Vayupurana 2.14: adhyāyaḥ 14
Vāyupurāṇa 2.14
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 14
2.14.1
..sūta uvāca.
devāśca pitaraścaiva tebhyo'nye pitarastathā.
ātharvaṇavidhirhyeṣa pratyuvāca bṛhaspatiḥ .. 14.1 ..
2.14.2
pūjayecca pitṛn pūrvvaṃ devāścāpi viśeṣataḥ.
devebhyo'pi pitṛn pūrvamarcayantīha yatnataḥ .. 14.2 ..
2.14.3
dakṣasya duhitā khyātā loke viśveti nāmataḥ.
vidhinā sā tu dharmmajña dattā dharmmāya dharmmataḥ.
tasyāḥ putrā mahātmāno viśvedevā iti śrutiḥ .. 14.3 ..
2.14.4
prakhyātāstriṣu lokeṣu sarvvalokanamaskṛtāḥ.
samastāste mahātmānaśverurugraṃ mahattapaḥ .. 14.4 ..
2.14.5
himavacchikhare ramye devagandharvasevite.
sarvvāpsarobhiścaritaṃ devagandharvvasevitam .. 14.5 ..
2.14.6
śuddhena manasā prītāḥ pitarastānathābruvan.
varaṃ vṛṇīdhvaṃ prītāḥsma kaṃ kāmaṃ karavāmahe .. 14.6 ..
2.14.7
evamukte tu pitṛbhistadā trailokyabhāvanaḥ.
prajānāmadhipo brahmā viśavānitīdamabravīt .. 14.7 ..
2.14.8
..brahmovāca..
2.14.9
mahātejā mahādevastapasā taistu tāpitaḥ.
tapasā tena suprītaḥ kaṃ kāmaṃ vidadhāmi vaḥ .. 14.8 ..
2.14.10
evamuktāstadā viśve brahmaṇā lokakartṛṇā.
ūcuste sahitāḥ sarvve brahmāṇaṃ lokabhāvinam .. 14.9 ..
2.14.11
śrāddhe'smākaṃ bhavedaṃśo hyeṣa naḥ kāṃkṣito varaḥ .
pratyuvāca tato brahmā tānvai tridivapūjitān .. 14.10 ..
2.14.12
bhaviṣyatyevameveti kāṃkṣito vo varastu yaḥ.
pitṛbhistu tathetyuktvā evametanna saṃśayaḥ .. 14.11 ..
2.14.13
sahāsmābhistu vo bhāvyaṃ yatkiñcit kriyate tviha.
asmākaṃ kalpite śrāddhe yuṣmānagrāsanaṃ ha vai .. 14.12 ..
2.14.14
bhaviṣyati manuṣyeṣu satyametadbravīmi te.
mālyairgandhaistathānnena yuṣmānagrerjayiṣyati .. 14.13 ..
2.14.15
pradātā ceti yuṣmākamasmākaṃ dāsyate tataḥ.
visarjanamathāsmākaṃ pūrvvaṃ paścāttu devatāḥ .. 14.14 ..
2.14.16
rakṣaṇañcaiva śrāddhasya ātithyañca vidhidvayam.
bhūtānāṃ devatānāñca pitṝṇāṃ śrāddha karmaṇi.
evaṃ vidhikṛtaḥ samyak sarvvametadbhaviṣyati .. 14.15 ..
2.14.17
evaṃ dattvā varaṃ teṣāṃ brahmā pitṛgaṇaiḥ saha..
2.14.18
bhūtānugrahakṛddevaḥ sañcacāra yathāsukham .. 14.16 ..
2.14.19
vede pañca mahāyajñā narāṇāṃ samudāhṛtāḥ .
etānpañca mahāyajñānnirvapetsatataṃ naraḥ .. 14.17 ..
2.14.20
yatra yāsyanti dātāraḥ saṃsthānaṃ vai nibhodhata.
nirbhayaṃ nirahaṅkāraṃ niḥśokaṃ nirvyathaklamam.
brahmasthānamavāpnoti sarvakāmapuraskṛtam .. 14.18 ..
2.14.21
śūdreṇāpi prakarttavyāḥ pañcaite mantravarjitāḥ.
ato'nyathā tu yo bhuṅkte sa ṛṇaṃ nityamaśnute .. 14.19 ..
2.14.22
ṛṇañca bhuṅkte pāpātmā yaḥ pacedātmakāraṇāt.
tasmānnirvarttayetpañca mahāyajñānsadā budhaḥ .. 14.20 ..
2.14.23
naivedyaṃ kecidicchanti jīvatyapi prayatnataḥ.
udakpūrvvaṃ baliṃ kuryādudakumbhaṃ tathaiva ca .. 14.21 ..
2.14.24
baliṃ suviditaṃ kuryāduccāduccataraṃ kṣipet .
paraśrṛṅgagavāṃ pūrvva baliṃ sūkṣmaṃ samutkṣipet .. 14.22 ..
