Pranatoshini 6.3

Prāṇatoṣiṇī 6.3

Language: Sanskrit

6.3.1

atha mahāvidyānirūpaṇam || cāmuṇḍātantre || kālī
tārāmahāvidyā ṣoḍaśī bhuvaneśvarī | bhairavī chinnamastā ca
vidyā dhūmāvatī tathā | vagalā siddhavidyā ca mātaṅgī
kamalātmikā | etā daśa mahāvidyāḥ siddhavidyāḥ prakīrttitāḥ |
etā daśa mahāvidyā ityanena sarvāsāṃ mahāvidyātvasiddhī kālī
tārā 718) mahāvidyeti yanmahāvidyopādānaṃ tat
kālītārayormahāvidyātvārtham | ata-eva mahāvidyā mahāpūrveti
viśvasāroktam |
atha siddhavidyāḥ prakīrttitā ityanena sarvāsāṃ siddhavidyātve
vagalā siddhavidyā ceti kathamuktamiti cettatrāpi jhaṭiti
siddhipradānārthamiti ||

6.3.2

atha mahāvidyādīnāṃ māhātmyam || kubjikātantre
prathamapaṭale || kalau kṛṣṇatvamādya śuklāpi nīlarūpiṇī | līlayā
vākpradā ceti tena nīlasarasvatī | tārakatvāt sadā tārā tāriṇī ca
prakrīrttitā | bhuvanānāṃ pālakatvādbhuvaneśī prakīrttitā |
sṛṣṭisthitikarī devī bhuvaneśī prakīrttitā | śrīdārī ca sadā vidyā
srīvidyā ca prakīrttitā | nirguṇā ca mahādevī ṣoḍaśī parikīrttitā |
bhairavī duḥkhasaṃhantrī yamaduḥkhavinā"inī | kālabhairavabhāryā
ca bhairavī parikīrttitā | triśaktikāladā devi ! chinnā caiva sureśvari ! |
triguṇā ca mahādevi ! mohinī mokṣadā dhruvam | dhūmāvatī
mahāmāyā dhūmrāsuranisūdanī | dhūmarūpā mahādevī
caturvargapradāyiṇī | jaganmātā jagaddhātrī jagatāmupakāriṇī |
vakāre vāruṇī devī gakāre siddhidā smṛtā |
lakāre pṛthivī caiva caitanyā yā prakīrttitā |
mātaṅgī madaśīlatvānmātaṅgāsuranāśinī | sarvāpattāriṇī devī
mātaṅgī parikīrttitā |
vaikuṇṭhavāsinī devī kamalā ca prakīrttitā |
pātālavāsinī devī lakṣmīrūpā ca sundarī |
etā daśa mahāvidyāḥ siddhavidyāḥ prakīrttitāḥ |
dharmārthamokṣadā nityaṃ caturvargaphalapradāḥ | yena tena
prakāreṇa kalau pūrṇaphalapradāḥ | nirddhane kṛpaṇe caiva viśeṣāt
parayoniṣu | pāṣaṇḍe ca śaṭhe caiva nindake caiva nirguṇe | abhakteṣu
ca putreṣu āsthāhīne ca sundari ! | na prakāśyamidaṃ bhadre !
śapathaṃ me dhruvaṃ sadā | sarvalakṣaṇayuktāya dadyāccaiva

6.3.3

p. 719) maheśvari ! | āsāñcaiva samānā hi nāsti tribhuvane dhruvam |
ekoccāraṇamātreṇa sarvapāpāt pramucyate | smaraṇenaiva deveśi !
mucyate bhavabandhanāt ||

6.3.4

atha mahāvidyādīnāṃ bhairavanirūpaṇam || toḍalatantre
prathamapaṭale ||

6.3.5

śiva uvāca ||

6.3.6

śṛṇu cārvaṅgi ! subhage ! kālikāyāśca bhairavam | mahākālaṃ
dakṣiṇāyā dakṣabhāge prapūjayet | mahākālena vai sārddhaṃ
dakṣiṇā ramate sadā | tārāyā dakṣiṇe bhāge akṣobhyaṃ
paripūjayet | samudramathane devi ! kālakūṭaṃ samutthitam | sarve
devāḥ sadārāśca mahākṣobhamavāpnuyuḥ | kṣobhādirahitaṃ
yasmāt pītaṃ halāhalaṃ viṣam | ata eva maheśāni ! akṣobhyaṃ
parikīrttitaḥ | tena sārddhaṃ mahāmāyā tāriṇī ramate sadā |
mahātripurasundaryā dakṣiṇe pūjayet śivam | pañcavaktraṃ
trinetrañca prativaktre sureśvari ! | tena sārddhaṃ mahādevī sadā
kāmakutūhalā | ata eva maheśāni ! pañcamīti prakīrttitā |
śrīmadbhuvanasundaryā dakṣiṇe tryambakaṃ yajet | svarge marttye ca
pātāle yā cādyā bhuvaneśvarī | etayā ramate tena tryambakastena
kathyate | saśaktiśca samākhyātaḥ sarvatantraprapūjitaḥ |
bhairavyā dakṣiṇe bhāge dakṣiṇāmūrttisaṃjñakam | pūjayet
parayatnena pañcavaktraṃ tameva hi |
chinnamastādakṣiṇāṃśe kabandhaṃ pūjayecchivam |
kabandhapūjanāddevi ! sarvasiddhīśvaro bhavet | dhūmāvatī
mahāvidyā vidhavārūpadhāriṇī | vagalāyā dakṣabhāge ekavaktraṃ
prapūjayet | mahārudreti vikhyātaṃ jagatsaṃhārakārakam |
mātaṅgīdakṣiṇāṃśe ca mataṅgaṃ pūjayecchivam | tameva
dakṣiṇāmūrttiṃ jagadānandakārakam | kamalāyā dakṣiṇāṃśe
viṣṇurūpaṃ sadāśivam |
pūjayet parameśāni ! sa siddho nātra saṃśayaḥ |
pūjayedannapūrṇāyā dakṣiṇāṃśe ca rūpakam |
mahāmokṣapradaṃ devaṃ daśavaktraṃ maheśvaram | durgāyā

6.3.7

p. 720) dakṣiṇe deśe nāradaṃ paripūjayet | nakāraḥ sṛṣṭikarttā ca
dakāraḥ pālakaḥ sadā | rephaḥ saṃhārarūpatvānnāradaḥ
parikīrttitaḥ |
anyāsu sarvavidyāsu ṛṣiryaḥ parikīrttitaḥ | sa eva tasya bharttā ca
dakṣabhāge prapūjayet ||

6.3.8

mahāvidyādīnāmāvirbhāvakālanirū-paṇāya
mahārātryādiruktaḥ || svatantratantre yathā || phālgune ca mahārātriḥ
kṛṣnaikādaśikā tithiḥ |
jyeṣṭhe yā daśamī śuklā devi ! vārayutā bhṛgoḥ | rātrāvekādaśī
cet syāt divyarātriḥ prakīrttitā | amā bhaume saṃkramaśca
kularkṣagrahaṇaṃ yadi |
bhāvarātristu samproktā bhāgyādeva tu labhyate | siddharātriraṣṭamī
syāccaitrasaṃkramaṇānvitā | tṛtīyā mādhave śuklā kularkṣe
dāruṇā tithiḥ |
dīpotsavacaturdaśyāmamayā yoga eva ca |
kālarātrirmaheśāni ! tārā kālī priyaṅkarī | kṛṣṇajanmāṣṭamī
devi ! moharātriḥ prakīrttitā | caitraśuklanavamyāntu krodharātriḥ
prakīrttitā | ghorarātrirmārgaśīrṣe kṛṣṇāṣṭamyāṃ maheśvari ! |
caturdaśī bhaumayutā makāreṇa samanvitā | kulaṛkṣasamāyuktā
vīrarātriḥ prakīrttitā |
vidyotpattistu nāradapañcarātre tṛtīyarātre tṛtīyādhyāye ||
brahmovāca || dakṣagehe samudbhūtā yā satī lokaviśrutā | kupitvā
dakṣarājarṣiṃ satī tyaktvā kalevaram | anugṛhya ca menāyāṃ jātā
tasyāntu sā tadā | kālīnāmneti vikhyātā sarvaśāstre pratiṣṭhitā ||
svatantratatre || mahārātridine'vantyāṃ nagaryāṃ jātameva tat |
kālīrūpaṃ maheśāni ! sākṣāt kaivalyadāyakam || etasyā
māhātmyamuktaṃ nāradapañcarātre || viśvāmitro muniśreṣṭha
ārādhya kamalāsanam | navāpabrāhmaṇatvaṃ hi tato viṣṇuṃ
jagāma saḥ | tasmādapi na cāvāpa brahmatvaṃ kṣatriyottamaḥ | evaṃ
sarvān surān gatvā ārādhya ca muhurmuhuḥ |

