Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.2: 07.2

Śivapurāṇa (complete text) 7.2

Language
Sanskrit

Contents

07.2

7.2.p1

śrīḥ ||

7.2.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.2.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.2.p4

atha saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍaḥ prārabhyate |

prathamo'dhyāyaḥ | kṛṣṇaputraprāptivarṇanam

7.2.1.1

oṃ namaḥ samasta saṃsāracakrabhramaṇahetave |
gaurīkucataṭadvandvakuṅkumāṅkitavakṣase ||

7.2.1.2

sūta uvāca |
uktvā bhagavato labdhaṃ prasādādupamanyunā |
niyamādutthito vāyurmadhye prāpte divākare ||

7.2.1.3

ṛṣayaścāpi te sarve naimiṣāraṇyavāsinaḥ |
athāyamarthaḥ praṣṭavya iti kṛtvā viniścayam ||

7.2.1.4

kṛtvā yathā svakaṃ kṛtyaṃ pratyahaṃ te yathā purā |
bhagavantamupāyāntaṃ samīkṣya samupāviśan ||

7.2.1.5

athāsau niyamasyānte bhagavānambarodbhavaḥ |
madhye munisabhāyāstu bheje kḷptaṃ varāsanam ||

7.2.1.6

sukhāsanopaviṣṭaśca vāyurlokanamaskṛtaḥ |
śrīmadvibhūtimīśasya hṛdi kṛtvedamabravīt ||

7.2.1.7

taṃ prapadye mahādevaṃ sarvajñamaparājitam |
vibhūtiḥ sakalaṃ yasya carācaramidaṃ jagat ||

7.2.1.8

ityākarṇya śubhāṃ vāṇīṃ ṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ |
vibhūtivistaraṃ śrotumūcuste paramaṃ vacaḥ ||

7.2.1.9

ṛṣaya ūcuḥ |
uktaṃ bhagavatā vṛttamupamanyormahātmanaḥ |
kṣīrārthenāpi tapasā yatprāptaṃ parameśvarāt ||

7.2.1.10

dṛṣṭo'sau vāsudevena kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā |
dhaumyāgrajastatastena kṛtvā pāśupataṃ vratam ||

7.2.1.11

prāptaṃ ca paramaṃ jñānamiti prāgeva śuśruma |
kathaṃ sa labdhavān kṛṣṇo jñānaṃ pāśupataṃ param ||

7.2.1.12

vāyuruvāca |
svecchayā hyavatīrṇo'pi vāsudevaḥ sanātanaḥ |
nindayanniva mānuṣyaṃ dehaśuddhiṃ cakāra saḥ ||

7.2.1.13

putrārthaṃ hi tapastaptuṃ gatastasya mahāmuneḥ |
āśramaṃ munibhirdṛṣṭaṃ dṛṣṭavāṃstatra vai munim ||

7.2.1.14

bhasmāvadātaṃ sarvāṅgaṃ tripuṇḍrāṅkitamastakam |
rudrākṣamālābharaṇaṃ jaṭāmaṇḍalamaṇḍitam ||

7.2.1.15

tacchiṣyabhūtairmunibhiḥ śāstrairvedamivāvṛtam |
śivadhyānarataṃ śāntamupamanyuṃ mahādyutim ||

7.2.1.16

namaścakāra taṃ dṛṣṭvā hṛṣṭasarvatanūruhaḥ |
bahumānena kṛṣṇo'sau triḥ kṛtvā tu pradakṣiṇām |
stutiṃ cakāra suprītyā nataskandhaḥ kṛtāñjaliḥ ||

7.2.1.17

tasyāvalokanādeva muneḥ kṛṣṇasya dhīmataḥ |
naṣṭamāsīnmalaṃ sarvaṃ māyājaṃ kārmameva ca ||

7.2.1.18

tataḥ kṣīṇamalaṃ kṛṣṇamupamanyuryathāvidhi |
bhasmanoddhūlya taṃ mantrairagnirityādibhiḥ kramāt ||

7.2.1.19

atha pāśupataṃ sākṣād vrataṃ dvādaśamāsikam |
kārayitvā munistasmai pradadau jñānamuttamam ||

7.2.1.20

tadāprabhṛti taṃ kṛṣṇaṃ munayaśśaṃsitavratāḥ |
divyāḥ pāśupatāḥ sarve parivṛtyopatasthire ||

7.2.1.21

tato guruniyogād vai kṛṣṇaḥ paramaśaktimān |
tapaścakāra putrārthaṃ sāmbamuddiśya śaṅkaram ||

