadharmānvayasyāsya śivajñānasamanvayaḥ ||
7.1.3.38
jñānānvayavaśātpuṃsaḥ saṃsāre doṣadarśanam |
tato viṣayavairāgyaṃ vairāgyādbhāvasādhanam ||
7.1.3.39
bhāvasiddhyupapannasya dhyāne niṣṭhā na karmaṇi |
jñānadhyānābhiyuktasya puṃso yogaḥ pravartate ||
7.1.3.40
yogena tu parā bhaktiḥ prasādastadanantaram |
prasādānmucyate janturmuktaḥ śivasamo bhavet ||
7.1.3.41
anugrahaprakārasya kramo'yamavivakṣitaḥ |
yādṛśī yogyatā puṃsastasya tādṛganugrahaḥ ||
7.1.3.42
garbhastho mucyate kaścijjāyamānastathāparaḥ |
bālo vā taruṇo vātha vṛddho vā mucyate paraḥ ||
7.1.3.43
tiryagyonigataḥ kaścinmucyate nārako'paraḥ |
aparastu padaṃ prāpto mucyate svapadakṣaye ||
7.1.3.44
kaścitkṣīṇapado bhūtvā punarāvartya mucyate |
kaścidadhvagatastasmin sthitvā sthitvā vimucyate ||
7.1.3.45
tasmānnaikaprakāreṇa narāṇāṃ muktiriṣyate |
jñānabhāvānurūpeṇa prasādenaiva nirvṛtiḥ ||
7.1.3.46
tasmādasya prasādārthaṃ vāṅmanodoṣavarjitāḥ |
dhyāyantaśśivamevaikaṃ sadāratanayāgnayaḥ ||
7.1.3.47
tanniṣṭhāstatparāḥ sarve tadyuktāstadupāśrayāḥ |
sarvakriyāḥ prakurvāṇāstameva manasā gatāḥ ||
7.1.3.48
dīrghasūtrasamārabdhaṃ divyavarṣasahasrakam |
satrānte mantrayogena vāyustatra gamiṣyati ||
7.1.3.49
sa eva bhavatāṃ śreyaḥ sopāyaṃ kathayiṣyati |
tato vārāṇasī puṇyā purī paramaśobhanā ||
7.1.3.50
gantavyā yatra viśveśo devyā saha pinākadhṛk |
sadā viharati śrīmān bhaktānugrahakāraṇāt ||
7.1.3.51
tatrāścaryaṃ mahad dṛṣṭvā matsamīpaṃ gamiṣyatha |
tato vaḥ kathayiṣyāmi mokṣopāyaṃ dvijottamāḥ ||
7.1.3.52
yenaikajanmanā muktiryuṣmatkaratale sthitā |
anekajanmasaṃsārabandhanirmokṣakāriṇī ||
7.1.3.53
etanmanomayaṃ cakraṃ mayā sṛṣṭaṃ visṛjyate |
yatrāsya śīryate nemiḥ sa deśastapasaḥ śubhaḥ ||
7.1.3.54
ityuktvā sūryasaṅkāśaṃ cakraṃ dṛṣṭvā manomayam |
praṇipatya mahādevaṃ visasarja pitāmahaḥ ||
7.1.3.55
te'pi hṛṣṭatarā viprāḥ praṇamya jagatāṃ prabhum |
prayayustasya cakrasya yatra nemiraśīryata ||
7.1.3.56
cakraṃ tadapi saṅkṣiptaṃ ślakṣṇaṃ cāruśilātale |
vimalasvādupānīye nipapāta vane kvacit ||
7.1.3.57
tadvanaṃ tena vikhyātaṃ naimiṣaṃ munipūjitam |
anekayakṣagandharvavidyādharasamākulam ||
7.1.3.58
aṣṭādaśa samudrasya dvīpānaśnanpurūravāḥ |
vilāsavaśamurvaśyā yāto daivena coditaḥ ||
7.1.3.59
akrameṇāharanmohādyajñavāṭaṃ hiraṇmayam |
munibhiryatra saṅkruddhaiḥ kuśavajrairnipātitaḥ ||
7.1.3.60
viśvaṃ sisṛkṣamāṇā vai yatra viśvasṛjaḥ purā |
satramārebhire divyaṃ brahmajñā gārhapatyagāḥ ||
7.1.3.61
ṛṣibhiryatra vidvadbhiḥ śabdārthanyāyakovidaiḥ |
śaktiprajñākriyāyogairvidhirāsīdanuṣṭhitaḥ ||
7.1.3.62
yatra vedavido nityaṃ vedavādabahiṣkṛtān |
vādajalpabalairghnanti vacobhirativādinaḥ ||
7.1.3.63
sphaṭikamayamahībhṛtpādajābhyaśśilābhyaḥ prasaradamṛtakalpasvacchapānīyaramyam |
atirasaphalavṛkṣaprāyamavyālasattvaṃ tapasa ucitamāsīnnaimiṣaṃ tanmunīnām ||
7.1.3.63.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe naimiṣopākhyānaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ ||