6.3.9

p. 721) vṛhaspaterūpādeśādārādhya vṛṣabhadhvajam |
maheśadarśanaṃ labdhvā kṛtakṛtyo'bhavattadā | devadeva !
mahādeva ! bhagavaṃstvaṃ kṛpāmaya ! | brāhmaṇatvaṃ dehi
mahyaṃ yadi jñātāsi me varam ||

6.3.10

īśvara uvāca ||

6.3.11

ekākṣarī mahāvidyā kālikāyāḥ sudurlabhā | japaṃ kuru
mahābāho ! tataḥ prāpsyasi vipratām | evamuktvā
mahādevā'pyantarddhānaṃ jagāma saḥ |
viśvāmitro'pi vidhinā ārādhya tāṃ jaganmayīm | mantrasiddhiṃ na
cāvāpa krodhena ca śaśāpa tām |
anārādhyā bhaveti tvaṃ āgamya tu tataḥ śivam | nirbhartsya bahudhā
tantu idamāha maheśvaraḥ ||

6.3.12

īśvara uvāca ||

6.3.13

kimarthaṃ śaptavān vidyāṃ śṛṇu yatnena pārthiva ! |
rephārūḍhakakāreṇa siddhimāpsyasi nānyathā ||

6.3.14

brahmovāca ||

6.3.15

antarddhānaṃ gataḥ śambhurviśvāmitro'pi nārada ! | tathā
vidhānaṃ japtvā tu yaduktaṃ śambhunā purā | sākṣādbabhūva sā
kālī saha rudreṇa tatkṣaṇāt ||

6.3.16

devyuvāca ||

6.3.17

varaṃ varaya rājendra ! dadāmi te varaṃ śivam | yadicchasi
pradāsyāmi satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ ||

6.3.18

viśvāmitra uvāca ||

6.3.19

ārādhitā mayā sarve brahmādyā devatāgaṇāḥ | vipratvaṃ kena me
devi ! na dattaṃ tvaṃ pradehi me | śrutvā vākyaṃ nṛpasyāśu sā
devī svāmino mukham |
nirīkṣeddhitabhāvena saṅketena uvāca tam |
mahādevo'pi tajjñātvā prītibhāvena śaṅkaraḥ | hastābhyāmapi
cāliṅgya vipratvaṃ pradadau tataḥ | tatkṣaṇādapi rājāsau vipratvaṃ
gatavān dhruvam | sarvaśāstraikanipuṇaḥ sarvaśāstraikapāragaḥ || iti
kālīmāhātmyam ||

6.3.20

nāradapañcarātrasya tṛtīyarātraṃ dvividhaṃ dṛśyate |
tayorekasmin vidyātpattiśivaliṅgābhirbhāvaprabhṛti
dvāviṃśatyadhyāyātmake varttate tasmādvidyotpattyādyāhṛtya
likhitam |
aparasmiṃstu pañcādaśādhyāyātmake
prātaḥkṛtyādipūjāvidhyantakarmāṇi santi kintu

6.3.21

p. 722) kramadīpikāvacanānyeva prāyeṇeti tatra tatra sandehaḥ ||
nāradapañcarātre tṛtīyarātre dvitīyādhyāye || yathā || dakṣagehe ca
yotpannā satīnāmneti kīrttitā | kaivalyadāyinī yasmāttasmādekajaṭā
smṛtā | tārakatvāt sadā tārā līlayā vākpradāyataḥ | nīlasarasvatī
proktā ugratvādugratāriṇī | ugrāpattāriṇī yasmādugratārā
prakīrttitā || svatantratantre || kālarātridine prāpte niśāyāṃ
madhyabhāgake | ugrāpattāraṇārthantu ugratārā svayaṃ kalā |
meroḥ paścimakūle tu colanākhyo hrado mahān | tatra jajñe svayaṃ
devi ! mātā nīlasarasvatī | tatra japyantu prajapaṃstriyugaṃ samavarttata
|
mamorddhavaktrānniḥsṛtya tejorāśirvinirgataḥ | hrade cole nipatyaiva
nīlavarṇābhavattadā | hradasya cottare bhāge ṛṣireko mahottamaḥ |
madaṃśo'kṣobhyanāmāsau tadārādhanatatparaḥ |
kūrcabījasvarūpā sā pratyālīḍhapadābhavat || nāradapañcarātre ||
saptakoṭirmahāvidyā upavidyāśca tādṛśa | tāsāṃ
mūrttirmuniśreṣṭha ! saṃkhyātuṃ naiva śakyate | ekadā
hariraiśānyāṃ nairṛtyāmāgataḥ kila | nīlācalaśarīresa āgato
garuḍadhvajaḥ | tatrasthāśca mahātmānaḥ siddhāḥ paramatejasaḥ |
ūcurdevaṃ jagannāthaṃ taṃ vārayitumīśvaram |
sarveṣāmādibhūteyaṃ viśvarūpā sanātanī | tasyā uparideśena
gantumarhasi keśava ! | tvañca sarvaguruḥ sākṣī sarveṣāñca
sabhāpatiḥ | na hi gantāsi bhagavan ! pathānyena gatiṃ kuru | na gṛhṇan
tadvacasteṣāṃ jagāma madhusūdanaḥ | jagāma garuḍastena pathā
tenaiva keśavaḥ |
stambhībhūtastadā viṣṇurgantuṃ tasmānna śaknuvan | tato
bhūmimupāgamya tvabhūdaṣṭabhujo hariḥ | avaṣṭabhya giriṃ nīlaṃ
sarvaprāṇena viśvabhṛt | tamutthātumaśakto vai
bhrānto'bhūjjagadīśvaraḥ | bhrāmyamāṇe hṛṣīkeśe
sahasradvayavatsaram | tataḥ kruddhā bhagavatī vāmahastena ceśvarī |

6.3.22

p. 723) siddhasūtreṇa saṃveṣṭya cikṣepa lavaṇāmbhasi | apaśyat
keśavaṃ toyapatitaṃ prāha vismitaḥ | kimidaṃ kathyatāṃ śīghraṃ
vismayaṃ mama nāśaya |
uvāca viṣṇurādau māmuddhāraṃ kuru satvaram | avaṣṭabhya tadā
viṣṇumuddharttumudyato vidhiḥ | so'pi baddho mahātejā brahmā
kamalasambhavaḥ |
evamindrādayaḥ sarve baddhatvaṃ samupāgatāḥ | atha kāle vyatīte tu
jīvo devagururvaraḥ | vabhrāma lokāṃstrīn sarvānnāpaśyaddevatāḥ
kvacit | śūnyāṃ sarvāṃ pūrīṃ dṛṣṭvā jagāma śaṅkarālayam |
sampūrṇāṃ vasatiṃ tatra dṛṣṭvā hṛṣṭo'bhavadguruḥ |
stutibhirnutibhirdevaṃ samprasādya maheśvaram | papāta
daṇḍavadbhūmau dṛṣṭvā devaṃ sanātanam | uvāca devadeveśaṃ
praṇipatya kṛtāñjaliḥ ||