7.2.1.22

tapaso tena varṣānte dṛṣṭo'sau parameśvaraḥ |
śriyā paramayā yuktaḥ sāmbaśca sagaṇaḥ śivaḥ ||

7.2.1.23

varārthamāvirbhūtasya harasya subhagākṛteḥ |
stutiṃ cakāra natvā'sau kṛṣṇaḥ samyak kṛtāñjaliḥ ||

7.2.1.24

sāmbena sagaṇenāpi labdhavān yutramātmanaḥ |
tapasā tuṣṭacittena dattaṃ viṣṇoḥ śivena vai ||

7.2.1.25

yasmātsāmbo mahādevaḥ pradadau putramātmanaḥ |
tasmājjāmbavatīsūnuṃ sāmbaṃ cakre sa nāmataḥ ||

7.2.1.26

tadetatkathitaṃ sarvaṃ kṛṣṇasyāmitakarmaṇaḥ |
maharṣerjñānalābhaśca putralābhaśca śaṅkarāt ||

7.2.1.27

ya idaṃ kīrtayennityaṃ śṛṇuyācchrāvayettathā |
sa viṣṇorjñānamāsādya tenaiva saha modate ||

7.2.1.27.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe kṛṣṇaputraprāptivarṇanaṃ nama prathamo'dhyāyaḥ ||

7.2.1.27.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.2.1.27.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

dvitīyo'dhyāyaḥ | śivamāhātmyavarṇanam

7.2.2.1

ṛṣaya ūcuḥ |
kiṃ tatpāśupataṃ jñānaṃ kathaṃ paśupatiḥ śivaḥ |
kathaṃ dhaumyāgrajaḥ pṛṣṭaḥ kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā ||

7.2.2.2

etatsarvaṃ samācakṣva vāyo śaṅkaravigraha |
tvatsamo na hi vaktāsti trailokyeṣvaparaḥ prabhuḥ ||

7.2.2.3

sūta uvāca |
ityākarṇya vacasteṣāṃ maharṣīṇāṃ prabhañjanaḥ |
saṃsmṛtya śivamīśānaṃ pravaktumupacakrame ||

7.2.2.4

vāyuruvāca |
purā sākṣāt maheśena śrīkaṇṭhākhyena mandare |
devyai devena kathitaṃ jñānaṃ pāśupataṃ param ||

7.2.2.5

tadeva pṛṣṭaṃ kṛṣṇena viṣṇunā viśvayoninā |
paśutvaṃ ca surādīnāṃ patitvaṃ ca śivasya ca ||

7.2.2.6

yathopadiṣṭaṃ kṛṣṇāya muninā hyupamanyunā |
tathā samāsato vakṣye tacchṛṇudhvamatandritāḥ ||

7.2.2.7

puropamanyumāsīnaṃ viṣṇuḥkṛṣṇavapurdharaḥ |
praṇipatya yathānyāyamidaṃ vacanamabravīt ||

7.2.2.8

śrīkṛṣṇa uvāca |
bhagavañchrotumicchāmi devyai devena bhāṣitam |
divyaṃ pāśupataṃ jñānaṃ vibhūtiṃ vāsya kṛtsnaśaḥ ||

7.2.2.9

kathaṃ paśupatirdevaḥ paśavaḥ ke prakīrtitāḥ |
kaiḥ pāśaiste nibadhyante vimucyante ca te katham ||

7.2.2.10

iti sañcoditaḥ śrīmānupamanyurmahātmanā |
praṇamya devaṃ devīṃ ca prāha puṣṭo yathā tathā ||

7.2.2.11

upamanyuruvāca |
brahmādyāḥ sthāvarāntāśca devadevasya śūlinaḥ |
paśavaḥ parikīrtyante saṃsāravaśavartinaḥ ||

7.2.2.12

teṣāṃ patitvāddeveśaḥ śivaḥ paśupatiḥ smṛtaḥ |
malamāyādibhiḥ pāśaiḥ sa badhnāti paśūn patiḥ ||

7.2.2.13

sa eva mocakasteṣāṃ bhaktyā samyagupāsitaḥ |
caturviṃśatitattvāni māyākarmaguṇā amī ||

7.2.2.14

viṣayā iti kathyante pāśā jīvanibandhanāḥ |
brahmādistambaparyantān paśūn baddhvā maheśvaraḥ ||

7.2.2.15

pāśairetaiḥ patirdevaḥ kāryaṃ kārayati svakam |
tasyājñayā maheśasya prakṛtiḥ puruṣocitām ||

7.2.2.16

buddhiṃ prasūte sā buddhirahaṅkāramahaṅkṛtiḥ |
indriyāṇi daśaikaṃ ca tanmātrāpañcakaṃ tathā ||