2.14.25
na vinedyo bhavet piṇḍaḥ pitṝṇāṃ yastu jīvati.
iṣṭenānnena bhakṣyaiśca bhojayeta yathāvidhi.
vidhānaṃ vedavihitametadvakṣyāmi yatnataḥ .. 14.23 ..
2.14.26
devadevā mahātmāno hyetepi pitaro hyuta.
icchanti kiñcidācāryyāḥ paścāt piṇḍanivedanam .. 14.24 ..
2.14.27
pūjanañcaiva viprāṇāṃ sarvvameva hi nityaśaḥ.
taddhi dharmārthakuśalānityuvāca bṛhaspatiḥ .. 14.25 ..
2.14.28
pūrvvaṃ nivedayetpiṇḍaṃ paścādviprāṃśca bhojayet.
yogātmāno mahātmānaḥ pitaro yoga sambhavāḥ.
somamāpyāyayantyete pitaro yogamāsthitāḥ .. 14.26 ..
2.14.29
tasmāddadyācchuciḥ piṇḍān yogibhyastatparāyaṇaḥ .
pitṝṇāṃ hi bhavedetatsākṣādiva hutaṃ haviḥ .. 14.27 ..
2.14.30
brāhmaṇānāṃ sahasrebhyo yogī cāgrāsane yadi.
yajamānañca bhoktṝṃśca naurivāmbhasi tārayet .. 14.28 ..
2.14.31
asatāṃ pragraho yatra satāñcaiva vimānanā.
daṇḍo devakṛtastatra sadyaḥ patati tāruṇaḥ .. 14.29 ..
2.14.32
hitvāgamaṃ sadharmāṇaṃ bāliśaṃ yatra bhojayet.
ādikarma samutsṛjya dātā tatra vinaśyati .. 14.30 ..
2.14.33
piṇḍamagnau sadā dadyādbhogārthī tu prayatnataḥ .
prajārthī pata (tna)ye dadyānmadhyamaṃ tatra pūrvakam .. 14.31 ..
2.14.34
uttamāṃ dyutimanvicchan goṣu nityaṃ prayacchati.
prajñāṃ pūjāṃ yaśaḥ kīrttiṃ goṣu nityaṃ prayacchati .. 14.32 ..
2.14.35
prārthayandīrghamāyuśca vāyasebhyaḥ prayacchati.
saukumāryamathānvicchan kukkuṭebhyaḥ prayacchati .. 14.33 ..
2.14.36
evametatsamuddiṣṭaṃ piṇḍanirvapaṇāt phalam.
ākāśaṃ śamayedvāpi sthitau sudakṣiṇāmukhaḥ.
pitṝṇāṃ sthānamākāśaṃ dakṣiṇā caiva digbhavet .. 14.34 ..
2.14.37
ekaṃ viprāḥ punaḥ prāhuḥ piṇḍoddharaṇamagrataḥ.
anujñāte tu tairviprairvānamudviyatāmiti .. 14.35 ..
2.14.38
puṣpāṇāṃ caphalānāṃ ca bhakṣyāṇāmannatastathā.
agramuddhṛtya sarveṣāṃ juhuyājjātavedasi .. 14.36 ..
2.14.39
bhakṣyamannaṃ tathā peyamanuttamaphalāni ca.
hutvā cāgnau tataḥ piṇḍānnirvapeddakṣiṇāmukhaḥ .. 14.37 ..
2.14.40
snigdhairbhakṣyaiḥ sugandhaiśca tarpayeta rasaistathā.
ekāgraḥ paryupāsīta prayataḥ prāñjaliḥ sthitaḥ.
tatparaḥ śraddadhānaśca kāmānāpnoti mānavaḥ .. 14.38 ..
2.14.41
akṣudratvaṃ kṛtajñatvaṃ dākṣiṇyaṃ satkṛtañca yat.
tato yajñañca dānañca prayacchanti pitāmahāḥ .. 14.39 ..
2.14.42
ataḥ paraṃ vidhiṃ saumyaṃ bhuktavatsu dvijātiṣu.
ānupūrvyeṇa vidhinā tanme nigadataḥ śrṛṇu .. 14.40 ..
2.14.43
prokṣya bhūmimathoddhṛtya pūrvaṃ pitṛparāyaṇaḥ.
tato'tra vikiraṃ kuryāt vidhidṛṣṭena karmaṇā .. 14.41 ..
2.14.44
svadhāṃ vācya tato viprā vidhivadbhūri dakṣiṇān.
annaśeṣamanujñāpya satkṛtya dvijasattamān .
prāñjaliḥ prayataścaiva anugamya visarjayet .. 14.42 ..
2.14.45
iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte śrāddhakalpo nāma caturdaśo'dhyāyaḥ .. 14 .. *
Linked texts (5)
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śivadharmaśāstra — Sanskrit
- Nṛsiṃhaprasāda — Dalapatirāja 1511, Sanskrit
- Nirṇayasindhu — Kamalākarabhaṭṭa 1612, Sanskrit
- Śrāddhacandrikā (Divākarabhaṭṭa) — Divākarabhaṭṭa 1655, Sanskrit