6.3.23

vṛhaspatiruvāca ||

6.3.24

kvagato bhagavan ! brahmā viṣṇuścendrādayaḥ surāḥ | asurāṇāṃ
bhayenaiva mantrastaṃ mama mānasam ||

6.3.25

īśvara uvāca ||

6.3.26

avamanye ca kāmākhyāṃ viṣṇubrahmādayaḥ surāḥ |
duḥkhamāpuḥ sadodvignā lavaṇāmbhasi pīḍitāḥ ||

6.3.27

vṛhaspatiruvāca ||

6.3.28

teṣāmeva pratīkāraṃ cintaya tvaṃ jagatpate ! | kṣipraprahāriṇo
daityāḥ śūnyā devapurī śiva ! ||

6.3.29

īśvara uvāca ||

6.3.30

eṣa gacchāmi vai kṣipraṃ samuddharttuṃ surān kila | eṣa gaccha mayā
sārddhaṃ lavaṇāmbhasi mānada ! | ityuktvā jagmatustau tu
lavaṇāmbhonidhestaṭam | samartho'pi śivasteṣāmuddharttuṃ
jagadīśvaraḥ |
maryādārthaṃ haresteṣāṃ kāmākhyākavacaṃ śivaḥ |
surasaṃkhyaṃ vapuḥ kṛtvā dhārayāmāsa kaṇṭhataḥ |
prasārya vāmahastañca surān saṃveṣṭya śaṅkaraḥ |
utthāpayāmāsa tadā devān devo jagatpatiḥ | tato devagaṇāḥ sarve
vepamānā iva drumāḥ | peturbhūmau mahādevaṃ praṇemuste
muhurmuhuḥ | tata āśvāsya bhagavānuvāca tān yathāyatham |
prasādayata kāmākhyāṃ jaganmātaramambikām | gatvā
viṣṇumukhastatra kāmākhyāṃ parameśvarīm | nanāma tuṣṭāva
tadā natibhiḥ stutibhiḥ parām | sāśrukaṇṭho hṛṣīkeśo
vepamānaśca bhaktimān | sā kruddhā dūrataḥ prāha jagadyoniḥ

6.3.31

p. 724) sanātanī | durbuddhe ! māmavajñāya kiṃ kṛtaṃ gauravaṃ
tvayā |
kimicchasi varaṃ matto vriyatāṃ yattavepsitam ||

6.3.32

viṣṇuruvāca ||

6.3.33

tava kṣetre mahāpuṇye aṣṭadikṣu saśaktikaḥ | tiṣṭhāmyaharniśaṃ
mātastavājñāvaśagaḥ sadā | iti śrutvā vaco viṣṇorjaganmātā
jaganmayī | tathetyuktvā ca varadā cakārānugrahaṃ harau | iti te
kathitaṃ putra ! kiñcinmāhātmyamuttamam | rahasyaṃ tāriṇīdevyā
na samartho'smi vistarāt || iti tārāmāhātmyam ||

6.3.34

tatraiva pañcamādhyāye ||

6.3.35

brahmovāca ||

6.3.36

bhūyaḥ śṛṇu muniśreṣṭha ! rahasyaṃ paramādbhutam | yena kālī
mahāmāyā sundarītvamupāgatā | kailāsaśikhare ramye vasamāne ca
śaṅkare | indraśca preṣayāmāsa sarvāścāpsaraso mudā | āgatāstā
mahādevaṃ tuṣṭuvustaṃ maheśvaram ||

6.3.37

brahmovāca ||

6.3.38

ityevaṃ vacanaṃ śrutvā tāsāṃ sa vṛsabhadhvajaḥ | ābhāṣya
ślakṣṇayā vācā karuṇāmṛtayā tataḥ ||

6.3.39

īśvara uvāca ||

6.3.40

puruṣasyātithirjñeyaḥ puruṣo nātra saṃśayaḥ | strīṇāṃ strī
cātithirjñeyā tasmādgacchata kālikām | ityuktvā tatpuraṃ ramyaṃ
viveśa parameśvaraḥ | uvāca kālīṃ bhagavānīśvarīṃ
parameśvarīm | tā apyavāpuḥ paramāṃ prītiṃ paramadurlabhām ||
ṣaṣṭhādhyāye ||
tato devī mahākālī cintayitvā muhurmuhuḥ |
etadrūpamapāhāya śuddhagaurī bhavāmyaham | yasmāt kālīti
kālīti mahādevaḥ samāhvayet | iti sañcintya manasā antarddhānaṃ
gatā parā | mahādevo'pi kālena gato hyastaḥ puraṃ śivaḥ |
nāpaśyacca tadā kālīṃ tasthau tasmin pure haraḥ | atha kāle kadācittu
āgatastatra nāradaḥ | praṇamya śirasā devaṃ mahādevaṃ
maheśvaram | kṛtāñjalipuṭastathau tato devāgrato muniḥ |
mahādevo'pi vāmena pāṇinā munisattamam | upaspṛśya
samāśvāsya cakre puṇyavatīṃ kathām | kālena kiyatā tatra kathānte

6.3.41

p. 725) munisattamaḥ | uvāca sādaraṃ vākyaṃ praṇamya
jagadīśvaram ||

6.3.42

nārada uvāca ||

6.3.43

kvagatā tvāṃ parityajya kālī kālavināśinī | pratyuvāca
mahādevastaṃ muniṃ nāradaṃ tataḥ | antarddhānaṃ gatā devī
māṃ hitvā munisattama ! ||

6.3.44

brahmovāca ||

6.3.45

iti śrutvā vacastasya nārado harṣamāgataḥ |
vivādasamayaścāyaṃ mahākālyāśca śūlinaḥ | iti sañcintya
manasā dhyānamāśritya nāradaḥ | dadarśa tāṃ mahākālīṃ
dhyānacakṣuḥsamāśritaḥ |
sumeroruttare pārśve sthitā sā parameśvarī |
praṇamya parayā bhaktyā upatasthe jaganmayīm | nāradastutyanantaram
||

6.3.46

devyuvāca ||

6.3.47

vidūreṇa madīyena kiṃ karoti maheśvaraḥ |
tasyaiva kuśalaṃ sarvaṃ kathayasva munīśvara ! |

6.3.48

nārada uvāca ||

6.3.49

udyogaṃ paramaṃ cakre vivāhārthaṃ maheśvaraḥ | devadevo girisute !
taṃ nivāraya suvrate ! ||

6.3.50

brahmovāca ||

6.3.51

iti śrutvā vacastasya sakrodhā parameśvarī |
jājvalyamānā raktākṣī rūpamanyaddadhau parā | yannāsti triṣu
lokeṣu saundaryamapi kutracit | dadhau tadrūpamatulaṃ
sarveṣāmadhikaṃ param | yatrāste bhagavān devo devadevo
maheśvaraḥ | samāgatā kṣaṇenaiva tataḥ sā parameśvarī | dadarśa
hṛdaye śambhoḥ syacchāyāṃ parameśvarī |
uvāca sā mahādevaṃ krodhena mahatā vṛtā | kṛtaghnastvaṃ
mahādeva ! mayā yaḥ samayaḥ kṛtaḥ | tat tvaṃ laṅghitavān deva !
kimarthaṃ parameśvara ! || kṛtvā vivāhaṃ hṛdaye sthānaṃ dattaṃ
mayā śiva ! |
etacchrutvā vacastasyāḥ prahasya parameśvaraḥ | uvāca sa priyāṃ
sādhvīṃ premagadgadayā girā ||