7.2.2.17

śāsanāddevadevasya śivasya śivadāyinaḥ |
tanmātrāṇyapi tasyaiva śāsanena mahīyasā ||

7.2.2.18

mahābhūtānyaśeṣāṇi bhāvayantyanupūrvaśaḥ |
brahmādīnāṃ tṛṇāntānāṃ dehināṃ dehasaṅgatim ||

7.2.2.19

mahābhūtānyaśeṣāṇi janayanti śivājñayā |
adhyavasyati vai buddhirahaṅkārobhimanyate ||

7.2.2.20

cittaṃ cetayate cāpi manaḥ saṅkalpayatyapi |
śrotrādīni ca gṛhṇanti śabdādīnviṣayān pṛthak ||

7.2.2.21

svāneva nānyān devasya divyenājñābalena vai |
vāgādīnyapi yānyāsaṃstāni karmendriyāṇi ca ||

7.2.2.22

yathāsvaṃ karma kurvanti nānyatkiñcid śivājñayā |
śabdādayo'pi gṛhyante kriyante vacanādayaḥ ||

7.2.2.23

avilaṅghyā hi sarveṣāmājñā śambhorgarīyasī |
avakāśamaśeṣāṇāṃ bhūtānāṃ samprayacchati ||

7.2.2.24

ākāśaḥ parameśasya śāsanādeva sarvagaḥ |
prāṇādyaiśca tathā nāmabhedairantarbahirjagat ||

7.2.2.25

bibharti sarvaṃ śarvasya śāsanena prabhañjanaḥ |
havyaṃ vahati devānāṃ kavyaṃ kavyāśināmapi ||

7.2.2.26

pākādyaṃ ca karotyagniḥ parameśvaraśāsanāt |
sañjīvanādyaṃ sarvasya kurvatyāpastadājñayā ||

7.2.2.27

viśvambharā jagannityaṃ dhatte viśveśvarājñayā |
devān yātyasurān hanti trilokamabhirakṣati ||

7.2.2.28

ājñayā tasya devendraḥ sarvairdevairalaṅghyayā |
ādhipatyamapāṃ nityaṃ kurute varuṇaḥ sadā ||

7.2.2.29

pāśairbadhnāti ca yathā daṇḍyāṃstasyaiva śāsanāt |
dadāti nityaṃ yakṣendro draviṇaṃ draviṇeśvaraḥ ||

7.2.2.30

puṇyānurūpaṃ bhūtebhyaḥ puruṣasyānuśāsanāt |
karoti sampadaḥ śaśvat jñānaṃ cāpi sumedhasām ||

7.2.2.31

nigrahaṃ cāpyasādhūnāmīśānaḥ śivaśāsanāt |
dhatte tu dharaṇīṃ mūrdhnā śeṣaḥ śivaniyogataḥ ||

7.2.2.32

yāmāhustāmasīṃ raudrīṃ mūrtimantakarīṃ hareḥ |
sṛjatyaśeṣamīśasya śāsanāccaturānanaḥ ||

7.2.2.33

anyābhirmūrtibhiḥ svābhiḥ pāti cānte nihanti ca |
viṣṇuḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt ||

7.2.2.34

sṛjate trasate cāpi svakābhistanubhistribhiḥ |
haratyante jagatsarvaṃ harastasyaiva śāsanāt ||

7.2.2.35

sṛjatyapi ca viśvātmā tridhā bhinnastu rakṣati |
kālaḥ karoti sakalaṃ kālassaṃharati prajāḥ ||

7.2.2.36

kālaḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt |
tribhiraṃśairjagadbibhrattejobhirvṛṣṭimādiśan ||

7.2.2.37

divi varṣatyasau bhānurdevadevasya śāsanāt |
puṣṇātyoṣadhijātāni bhūtānyāhlādayatyapi ||

7.2.2.38

devaiśca pīyate candraścandrabhūṣaṇaśāsanāt |
ādityā vasavo rudrā aśvinau marutastathā ||

7.2.2.39

khecarā ṛṣayassiddhā bhogino manujā mṛgāḥ |
paśavaḥ pakṣiṇaścaiva kīṭādyāḥ sthāvarāṇi ca ||

7.2.2.40

nadyassamudrā girayaḥ kānanāni sarāṃsi ca |
vedāḥ sāṅgāśca śāstrāṇi mantrastomamakhādayaḥ ||

7.2.2.41

kālāgnyādiśivāntāni bhuvanāni sahādhipaiḥ |
brahmāṇḍānyapyasaṅkhyāni teṣāmāvaraṇāni ca ||