7.1.3.63.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.1.3.63.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.1.3.63.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
caturtho'dhyāyaḥ | vāyusamāgamaḥ
7.1.4.1
sūta uvāca |
tasmindeśe mahābhāgā munayaḥ śaṃsitavratāḥ |
arcayanto mahādevaṃ satramārebhire tadā ||
7.1.4.2
tacca satraṃ pravavṛte sarvāścaryaṃ maharṣiṇām |
viśvaṃ sisṛkṣamāṇānāṃ purā viśvasṛjāmiva ||
7.1.4.3
atha kāle gate satre samāpte bhūridakṣiṇe |
pitāmahaniyogena vāyustatrāgamatsvayam ||
7.1.4.4
śiṣyaḥ svayambhuvo devaḥ sarvapratyakṣadṛgvaśī |
ājñāyāṃ maruto yasya saṃsthitāḥ saptasaptakāḥ ||
7.1.4.5
prerayañchaśvadaṅgāni prāṇādyābhiḥ svavṛttibhiḥ |
sarvabhūtaśarīrāṇāṃ kurute yaśca dhāraṇam ||
7.1.4.6
aṇimādibhiraṣṭābhiraiśvaryaiśca samanvitaḥ |
tiryak karādibhirmedhyairbhuvanāni bibharti yaḥ ||
7.1.4.7
ākāśayonirdviguṇaḥ sparśaśabdasamanvayāt |
tejasāṃ prakṛtiśceti yamāhustattvacintakāḥ ||
7.1.4.8
tamāśramagataṃ dṛṣṭvā munayo dīrghasatriṇaḥ |
pitāmahavacaḥ smṛtvā praharṣamatulaṃ yayuḥ ||
7.1.4.9
abhyutthāya tataḥ sarve praṇamyāmbarasambhavam |
cāmīkaramayaṃ tasmai viṣṭaraṃ samakalpayan ||
7.1.4.10
so'pi tatra samāsīno munibhiḥ samyagarcitaḥ |
pratinandya ca tān sarvān papraccha kuśalaṃ tataḥ ||
7.1.4.11
vāyuruvāca |
atra vaḥ kuśalaṃ viprāḥ kaccidvṛtte mahākratau |
kaccidyajñahano daityā na bādheransuradviṣaḥ ||
7.1.4.12
prāyaścittaṃ duriṣṭaṃ vā na kaścitsamajāyata |
stotramantrajapairdevān pitṛn pitryaiśca karmabhiḥ ||
7.1.4.13
kaccidabhyarcya yuṣmābhirvidhirāsītsvanuṣṭhitaḥ |
nivṛtte ca mahāsatre paścātkiṃ vaścikīrṣitam ||
7.1.4.14
ityuktā munayaḥ sarve vāyunā śivabhāvinā |
prahṛṣṭamanasaḥ pūtāḥ pratyūcurvinayānvitāḥ ||
7.1.4.15
munaya ūcuḥ |
adya naḥ kuśalaṃ sarvamadya sādhu bhavettapaḥ |
asmacchreyo'bhivṛddhyarthaṃ bhavānatrāgato yataḥ ||
7.1.4.16
śṛṇu cedaṃ purāvṛttaṃ tamasākrāntamānasaiḥ |
upāsitaḥ purāsmābhirvijñānārthaṃ prajāpatiḥ ||
7.1.4.17
so'pyasmānanugṛhyāha śaraṇyaḥ śaraṇāgatān |
sarvasmādadhiko rudro viprāḥ paramakāraṇam ||
7.1.4.18
tamapratarkyaṃ yāthātmyaṃ bhaktimāneva paśyati |
bhaktiścāsya prasādena prasādādeva nirvṛtiḥ ||
7.1.4.19
tasmādasya prasādārthaṃ naimiṣe satrayogataḥ |
yajadhvaṃ dīrghasatreṇa rudraṃ paramakāraṇam ||
7.1.4.20
tatprasādena satrānte vāyustatrāgamiṣyati |
tanmukhājjñānalābho vastatra śreyo bhaviṣyati ||
7.1.4.21
ityādiśya vayaṃ sarve preṣitāḥ parameṣṭhinā |
asmindeśe mahābhāga tavāgamanakāṅkṣiṇaḥ ||
7.1.4.22
dīrghasatraṃ samāsīnā divyavarṣasahasrakam |
atastavāgamādanyatprārthyaṃ no nāsti kiñcana ||
First 200 of 4,511 passages. Read on
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (9)
- Sarvamatasaṅgraha — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śrītattvanidhi — Sanskrit
- Śataratnasaṃgraha — Umāpati Śivācārya, Sanskrit
- Tattvaprakāśa — Bhoja, Sanskrit
- Pañcarātravyākhyā — Reṇuka, Sanskrit
- Tattvanidhi — Kṛṣṇadevarāya, Sanskrit
- Siddhāntaśikhāmaṇi — Śivayogi Śivācārya, Sanskrit
- Ācārabhūṣaṇa — Tryambaka rāma oka 1794, Sanskrit