6.3.52

īśvara uvāca ||

6.3.53

nāhaṃ kṛtaghnaḥ kalyāṇi ! nāhaṃ samayalaṅghakaḥ | hṛdaye me
tvayā dṛṣṭā svacchāyā nātra saṃśayaḥ | dhyānaṃ kuru
mahābhāge ! paśyatvaṃ jñānacakṣuṣā |
svachāyā saiva deveśi ! tataḥ susthābhavat parā | uvāca
parameśānaṃ devadevaṃ maheśvaram | pareṇa premabhāveṇa
jagadīśaṃ jaganmayam | kā chāyā hṛdi
p. 726) dṛṣṭā sā tanme brūhi jagatpate ! ||

6.3.54

brahmovāca

6.3.55

iti śrutvā mahādevaḥ kālikāvacanaṃ param | uvāca premabhāveṇa
devadevaḥ sanātanaḥ ||

6.3.56

īśvara uvāca ||

6.3.57

yasmāttribhuvane rūpaṃ śreṣṭhaṃ kṛtavatī śive ! | tasmāt svarge ca
marttye ca pātāle'nyatra pārvati ! | sundarī pañcamī śrīśca khyātā
tripurasundarī | sadā ṣoḍaśavarṣīyā vikhyātā ṣoḍaśī tataḥ |
yāṃ chāyāṃ hṛdaye me'dyadṛṣṭvā bhītā sureśvari ! yasmāt sā
triṣu lokeṣu khyātā tripurabhairavī | yāvasthā bhagavatyāśca
susthacittā kṛpāmayī | tatastāṃ bhuvaneśānīṃ rājarājeśvarīṃ
viduḥ |
yā cogratāriṇī proktā yā ca dikkaravāsinī |
yaiṣā lalitakāntākhyā khyātā maṅgalacaṇḍikā | kauṣikī devadūtī
ca yāścānyā mūrttayaḥ smṛtāḥ | yā khyātā bhuvaneśānī tasyā
bhedā hyanekadhā | tripuṭā jayadurgā ca vanadurgā trikaṇṭakī |
kātyāyanī mahiṣaghnī durgā ca vanadevatā | śrīrāmadevatā
vajraprastāriṇī ca śūlinī | gṛhadevī gṛhārūḍhā medhā rādhā ca
kālikā | kathitāśca samāsena tāsāṃ bhedāśca nārada ! | vistāreṇa
tu kenaiva śakyate gadituṃ mune ! || iti ṣoḍaśīmāhātmyaṃ
tadbhedāśca ||

6.3.58

tathā || sā kālī jagatāṃ mātā patiṃ prāha sanātanī |
ājñāpaya mahādeva ! rūpamanyaddharāmyaham ||

6.3.59

īśvara uvāca ||

6.3.60

adhunaiva jagaddhātri ! yadrūpaṃ kartumicchasi | kariṣyāmi ca tat
sarvaṃ yatra prītistavācalā ||

6.3.61

devyuvāca ||

6.3.62

sarvakarttāsi deveśa ! tava śaktyā jagatpate ! |
kintu vākyaṃ tava vibho ! śrūyatāṃ parameśvara ! | maryādāṃ
sthāpayiṣyāmi tapaḥ kṛtvā suduṣkaram | tvatprītaye mahābhāga !
prītastu kuru tanmayi | gauraṃ vā raktagauraṃ vā śyāmaṃ
śuklamathāpi vā | yadanyadvā svarūpaṃ me tat kuruṣva jagatpate ! |

6.3.63

īśvara uvāca ||

6.3.64

tavecchā yā mahābhāge ! tāṃ kuruṣva
p. 727) jagaddhite | kintu te viraheṇaiva mama duḥkhaṃ suduṣkaram ||

6.3.65

brahmovāca ||

6.3.66

sāntvayitvā nijaṃ kāntaṃ nadīṃ mandākinīṃ yayau | divyaṃ
varṣaśataṃ tatra tapastepe suduṣkaram | pratyakṣaṃ bhagavān tasyā
deveśo vṛṣabhadhvajaḥ | vāmena pāṇinā sādhvīmutthāpya
parameśvaraḥ |
mārjayitvā priyādehaṃ nirmalaṃ kṭavān haraḥ | mandākinyā jale
ramye snāpayāmāsa pārvatīm | vidyudrūpābhavadgaurī
vidyudgaurīti viśrutā | svāhāgaurīti śyāmā ca śuklā ca
raktagaurikā | anantarūpiṇī mūrttiḥ koṭikoṭisvarūpiṇī |
śākambharyamalā sūkṣmā ṣaṭpadī bhrāmarī tathā | anekavarṇā
gantavyānantarūpā sanātanī ||
iti vidyudgauryādyutpattiḥ ||

6.3.67

daśamādhyāye || svacchāyā hṛdaye śambhordṛṣṭvā devī sanātanī |
uvāca premabhāveṇa devadevaṃ nijaṃ patim |
tavaiva hṛdaye deva dṛṣṭvā chāyāṃ sunirmalām | madīyāṃ
devadeveśa ! vikalāsmi jagatpate ! | taddehe dehi me sthānaṃ yadi
sneho'sti māṃ prati |

6.3.68

īśvara uvāca ||

6.3.69

adhunaiva tadarddhāṅgaṃ hariṣyāmi varānane ! | mamāpi prītiratulā
aṅgāharaṇadānayoḥ | ityuktvātmanakhenaiva dvidhā kṛtvā tanuṃ
haraḥ | ātmanaścaiva pārvatyāḥ kṛtavānekato vapuḥ | tābhyāṃ vai
haragaurībhyāmarddhanārīśvaro haraḥ |
avaśiṣṭau tu yau bhāgau ekīkṛtya maheśvaraḥ | hastābhyāṃ
piṇḍavat kṛtvā vaikuṇṭhe kṣiptavān pure | adyāpi tejorūpañca
mūrttimān vā maheśvaraḥ |
vaikuṇṭhavāsinaḥ sarve dadṛśuste tapoguṇaiḥ || iti
arddhanārīśvarādyutpattiḥ ||

6.3.70

tatraiva || ekadā pārvatī devī snānārthaṃ gatavatyapi |
sārddhaṃ sahacarībhyāñca mandākinyā jale mudā |
tatra snātvā kāmavāṇapīḍitā ca jaganmayī | babhūva kṛṣṇā sā
devī jagadānandakāriṇī | atha kāle kadācittu tābhyāṃ pṛṣṭā
maheśvarī | dehi bhakṣyaṃ p. 728) kṣudhārttābhyāmāvābhyāṃ
parameśvari ! | atra tai ca pradāsyāmi kurutāṃ me pratīkṣaṇam |
kṣaṇādūrddhaṃ punaḥ pṛṣṭā dehi bhakṣyamathāvayoḥ |
pratīkṣaṇaṃ prakurutāṃ kiñcitkālaṃ smarāmi ca |
kṣaṇāt paramūcatuste dehi bhakṣyamathāvayoḥ | mātā tvaṃ
sarvajagatāṃ mātaraṃ prārthayecchiśum |
mātā dadāti sarveṣāṃ bhojanācchādanādikam | atastvāṃ
prārthaye bhakṣyaṃ bhakṣārthaṃ karuṇāmayi ! | iti śrutvā
maheśānī madhuraṃ vacanaṃ tayoḥ | gṛhe gatvā pradāsyāmi ityūce
vacanaṃ tayoḥ | ūcatuste punastāṃ vai ḍākinī varṇinī pare | jayā ca
vijayā ye tu āvāṃ kṣutparipīḍite | dehi bhakṣyaṃ jaganmāta ! yathā
tṛpye kṛpāmayi ! | tathā kuru jaganmātarvarade ! devi ! vāñchitam | iti
śrutvā vacaḥ ślakṣṇaṃ kṛpāmayī śucismitā | nakhāgreṇa ca
ciccheda vāmena svaśirastadā | chinnamātrantu tacchoṣaṃ vāmahaste
papāta ca | kaṇṭhādviniḥsṛtaṃ raktaṃ tridhāreṇa tapodhana ! |
vāmadakṣiṇabhedena te dhāre ca vinirgate | sakhīmukhe tu saṃyojya
madhyadhārā svakānane | evaṃ kṛtvā tu tāstatra gatāḥ sarvā
yathāgatam | chinnaṃ tasyā yato muṇḍaṃ chinnamastā tataḥ smṛtā ||