7.2.2.42

vartamānānyatītāni bhaviṣyantyapi kṛtsnaśaḥ |
diśaśca vidiśaścaiva kālabhedāḥ kalādayaḥ ||

7.2.2.43

yacca kiñcijjagatyasmin dṛśyate śrūyate'pi vā |
tatsarvaṃ śaṅkarasyājñābalena samadhiṣṭhitam ||

7.2.2.44

ājñābalāttasya dharā sthiteha dharādharā vāridharāḥ samudrāḥ |
jyotirgaṇāḥ śakramukhāśca devāḥ sthiraṃ ciraṃ vā cidacidyadasti ||

7.2.2.45

upamanyuruvāca |
atyāścaryamidaṃ kṛṣṇa śambhoramitakarmaṇaḥ |
ājñākṛtaṃ śṛṇuṣvaitacchrutaṃ śrutimukhe mayā ||

7.2.2.46

purā kila surāḥ sendrā vivadantaḥ parasparam |
asurānsamare jitvā jetāhamahamityuta ||

7.2.2.47

tadā maheśvarasteṣāṃ madhyato varaveṣadhṛk |
svalakṣaṇairvihīnāṅgaḥ svayaṃ yakṣa ivābhavat ||

7.2.2.48

sa tānāha surānekaṃ tṛṇamādāya bhūtale |
ya etadvikṛtaṃ kartuṃ kṣamate sa tu daityajit ||

7.2.2.49

yakṣasya vacanaṃ śrutvā vajrapāṇiḥ śacīpatiḥ |
kiñcit kruddho vihasyainaṃ tṛṇamādātumudyataḥ ||

7.2.2.50

na tattṛṇamupadātuṃ manasāpi ca śakyate |
yathā tathāpi tacchettuṃ vajraṃ vajradharo'sṛjat ||

7.2.2.51

tadvajraṃ nijavajreṇa saṃsṛṣṭamiva sarvataḥ |
tṛṇenābhihataṃ tena tiryagagraṃ papāta ha ||

7.2.2.52

tataścānye susaṃrabdhā lokapālā mahābalāḥ |
sasṛjustṛṇamuddiśya svāyudhāni sahasraśaḥ ||

7.2.2.53

prajajjvāla mahāvahniḥ pracaṇḍaḥ pavano vavau |
pravṛddho'pāmpatiryadvatpralaye samupasthite ||

7.2.2.54

evaṃ devaiḥ samārabdhaṃ tṛṇamuddiśya yatnataḥ |
vyarthamāsīdaho kṛṣṇa yakṣasyātmabalena vai ||

7.2.2.55

tadāha yakṣaṃ devendraḥ ko bhavānityamarṣitaḥ |
tataḥ sa paśyatāmeva teṣāmantaradhādatha ||

7.2.2.56

tadantare haimavatī devī divyavibhūṣaṇā |
āvirāsīnnabhoraṅge śobhamānā śucismitā ||

7.2.2.57

tāṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭā devāḥ śakrapurogamāḥ |
praṇamya yakṣaṃ papracchuḥ ko'sau yakṣo vilakṣaṇaḥ ||

7.2.2.58

sā'bravītsasmitaṃ devī sa yuṣmākamagocaraḥ |
tenedaṃ bhramyate cakraṃ saṃsārākhyaṃ carācaram ||

7.2.2.59

tenādau kriyate viśvaṃ tena saṃhriyate punaḥ |
na tanniyantā kaścit syāttena sarvaṃ niyamyate ||

7.2.2.60

ityuktvā sā mahādevī tatraivāntaradhatta vai |
devāśca vismitāḥ sarve tāṃ praṇamya divaṃ yayuḥ ||

7.2.2.60.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||

7.2.2.60.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.2.2.60.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.2.2.60.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

tṛtīyo'dhyāyaḥ | ṛṣṇāyopamanyorupadeśavarṇanam

7.2.3.1

upamanyuruvāca |
śṛṇu kṛṣṇa maheśasya śivasya paramātmanaḥ |
mūrtyātmabhistataṃ kṛtsnaṃ jagadetaccarācaram ||

7.2.3.2

sa śivaḥ sarvamevedaṃ svakīyābhiśca mūrtibhiḥ |
adhitiṣṭhatyameyātmā hyetatsarvamanusmṛtam ||

7.2.3.3

brahmā viṣṇustathā rudro maheśānaḥ sadāśivaḥ |
mūrtayastasya vijñeyā yābhirviśvamidaṃ tatam ||

7.2.3.4

athānyāścāpi tanavaḥ pañca brahmasamāhvayāḥ |
tanūbhistābhirāvyāptamiha kiñcinna vidyate ||

7.2.3.5

īśānaḥ puruṣo'ghoro vāmaḥ sadyastathaiva ca |
brahmāṇyetāni devasya mūrtayaḥ pañca viśrutāḥ ||

7.2.3.6

īśānākhyā tu yā tasya mūrtirādyā garīyasī |
bhoktāraṃ prakṛteḥ sākṣāt kṣetrajñamadhitiṣṭhati ||

7.2.3.7

sthāṇostatpuruṣākhyā yā mūrtirmūrtimataḥ prabhoḥ |
guṇāśrayātmakaṃ bhogyamavyaktamadhitiṣṭhati ||

7.2.3.8

dharmādyaṣṭāṅgasaṃyuktaṃ buddhitattvaṃ pinākinaḥ |
adhitiṣṭhatyaghorākhyā mūrtiratyantapūjitā ||

7.2.3.9

vāmadevāhvayāṃ mūrtiṃ mahādevasya vedhasaḥ |
ahaṅkṛteradhiṣṭhātrīmāhurāgamavedinaḥ ||

7.2.3.10

sadyo jātāhvayāṃ mūrtiṃ śambhoramitavarcasaḥ |
mānasaḥ samadhiṣṭhātrīṃ matimantaḥ pracakṣate ||

7.2.3.11

śrotrasya vācaḥ śabdasya vibhorvyomnastathaiva ca |
īśvarīmīśvarasyemāmīśākhyāṃ hi vidurbudhāḥ ||

7.2.3.12

tvakpāṇisparśavāyūnāmīśvarīṃ mūrtimaiśvarīm |
puruṣākhyaṃ viduḥ sarve purāṇārthaviśāradāḥ ||

7.2.3.13

cakṣuṣaścaraṇasyāpi rūpasyāgnestathaiva ca |
aghorākhyāmadhiṣṭhātrīṃ mūrtimāhurmanīṣiṇaḥ ||

7.2.3.14

ramanāyāśca pāyośca rasasyāpāṃ tathaiva ca |
īśvarīṃ vāmadevākhyāṃ mūrtiṃ tanniratāṃ viduḥ ||

7.2.3.15

ghrāṇasya caivopasthasya gandhasya ca bhuvastathā |
sadyojñātāhvayāṃ mūrtimīśvarīṃ sampracakṣate ||

7.2.3.16

mūrtayaḥ pañca devasya vandanīyāḥ prayatnataḥ |
śreyo'rthibhirnarairnityaṃ śreyasāmekahetavaḥ ||

7.2.3.17

tasya devādidevasya mūrtyaṣṭakamayaṃ jagat |
tasmin vyāpya sthitaṃ viśvaṃ sūtre maṇigaṇā iva ||

7.2.3.18

śarvo bhavastathā rudra ugro bhīmaḥ paśoḥ patiḥ |
īśānaśca mahādevo mūrtayaścāṣṭa viśrutāḥ ||

7.2.3.19

bhūmyambho'gnimarudvyomakṣetrajñārkaniśākarāḥ |
adhiṣṭhitā maheśasya śarvādyairaṣṭamūrtibhiḥ ||

7.2.3.20

carācarātmakaṃ viśvaṃ dhatte viśvambharātmikā |
śārvī rśivāhvayā mūrtiriti śāstrasya niścayaḥ ||

7.2.3.21

sañjīvanaṃ samastasya jagataḥ salilātmikāj |
bhāvīti gīyate mūrtibhavasya paramātmanaḥ ||

7.2.3.22

bahirantargatā viśvaṃ vyāpya tejomayī śubhā |
raudrī rudrāvyayā mūrtirāsthitā ghorarūpiṇī ||

7.2.3.23

spandayatyanilātmedaṃ bibharti spandate svayam |
augrīti kathyate sadbhirmūrtirugrasya vedhasaḥ ||

7.2.3.24

sarvāvakāśadā sarvavyāpikā gaganātmikā |
mūrtirbhīmasya bhīmākhyā bhūtavṛndasya bhedikā ||

7.2.3.25

sarvātmanāmadhiṣṭhātrī sarvakṣetranivāsinī |
mūrtiḥ paśupaterjñeyā paśupāśanikṛntanī ||

7.2.3.26

dīpayantī jagatsarvaṃ divākarasamāhvayā |
īśānākhyā maheśasya mūrtirdivi visarpati ||

7.2.3.27

āpyāyayati yo viśvamamṛtāṃśurniśākaraḥ |
mahādevasya sā mūrtirmahādevasamāhvayā ||

7.2.3.28

ātmā tasyāṣṭamī mūrtiḥ śivasya paramātmanaḥ |
vyāpiketaramūrtīnāṃ viśvaṃ tasmāt śivātmakam ||