6.3.71

svatantratantre || chinnotpattiṃ pravakṣyāmi tārā saiva ca
kālikā | purā kṛtayuge caiva kailāse parvatottame | mahāmāyā mayā
sārddhaṃ mahārataparāyaṇā | śukrotsāraṇakāle tu
caṇḍamūrttirabhūttadā | tadā svadehasambhūte dve śaktī
sambabhūvatuḥ |
ḍākinī varṇinī nāmnā sakhyau tābhyāṃ sahāmbikā |
puṣpabhadrānadīkūlaṃ jagāma caṇḍanāyikā | madhyāhne ca
kṣudhārtta ca caṇḍikāṃ pṛcchatastataḥ |
bhakṣaṇaṃ dehi tacchrutvā vihasya caṇḍikā śubhā | ciccheda
nijamūrddhānaṃ nirīkṣya sakalā diśaḥ |
vāmanāsāgaladraktairḍākinī paryatoṣayat |
dakṣiṇā varṇinīṃ devāmapāyayata śoṇitam |

6.3.72

p. 729) grīvāmūlādgaladraktairmastakaṃ paryatoṣayat | evaṃ
krīḍāṃ tadā kṛtvā sandhyāyāṃ gṛhamāgatā | ādhāya
nijamūrddhānaṃ kabandhopari pārvatī |
nijamūrttiṃ samāsādya yā purā parikīrttitā | vivarṇāṃ tāntu
dṛṣṭvāhaṃ sahasā krodhamāgataḥ | anyaiḥ kṛtamidaṃ matvā tataḥ
śuśrāva tadyathā | tadābhūt krodhajo | devi ! madaṃśaḥ
krodhabhairavaḥ |
vīrarātridine jātā dinānte paramā kalā |
sakhībhyāṃ saha deveśi ! nadyāṃ tasyāṃ pracaṇḍikā || iti
chinnamastādyutpattiḥ ||

6.3.73

nāradapañcarātre dvādaśādhyāye ||

6.3.74

brahmovāca ||

6.3.75

kailāsaśikhare ramye nānāratnavibhūṣite |
upaviṣṭā mahādevī śabhoraṅke priyā satī |
uvāca premabhāveṇa svapatiṃ parameśvarī ||

6.3.76

devyuvāca ||

6.3.77

tvatprasādājjagannātha ! na kiñciddurlabhaṃ mama | yatastvaṃ
sarvado'sīti sarveṣa priyakārakaḥ | kintvahaṃ gantumicchāmi
mātāpitroḥ śubhālaye ||

6.3.78

īśvara uvāca ||

6.3.79

priyaṃ mamaitaddeveśi ! mamāpi gamanaṃ śive ! | sandehaḥ kintu me
devi ! gantāsi hyanimantritā | iti śrutvā vacaḥ patyurvācamityāha
hṛṣṭavat | gatāyāṃ mayi tatraiva tato gantāmi śaṅkara ! ||

6.3.80

īśvara uvāca ||

6.3.81

etatte samayaṃ bhadre ! kṛtavā nasmyahaṃ śive ! | gatāyāṃ tvayi
gacchāmi tavānayanahetunā ||

6.3.82

brahmovāca ||

6.3.83

etasminnantare menā cakārotsavamuttamam |
krauñcamāpreṣayāmāsa yatra devaḥ sadāśivaḥ | vāyuvegarathenaiva
śīghramāyādgireḥ sutaḥ | yatrāste bhagavānīśaḥ
sākṣādbrahmasvarūpadhṛk | dūrādeva ma maināko
rathopasthādavātarat | āgatya bhūmau sa krauñco daṇḍavannipapāta
ha | premavāṣpaprapūrṇākṣaḥ pulakodgamavigrahaḥ | vepamāno
mahābāhurbhaktinamrātmakandharaḥ tato dṛṣṭvā mahādevaḥ
krauñcaṃ taṃ dharaṇīgatam | vāmena pāṇinotthāpya samāliṅgya
gireḥ sutam | cucumbe tasya mūrddhānaṃ netrāmbhaḥ śirasi kṣipan |
svāṅke niveśayāmāsa pṛṣṭvā kuśalamavyayam | uvāca
p. 730) ślakṣṇayā vācā kimarthamiha cāgataḥ ||

6.3.84

krauñca uvāca ||

6.3.85

yadi te'sti kṛpā nātha ! mayi dāse jagatpate ! |
himālayasutāṃ gaurīṃ tatra netuṃ samutsahe | uṣitvā
katicinmāsānāgamiṣyati niścitam | tadājñayā jagannātha !
samādhānaṃ kuru prabho ! ||

6.3.86

īśvara uvāca ||

6.3.87

pārvatīṃ yāhi śīghraṃ tvaṃ tasyai sarvaṃ nivedaya ||

6.3.88

brahmovāca ||

6.3.89

śrutvedaṃ vacanaṃ krauñcastasya devasya śūlinaḥ | anujñāpya
jagannāthaṃ jagāma yatra pārvatī | dūraṃ dṛṣṭvā dharaṇyāṃ sa
papāta girinandanaḥ | praṇamya śirasā bhūmau stutvā ca
parameśvarīm | spṛṣṭvā pādau mahābāhustasthau pravinayānvitaḥ |
girijāpi tamādāya vāmena pāṇinā tataḥ |
tañcopaveśayāmāsa sāṅge parvatanandinī |
āśīrbhistaṃ samabhyarcca papraccha kuśalaṃ gireḥ ||

6.3.90

devyuvāca ||

6.3.91

kimarthamāgato vatsa ! kathayasva mamāgrataḥ | cirāddṛṣṭo'si
bhadrante kariṣyāmi yathoditam ||

6.3.92

krauñca uvāca ||

6.3.93

tvāṃ draṣṭumapi vāñchanti prajāḥ sarvā jagaddhite | himavān
girirājaśca menā ca parameśvari ! | anujñātā maheśena
śīghramāyāhi pārvati ! | mayā sārddhaṃ piturgehe gatvā tān
pariharṣaya | tvaddarśanotsukāḥ sarve kṛpāṃ kuru jagaddhite ||

6.3.94

devyuvāca ||

6.3.95

kṣaṇaṃ pratīkṣa bhadrante patyau yāvannivedaye | ityuktvā sā
jagāmāśu yatrāste vṛṣabhadhvajaḥ | praṇamya śirasā bhaktyā
upatasthe pativratā | anujñāṃ dehi me nātha ! kṛpāṃ kuru sadāśiva !
| tvatprasādāt prapaśyāmi pitṛmātṛmukhān janān | tvayānītā
jagannātha ! āgamiṣyāmi śaṅkara ! ||

6.3.96

śaṅkara uvāca ||

6.3.97

śīghraṃ gaccha varārohe ! krauñcena saha pārvati ! | na cedgacchasi
śaptavyā devi ! tābhyāṃ na saṃśayaḥ | punaḥ praṇamya sā devī
devadevaṃ maheśvaram | kṛcchreṇa rathamārūhya mainākena samaṃ
yayau |
kṣaṇāt pitṛgṛhaṃ prāpya uttīrya ca rathāttataḥ | jagāma vāyuvegena

6.3.98

p. 731) krauñcena saha satvarā | yatrāste himavān rājā menā ca
varavarṇinī | pasparśa ca tayoḥ pādau tasthau madhurabhāṣiṇī |
himavānapi śailendraḥ samabhyarcya ca tāṃ parām |
kuśalānāmayaṃ pṛṣṭvā samāliṅgya mahāmatiḥ | ciraṃ tasthau
mahātejā dhanaṃ prāpyaiva durgataḥ ||