7.2.3.29

vṛkṣasya mūlasekena śākhāḥ puṣyanti vai yathā |
śivasya pūjayā tadvatpuṣyatyasya vapurjagat ||

7.2.3.30

sarvābhayapradānaṃ ca sarvānugrahaṇaṃ tathā |
sarvopakārakaraṇaṃ śivasyārādhanaṃ viduḥ ||

7.2.3.31

yatheha putrapautrādeḥ prītyā prīto bhavetpitā |
tathā sarvasya samprītyā prīto bhavati śaṅkaraḥ ||

7.2.3.32

dehino yasya kasyāpi kriyate yadi nigrahaḥ |
aniṣṭamaṣṭamūrtestatkṛtameva na saṃśayaḥ ||

7.2.3.33

aṣṭamūrtyātmanā viśvamadhiṣṭhāya sthitaṃ śivam |
bhajasva sarvabhāvena rudraṃ paramakāraṇam ||

7.2.3.33.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe kṛṣṇāyopamanyorupadeśavarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ ||

7.2.3.33.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.2.3.33.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

caturtho'dhyāyaḥ | gaurīśaṅkaravibhūtiyogaḥ

7.2.4.1

śrīkṛṣṇa uvāca |
bhagavan parameśasya śarvasyāmitatejasaḥ |
mūrtibhirviśvamevedaṃ yathā vyāptaṃ tathā śrutam ||

7.2.4.2

athaitat jñātumicchāmi yāthātmyaṃ parameśayoḥ |
strīpumbhāvātmakaṃ cedaṃ tābhyāṃ kathamadhiṣṭhitam ||

7.2.4.3

upamanyuruvāca |
śrīmadvibhūtiṃ śivayoryāthātmyaṃ ca samāsataḥ |
vakṣye tadvistarādvaktuṃ bhavenāpi na śakyate ||

7.2.4.4

śakti sākṣānmahādevī mahādevaśca śaktimān |
tayorvibhūtileśo vai sarvametaccarācaram ||

7.2.4.5

vastu kiñcidacidrūpaṃ kiñcidvastu cidātmakam |
dvayaṃ śuddhamaśuddhaṃ ca paraṃ cāparameva ca ||

7.2.4.6

yatsaṃsarati ciccakramaciccakrasamanvitam |
tadevāśuddhamaparamitaraṃ tu paraṃ śubham ||

7.2.4.7

aparaṃ ca paraṃ caiva dvayaṃ cidacidātmakam |
śivasya ca śivāyāśca svāmyaṃ caitatsvabhāvataḥ ||

7.2.4.8

śivayorvai vaśe viśvaṃ na viśvasya vaśe śivau |
īśitavyamidaṃ yasmāttasmādviśveśvarau śivau ||

7.2.4.9

yathā śivastathā devī yathā devī tathā śivaḥ |
nānayorantaraṃ vidyāccandracandrikayoriva ||

7.2.4.10

candro na khalu bhātyeṣa yathā candrikayā vinā |
na bhāti vidyamāno'pi tathā śaktyā vinā śivaḥ ||

7.2.4.11

prabhayā hi vinā yadvadbhānureṣa na vidyate |
prabhā ca bhānunā tena sutarāṃ tadupāśrayā ||

7.2.4.12

evaṃ parasparāpekṣā śaktiśaktimatoḥ sthitā |
na śivena vinā śaktirna śaktyā ca vinā śivaḥ ||

7.2.4.13

śaktau yayā śivo nityaṃ bhaktau muktau ca dehinām |
ādyā saikā parā śaktiścinmayī śivasaṃśrayā ||

7.2.4.14

yāmāhurakhileśasya taistairanuguṇairguṇaiḥ |
samānadharmiṇīmeva śivasya paramātmanaḥ ||

7.2.4.15

saikā parā ca cidrūpā śaktiḥ prasavadharmiṇī |
vibhajya bahudhā viśvaṃ vidadhāti śivecchayā ||

7.2.4.16

sā mūlaprakṛtirmāyā triguṇā ca tridhā smṛtā |
śivayā ca viparyastaṃ yayā tatamidaṃ jagat ||

7.2.4.17

ekadhā ca dvidhā caiva tathā śatasahasradhā |
śaktayaḥ khalu bhidyante bahudhā vyavahārataḥ ||

7.2.4.18

śivecchayā parāśaktiḥ śivatattvaikatāṃ gatā |
tataḥ parisphuratyādau sarge tailaṃ tilādiva ||