6.3.99

girirāja uvāca ||

6.3.100

yāhi śīghraṃ mahābhāge ! menakāṃ paritoṣaya | ityuktā sā gatā
pitrā jagāma māturantikam | abhivādya jagaddhātrī tasthau sā
māturagrataḥ | menakā kuśalaṃ pṛṣṭvā harṣagadgadabhāṣiṇī |
cireṇa dṛṣṭā subhagā mātrānandavivarddhinī | evaṃ sukhoṣitā tatra
pārvatī pitṛmandire | uvāca katicinmāsān teṣāṃ harṣaṃ pravarddhya
ca |
etasminnantare śambhuḥ śaṅkhamādāya devarāṭ | sulakṣaṇaṃ
sulāvaṇyaṃ cārucumbaṃ manoharam | śaṅkhakārasya veśena
jagāma himavadgṛham | vikretukāmaḥ śaṅkhānāṃ chalena
tripurāntakaḥ | nārībhyaḥ pradadau śaṅkhaṃpārvatyai na dadāti ca |
pārvatī praṇayāviṣṭā kṛtvā tasya ca sammatim | dāsyāmi te
mahābhāge ! cāruśaṅkhaṃ maheśvari ! | mayā yadyācitaṃ bhadre !
dātavyaṃ mūlyameva tat || vāḍhamuktvā jagaddhātrī paridhāya
sunirmalam | divyaṃ manoharaṃ śaṅkhaṃ cārurūpaṃ suśobhanam |
śaṅkhakārastadā prāha mūlyaṃ dehi pativrate ! ||

6.3.101

devyuvāca ||

6.3.102

pitā me himavānadrirbharttā śambhuḥ kṛpāmayaḥ | putrā me
gaṇanāthādyā bhrātā maināka eva ca | bhrātṛputraḥ svayaṃ
krauñco mātā ca mama menakā |
yatprārthayasi bhadrante taddāsyāsi na saṃśayaḥ ||

6.3.103

śaṅkhakāra uvāca ||

6.3.104

6.3.105

p. 732) samāsthāya dhairyamālambya pārvati | dadarśa ceṣṭitaṃ
śambhoḥ prahasya parameśvarī | uvāca śaṅkhakāraṃ taṃ
smitapūrvānanā tataḥ | adhunā gaccha bhadrante pūrayāmi
manoratham | dināntare mahābaho ! visṛjya sā jagaddhitā ! |
kirātaveśamāsthāya sakhībhiḥ parivāritā |
jagāma yatra deveśaḥ sandhyāṃ cakre maheśvaraḥ | nṛtyagītaiḥ
kāmaveśaḥ pānabhojanavistaraiḥ | uvāsa tatra ramaṇaveśena
parameśvarī | etasminantare śambhuḥ sandhyāṃ karttuṃ jagāma saḥ |
mānasākhyasarastīre gatvā sandhyāṃ maheśvaraḥ | dadarśa tāṃ
sakhībhiśca kāmaveśojjvalāṃ parām | raktavarṇāṃ
raktavastraparīdhānāṃ sunirmmalām | tanvīṃ viśālanayanāṃ
pīnonnataghaṭastanīm | āgatya sannidhau tasyāḥ prāha devaḥ
kṛpāmayaḥ ||

6.3.106

īśvara uvāca ||

6.3.107

kā tvaṃ subhra ! varārohe ! kimarthamiha vāgatā | manorathaṃ te
dāsyāmi satyaṃ satyaṃ kṛpāṃ kuru ||

6.3.108

cāṇḍālyu vāca ||

6.3.109

cāṇḍālyammi suraśreṣṭha ! tapo'rthamiha cāgatā |
devatvamabhilāṣaṃ me mā vighnaṃ kuru paṇḍita ! ||

6.3.110

īśvara uvāca ||

6.3.111

śivo'haṃ devadeveśi ! tapasviphaladāyakaḥ |
adhunā pārvatītulyāṃ kariṣye nātra saṃśayaḥ | tadeva
kāmabhāvena tatkalyāṇi ! bhajasva māṃ | kathaṃ vilambase devi !
devatvaṃ yadi vāñchasi ||

6.3.112

cāṇḍālyuvāca ||

6.3.113

tapo'rthamāgatā atra devadeva ! jagatpate ! |
devatātvamavāptaṃ vai mā vighnaṃ kuru dharmarāṭ ! ||

6.3.114

īśvara uvāca ||

6.3.115

6.3.116

p. 733) devadeva ! jagatpate ! | evaṃ nānāprakāreṇa tayostu
ramamāṇayoḥ |
abhavacca tayoḥ prītiratulā munisattama ! |
ratyante copaviṣṭau tu tataḥ prāha paraṃ satī |
japaṃ kuru jagannātha ! dehi me vāñchitaṃ varam ||

6.3.117

īśvara uvāca ||

6.3.118

yasmāccaṇḍālaveśena māmevaṃ samupāgatā | tasmānmūrttiriyaṃ
bhadre ! bhaviṣyati na saṃśayaḥ | ucchiṣṭacāṇḍālī khyātā
sarvaśāstreṣu gopitā | kṛtāyāṃ tava pūjāyāṃ pūjānte
parameśvari ! |
sāṅgā bhaviṣyati śive ! anyathā naiva pārvati ! | mātaṅgī nāma
mūrttiste bhaviṣyati na saṃśayaḥ | siddhavidyā mahāvidyā tathā
tripurasundarī | tripurabhairavī devī yathā ca bhuvaneśvarī |
kālī tārā mahāvidyā yathā te uttamā tanuḥ | bhairavī chinnamastā
ca tathā dhūmāvatī tanuḥ | vagalā siddhavidyā ca mātaṅgī te
tanūriyam ||

6.3.119

brahmovāca

6.3.120

iti dattvā varaṃ tasyai punaḥ prāha priyāṃ satīm | gaccha tvaṃ
himavadgehe kailāsamahamīśvaraḥ | tatra gatvā mahāmāyāṃ
samānaya madālayam |
iti śrutvā vacaḥ patyuḥ praṇipatya nijaḥ patim | abhivādya
hyanujñātā gatā sāpi yathāgatam | māyayā mohitāste tu
bubudhurnahi kiñcana || iti ucchiṣṭacāṇḍālyā utpattiḥ ||

6.3.121

prakārāntarantu svatantratantre || athocchiṣṭacāṇḍālinīṃ
vakṣye śṛṇuṣva sāvadhānataḥ | nāradaḥ pṛṣṭavān viṣṇuṃ
gītajñānaṃ vada prabho ! | tamuvāca hariḥ pūrvaṃ gato'haṃ
śaṅkaraṃ prati | tatra dṛṣṭaṃ śivaṃ śāntaṃ mārīcagaṇasaṅkulam
| anekarasasaṃyuktaṃ vividhāsvādanairyutam | sāmarasyaṃ tadā
jātamucchiṣṭaṃ galitaṃ mudā | anekaguṇasampannā pratyutpannā
kumārikā | ucchiṣṭaṃ dehi dehīti pārvatī śaṅkareṇa ca |
ubhābhyāṃ dattamucchiṣṭaṃ prasādaṃ prītipūrvakam | śivaśaktī
ūcatustāṃ kanye ! tvāṃ prabhajanti ye | japahomādibhisteṣāṃ
sidhyanti ca manorathāḥ | tadā prabhṛti
p. 734) cocchiṣṭamātaṅgīti nigadyate || ityucchiṣṭacāṇḍālinyutpattiḥ
||

6.3.122

nāradapañcarātre trayodaśādhyāye ||

6.3.123

brahmovāca ||

6.3.124

ekadā vasamānastu kailāsaśikhare haraḥ |
aṅkasthā girijā tatra papraccha vṛṣabhadhvajam | kṣudhayā
pīḍyamānāsmi dehi bhoktuṃ yathocitam ||

6.3.125

īśvara uvāca ||

6.3.126

kṣaṇaṃ pratīkṣa bhadraṃ te dāsyāmi bhojanaṃ tataḥ | ityuktvā
virarāmāśu devadevo vṛṣadhvajaḥ ||