7.2.4.19

tataḥ kriyākhyayā śaktyā śaktau śaktimadutthayā |
tasyāṃ vikṣobhyamāṇāyāmādau nādaḥ samudbabhau ||

7.2.4.20

nādādviniḥsṛto bindurbindodevaḥ sadāśivaḥ |
tasmān maheśvaro jātaḥ śuddhavidyā maheśvarāt ||

7.2.4.21

sā vācāmīśvarī śaktirvāgīśākhyā hi śūlinaḥ |
yā sā varṇasvarūpeṇa mātṛke'pi vijṛmbhate ||

7.2.4.22

athānantasamāveśānmāyā kālamavāsṛjat |
niyatiṃ ca kalāṃ vidyāṃ kalāto rāgapūruṣau ||

7.2.4.23

māyātaḥ punarevābhūdavyaktaṃ triguṇātmakam |
triguṇācca tato'vyaktādvibhaktāḥ syustrayo guṇāḥ ||

7.2.4.24

sattvaṃ rajastamaśceti yairvyāptamakhilaṃ jagat |
guṇebhyaḥ kṣobhyamāṇebhyo guṇeśākhyāstrimūrtayaḥ ||

7.2.4.25

abhavan mahadādīni tattvāni ca yathākramam |
tebhyaḥ syuraṇḍapiṇḍāni tvasaṅkhyāni śivājñayā |
adhiṣṭhitānyanantādyairvidyeśaiścakravartibhiḥ ||

7.2.4.26

śarīrāntarabhedena śakterbhedāḥ prakīrtitāḥ |
nānārūpāstu vijñeyāḥ sthūlasūkṣmavibhedataḥ ||

7.2.4.27

rudrasya raudrī sā śaktirviṣṇaurvai vaiṣṇavī matā |
brahmāṇī brahmaṇaḥ proktā cendrasyaindrīti kathyate ||

7.2.4.28

kimatra bahunoktena yadviśvamiti kīrtitam |
śakyātmanaiva tadvyāptaṃ yathā dehe'ntarātmanā ||

7.2.4.29

tasmācchaktimayaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam |
kalā yā paramā śaktiḥ kathitā paramātmanaḥ ||

7.2.4.30

evameṣā parā śaktirīśvarecchānuyāyinī |
sthiraṃ caraṃ ca yadviśvaṃ sṛjatīti viniścayaḥ ||

7.2.4.31

jñānakriyā cikīrṣābhistisṛbhiḥ svātmaśaktibhiḥ |
śaktimānīśvaraḥ śaśvat viśvaṃ vyāpyādhitiṣṭhati ||

7.2.4.32

idamitthamidaṃ netthaṃ bhavedityevamātmikā |
icchāśaktirmaheśasya nityā kāryaniyāmikā ||

7.2.4.33

jñānaśaktistu tatkāryaṃ karaṇaṃ kāraṇaṃ tathā |
prayojanaṃ ca tattvena buddhirūpādhyavasyati ||

7.2.4.34

yathepsitaṃ kriyāśaktiryathādhyavasitaṃ jagat |
kalpayatyakhilaṃ kāryaṃ kṣaṇātsaṅkalparūpiṇī ||

7.2.4.35

yathāśakti trayotthānaṃ śaktiprasavadharmiṇī |
śaktyā paramayā nunnā prasūte sakalaṃ jagat ||

7.2.4.36

evaṃ śaktisamāyogāt śaktimānucyate śivaḥ |
śaktiśaktimadutthaṃ tu śāktaṃ śaivamidaṃ jagat ||

7.2.4.37

yathā na jāyate putraḥ pitaraṃ mātaraṃ vinā |
tathā bhavaṃ bhavānīṃ ca vinā naitaccarācaram ||

7.2.4.38

strīpuṃsaprabhavaṃ viśvaṃ strīpuṃsātmakameva ca strīpuṃsayorvibhūtiśca strīpuṃsābhyāmadhiṣṭhitam ||

7.2.4.39

paramātmā śivaḥ proktaḥ śivā sā ca prakīrtitā śivaḥ sadāśivaḥ proktaḥ śivā sā ca manonmanī |
śivo maheśvaro jñeyaḥ śivā māyeti kathyate ||

7.2.4.40

puruṣaḥ parameśānaḥ prakṛtiḥ parameśvarī |
rudro maheśvaraḥ sākṣād rudrāṇī rudravallabhā ||

7.2.4.41

viṣṇurviśveśvaro devo lakṣmīrviśveśvarapriyā |
brahmā śivo yadā sraṣṭā brahmāṇī brahmaṇaḥ priyā ||

7.2.4.42

bhāskaro bhagavān śambhuḥ prabhā bhagavatī śivā |
mahendro manmathārātiḥ śacī śailendrakanyakā ||

7.2.4.43

jātavedā mahādevaḥ svāhā śarvārdhadehinī |
yamastriyambako devastatpriyā girikanyakā ||

7.2.4.44

nirṛtirbhagavānīśo nairṛtī naganandinī |
varuṇo bhagavān rudro vāruṇī bhūdharātmajā ||

7.2.4.45

bālenduśekharo vāyuḥ śivā śivamanoharā |
yakṣo yajñaśirohartā ṛddhirhimagirīndrajā ||

7.2.4.46

candrārdhaśekharaścandro rohiṇī rudravallabhā |
īśānaḥ parameśānastadāryā parameśvarī ||

7.2.4.47

anantavalayo'nanto hyanantānantavallabhā |
kālāgnirudraḥ kālāriḥ kālī kālāntakapriyā ||

7.2.4.48

puruṣākhyo manuḥ śambhuḥ śatarūpā śivapriyā |
dakṣaḥ sākṣānmahādevaḥ prasūtiḥ parameśvarī ||

7.2.4.49

rucirbhavo bhavānī ca budhairākūtirucyate |
bhṛgurbhagākṣihā devaḥ khyātistrinayanapriyā ||

7.2.4.50

marīcirbhagavān rudraḥ sambhūtiḥ śarvavallabhā |
gaṅgādharo'ṅgirā jñeyaḥ smṛtiḥ sākṣādumā smṛtā ||

7.2.4.51

pulastyaḥ śaśabhṛnmauliḥ prītiḥ kāntā pinākinaḥ |
pulahastripuradhvaṃsī tatpriyā tu śivapriyā ||

7.2.4.52

kratudhvaṃsī kratuḥ proktaḥ sannatirdayitā vibhoḥ |
trinetro'trirumā sākṣādanasūyā smṛtā budhaiḥ ||

7.2.4.53

kaśyapaḥ kālahā devo devamātā maheśvarī |
vasiṣṭho manmathārātirdevī sākṣādarundhatī ||

7.2.4.54

śaṅkaraḥ puruṣāḥ sarve striyaḥ sarvā maheśvarī |
sarve strīpuruṣāstasmāttayoreva vibhūtayaḥ ||

7.2.4.55

viṣayī bhagavānīśo viṣayaḥ parameśvarī |
śrāvyaṃ sarvamumārūpaṃ śrotā śūlavarāyudhaḥ ||

7.2.4.56

praṣṭavyaṃ vastujātaṃ tu dhatte śaṅkaravallabhā |
praṣṭā sa eva viśvātmā bālacandrāvataṃsakaḥ ||

7.2.4.57

draṣṭavyaṃ vasturūpaṃ tu bibharti bhavavallabhā |
draṣṭā viśveśvaro devaḥ śaśikhaṇḍaśikhāmaṇiḥ ||

7.2.4.58

rasajātaṃ mahādevī devo rasayitā śivaḥ |
preyajātaṃ ca girijā preyāṃścaiva garāśanaḥ ||

7.2.4.59

mantavyavastutāṃ dhatte sadā devī maheśvarī |
mantā sa eva viśvātmā mahādevo maheśvaraḥ ||

7.2.4.60

boddhavyavasturūpaṃ tu bibharti bhavavallabhā |
devaḥ sa eva bhagavān boddhā mugdhenduśekharaḥ ||

7.2.4.61

prāṇaḥ pinākī sarveṣāṃ prāṇināṃ bhagavān prabhuḥ |
prāṇasthitistu sarveṣāmambikā cāmburūpiṇī ||

7.2.4.62

bibharti kṣetratāṃ devī tripurāntakavallabhā |
kṣetrajñatvaṃ tadā dhatte bhagavānantakāntakaḥ ||

7.2.4.63

ahaḥ śūlāyudho devaḥ śūlapāṇipriyā niśā |
ākāśaḥ śaṅkaro devaḥ pṛthivī śaṅkarapriyā ||

7.2.4.64

samudro bhagavānīśo velā śailendrakanyakā |
vṛkṣo vṛṣadhvajo devo latā viśveśvarapriyā ||

7.2.4.65

pum̐lliṅgamakhilaṃ dhatte bhagavān puraśāsanaḥ |
striliṅgaṃ cākhilaṃ dhatte devī devamanoramā ||

7.2.4.66

śabdajālamaśeṣaṃ tu dhatte sarvasya vallabhā |
arthasvarūpamakhilaṃ dhatte mugdhenduśekharaḥ ||

First 200 of 2,567 passages. Read on

Other recensions (1)

Linked texts (10)