6.3.127

devyuvāca ||

6.3.128

dehi bhakṣyaṃ mahādeva ! kṣudhitāsmi japatpate ! | vilambituṃ na
śaknomi pīḍitāsmi maheśvara ! | iti śrutvā priyāvākyaṃ punaḥ
prāha kṛpānidhiḥ | kṣaṇaṃ pratīkṣa dāsyāmi bhakṣaṇaṃ
cābhivāñchitam |
punaḥ pratīkṣya mā devī punaḥ prāha tvidaṃ vacaḥ | dehi bhakṣyaṃ
jagannātha ! na śaknomi vilambitum | ityuktvā patimādāya mukhe
cikṣepa mā tadā | kṣaṇena tasyā dehāttu dhūmasaṅgho vyajāyata |
tato dehe samutpanne śambhustu nijamāyayā | uvāca parameśānaḥ
svāṃ priyāṃ śṛṇu śobhane ! | paśya bhadre ! mahābhāge ! puruṣo
nāsti māṃ vinā | tvadanyā vanitā nāsti paśya tvaṃ jñānacakṣuṣā
| vidhavāsi kuru tyāgaṃ śaṅkhaṃ sindūrameva ca | sādhavyaṃ
lakṣaṇaṃ devi ! kuru tyāgaṃ pativrate ! | eṣā mūrttistava parā
vikhyātā vagalāmukhī | dhūmavyāptaśarīrāttu tato dhūmāvatī
smṛtā | ete mūrttī tava pare siddhividye prakīrttite | yathogratāriṇī
mūrttiryathā kālī purā satī | yathā ca bhuvaneśānī yathā
tripurabhairavī | chinnamastā yathā mūrttistathā tvaṃ parameśvari ! ||
iti dhūmāvatyutpattiḥ ||

6.3.129

prakārāntareṇotpattistasyāḥ svatantratantre ||
dakṣaprajāpateryajñe sarvasaṃhāracañcalā kruddhā dehaṃ
vinikṣipya tato dhūmo'bhavanmahān |
tasmāddhūmāvatī jātā sarvaśatruvināśinī | kālī kālākālavaktrā
bhaumavāre niśāmukhe | prāpte'kṣayatṛtīyāyāṃ jātā
p. 735) dhūmāvatī śivā || iti prakārāntaradhūmāvatyutpattiḥ ||

6.3.130

svatantratantre || atha vakṣyāmi deveśi ! vagalotpattikāraṇam |
purā kṛtayuge devi ! vātakṣobha upasthite | carācaravināśāya
viṣṇuścintāparāyaṇaḥ | tapasyayā ca santuṣṭā
mahāśrītripurāmbikā | haridrākhyaṃ saro dṛṣṭvā
jalakrīḍāparāyaṇā | mahāpītahradasyānte saurāṣṭre vagalāmbikā |
śrīvidyāsambhavaṃ tejo vijṛmbhati itastataḥ |
caturdaśī bhaumayutā makāreṇa samanvitā |
kulaṛkṣasamāyuktā vīrarātriḥ prakīrttitā |
tasyāmevārddharātrau tu pītahradanivāsinī |
brahmāstravidyā sañjātā trailokyastambhinī parā | tattejo viṣṇujaṃ
tejo vidyānuvidyayorgatam || iti vagalāmukhyutpattiḥ ||

6.3.131

tatraiva || atha mātaṅginīṃ vakṣye krūrabhūtabhayaṅkarīm |
purā kadambavipine nānāvṛkṣasamākule | vaśyārthaṃ
sarvabhūtānāṃ mataṅgo nāmato muniḥ | śatavarṣasahasrāṇi
tapo'tapyata santatam | tatra tejaḥ samutpannaṃ sundarīnetrataḥ śubhe ! |
tejorāśirabhūttatra svayaṃ śrīkālikāmbikā | śyāmalaṃ
rūpamāsthāya rājamātaṅginī bhavet || iti mātaṅginyutpattiḥ ||

6.3.132

svatantratantre || atha śrībhuvanāṃ vakṣye
trailokyotpattimātṛkām | purā brahmā jagat sraṣṭuṃ tapo'tapyata
dāruṇam | tapasā tasya santuṣṭā śaktiḥ sā parameśvarī |
caitraśuklanavamyāntu utpannā tāriṇī svayam | krodharātriḥ
samākhyātā sarvaśaktimayī śivā |
kṣīrodārṇavasambhūtā mathanādudadheḥ purā |
viṣṇorvakṣaḥsthalasthā ca padmāsanagatā ramā | kṛṣṇāṣṭamyāṃ
bhādrapade kolāsuranikṛntanī | tasyāṃ tithau samutpannā
mahāmātaṅginī kalā |
phālgunaikādaśīyuktā bhṛgau bhaume ca yā tithiḥ | jātā tasyāṃ
mahālakṣmīḥ
p. 736) sarvasaubhāgyadāyinī || iti mahālakṣmyutpattiḥ ||

6.3.133

tatraiva || kṛṣṇāṣṭamyāṃ mārgaśīrṣe ghorarātriḥ
prakīrttitā | mahākālaḥ samutpannastasyāñca bhagavān svayam || iti
mahākālotpattiḥ ||

6.3.134

jyeṣṭhaśukladaśamyāntu vaṭukotpattirīritā |
mārgaśuklacaturdaśyāṃ dantotpattiḥ prakīrttitā |
mahāmahiṣamardinyā mahādurgāṣṭamī smṛtā ||

6.3.135

atha kālīprakaraṇam || mahānirvāṇatantre caturthollāse
sadāśivavākyam || tava rūpaṃ mahākālo jagatsaṃhārakārakaḥ |
mahāsaṃhārasamaye kālaḥ sarvaṃ grasiṣyati | kalanāt
sarvabhūtānāṃ mahākālaḥ prakīrttitaḥ | mahākālasya kalanāt
tvamādyā kālikā parā | kālasaṅkalanāt kālī sarveṣāmādirūpiṇī
|
kālatvādādibhūtatvādādyā kālīti gīyate |
punaḥ svarūpamāsādya tamorūpaṃ nirākṛti | vācātītaṃ
mano'gamyaṃ tvamekaivāvaśiṣyate | sākārāpi nirākārā māyayā
bahurūpiṇī | tvaṃ sarvādiranādistvaṃ kartrī hartrī ca pālikā |

6.3.136

ataste kathitaṃ bhadre ! brahmamantreṇa dīkṣitaḥ | yat phalaṃ
samavāpnoti tathaiva phalasādhanāt || guptasādhanatantre ṣaṣṭhapaṭale
|| ālīḍhaṃ kīdṛśaṃ nātha ! pratyālīḍhantu kīdṛśam | kathaṃ sā
dakṣiṇākālī śmaśānālayavāsinī || iti devīpraśnottaram ||
ālīḍhaṃ vāmapādantu pratyālīḍhantu dakṣiṇam | saṃhārarūpiṇī
kālī jaganmohanakāriṇī | vahnirūpā mahāmāyā satyaṃ satyaṃ na
saṃśayaḥ |
ata eva maheśāni ! śmaśānālayavāsinī |
ālīḍhapādā sā devī pratyālīḍhā kṣaṇe kṣaṇe | anantarūpiṇī
śyāmā ko vaktuṃ śakyate priye ! | anantarūpiṇī śyāmā
caturvargapradāyiṇī || picchilātantre dvitīyapaṭale ||

6.3.137

p. 737) brahmaviṣṇuśivādīnāṃ śiroratnapadāmbujā | kalau kālī
kalau kālī nānyadevaḥ kalauyuge | śāntyādāvapi sā kālī
pūjanīyā viśeṣataḥ | kālikāpūjane śraddhā yadā sañjāyate hṛdi |
na tadā graharogāṇāṃ bhayamasti kadācana | sarveṣāṃ devi !
mantrāṇāṃ śreṣṭho'tra kālikāmanuḥ | yasya grahaṇamātreṇa
jīvanmukto'dhamo'pi ca | kubjikātantre prathamapaṭale || ke me gotre
samutpannāḥ kālīṃ sādhitumudyatāḥ | tacchrutvā pitaraḥ sarve
nṛtyanti hṛṣṭamānasāḥ | tathā ||
adeyā paramā vidyā kalau pūrṇaphalapradā | kālikā mokṣadā devi !
kalau śīghraphalapradā | gurormukhānmahāvidyāṃ gṛhṇīyāt
pāpanāśinīm || tathā || dharmādharmādikaṃ yattu kurute
sādhakottamaḥ | tat sarvamanugṛhṇāti kālikāpūjane dhruvam |
sampradāyavidhānena karttavyañca maheśvari ! |
sampradāyavihīnānāṃ phalaṃ na syāt sureśvari ! ||
ityādyāpraśaṃsā |

6.3.138

picchilātantre || kālīnindākarā loke bhaviṣyanti gatāyuṣaḥ |
teṣāṃ puttrakalatrāṇāṃ nāśo'nte narakaṃ vrajet ||
ityādyānindādoṣaḥ ||

6.3.139

tathā | ekādaśapaṭale || atha kālīmanuṃ vakṣye yena
sarvārthasādhakaḥ | sarvasiddhiśvro vīraḥ sarvalokaprapūjitaḥ |
yasya vijñānamātreṇa caturvargaphalaṃ labhet | sarvāsu devadevīṣu
dakṣiṇā prakṛtiḥ priye ! | tasyā mantraṃ pravakṣyāmi durlabhaṃ
bhuvanatraye | yakṣaskandaṃ samuddhṛtya vahnivāmākṣisaṃyutam |
induvindusamāyuktaṃ kālīvījamidaṃ smṛtam | prāpyaitaṃ paramaṃ
guhyaṃ sārātsāraṃ parātparam | caturvargaṃ labhenmantrī helayā
harabhāvini ! |
triguṇaṃ cenmaheśāni ! bījaṃ sārataraṃ bhavet | naivāsyāḥ sadṛśī
vidyā kācidasti maheśvari ! | śāntipuṣṭyādikamapi
sādhayedanayācirāt | mahāpadi mahātrāse p. 738)
mahādāridryasaṅkaṭe | vairivṛddhau vyādhivṛddhau mahāghore
bhayaṅkare |
rājādibhayamāpanne rājacakre viśeṣataḥ |
uktaṃ mantramimaṃ devi ! lakṣamātraṃ samabhyaset | devakrodhe
bhaye bhīme gṛhadoṣe bhayānake | prāntare bhūmisaṃstheṣu
dasyubhirvātha saṃvṛte | śāntikāryeṣu sarvatra dhananāśa upasthite |
svajanānāntu vidveṣe ayutaṃ prajapenmanum | jāpinaṃ pāti sā kālī
bhayebhyaḥ skandavat sadā | tasmāt paramayatnena kālikāṃ bhaja
sundari ! | vinā japānmahāvidyā siddhividyāpi hānidā | vinā
homairna caiśvaryaṃ na siddhirjapanaṃ vinā | pūjāṃ vinā na
pūjāsti sarvatra parameśvari ! || tathā | etanmantradvayaṃ devi ! na
deyaṃ prāṇasaṅkaṭe | snehena yadi taddadyādayutaṃ japamācaret |
jñātvā mantraṃ maheśāni ! sarvaśāstrārthavidbhavet | kavirvāgmī
bhavecchūraḥ sarveṣāṃ priyadarśanaḥ |
vikhyātiñcāpi lokeṣu prāpyānte mokṣamāpnuyāt ||
guptasādhanatantre ṣaṣṭhapaṭale || śṛṇu devi ! pravakṣyāmi
dakṣiṇākalpamuttamam | yasyāḥ prasādamātreṇa bhavābdhau na
nimajjati |
svarāntaṃ vahnisaṃyuktaṃ vāmanetravibhūṣitam |
vindunādakalāyuktaṃ mantraṃ trailokyamohanam || svarāntaṃ
kakāraḥ || bhairavo'sya ṛṣiḥ prokta uṣṇikchanda udāhṛtam |
dakṣiṇākālikā proktā devatā sarvasiddhidā | māyāvījaṃ
vījamasyāḥ kūrccavījantu śaktikam | nijavījaṃ maheśāni ! kīlakaṃ
sarvamohanam |
dharmārthakāmamokṣeṣu viniyogaḥ prakīrttitaḥ || tathā | pūjāyāḥ
pūrvadivase ādau kṣaurādikaṃ caret | haviṣyānnaṃ maheśāni !
bhojanaṃ vā nirāmiṣam |
tataḥ parasmin divase prātaḥ snātvā tu sādhakaḥ | nityapūjāṃ
samāpyādau devavat śuddhamānasaḥ | gururvā guruputro vā
gurupatnī ca suvrate ! | āgamoktapūjane tu adhikārī guruḥ svayam |
gurorbhāve deveśi ! svayaṃ pūjādikaṃ caret || varadātantre

6.3.140

p. 739) daśamapaṭale tu yat || tantroktāni svakalpoktakarmāṇi
svayamācaret | guruṇā kārayedvāpi putravatyā striā tathā |
anyathānuṣṭhitaṃ sarve bhavatyeva nirarthakam || ityanena vikalpitaṃ
tadanenaikavākyatayā gurorabhāve svayaṃ karaṇamiti vyavasthitam
mukhyāpekṣayā pratinidheḥ prādhānyaṃ vacanabalāt ||
svayamasāmarthye tu putravatyā striyā kārayitavyamityapi
sutarāmāyātam ||

6.3.141

anyadvārā tāntrikapūjādikaraṇe doṣamāha ||
guptasādhanatantre || ebhirvinā maheśāni ! tāntrikairdeśikairyadi |
tasya pūjāphalaṃ sarvaṃ grasyate yakṣarākṣasaiḥ | ata eva maheśāni
! guruḥ karttā vidhīyate | brahmarūpo guruḥ sākṣād yadi pūjādikaṃ
caret | tattat sarvaṃ maheśāni ! śatakoṭiguṇaṃ bhavet | atha vā
parameśāni ! svayaṃ pūjādikaṃ caret |
svayaṃ pūjādikaṃ kṛtvā pūjādravyādikañca yat | tat sarvaṃ
parameśāni ! guroragre nivedayet | gurau dattaṃ maheśāni ! sarvaṃ
koṭiguṇaṃ bhavet || gurupatnyā pūjādikaraṇe homādi nāsti taduktaṃ
tatraiva || gurupatnī maheśāni ! yadi pūjādikaṃ caret | balidānādikaṃ
kāryaṃ tatra homaṃ vivarjjayet | homīyadravyamānīya devyagre
sthāpayedbudhaḥ | mūlamantraṃ samuccārya mahādevyai nivedayet |
tena homaphalaṃ jātaṃ na vahnau homayedbudhaḥ || tathā | guruṇā yat
chataṃ devi ! tat sarvamakṣayaṃ bhavet | ṛtvikputrādayo devi !
smṛtyuktā bahavaḥ priye ! | tantrokte parameśāni ! pūjādau naiva
kārayet | purohitaṃ samānīya yadi pūjādi kārayet |
tasya sarvārthahāniḥ syāt kruddhā bhavati kālikā | pūjākāle
maheśāni ! nānyavaktraṃ vilokayet | iṣṭapūjādikaṃ sarvaṃ yaḥ
kuryājjanasannidhau | tasya sarvārthahāniḥ syāt kruddhā bhavati
kālikā | varaṃ pūjā na karttavyā na kuryādanyasannidhau |

6.3.142

p. 740) anyasannihite devi ! yadi pūjāparo bhavet | viṣṇutantroktapūjādi
tattanmudrāṃ pradarśayet | tena pūjādikaṃ jātaṃ na ca vyaktaṃ
kadācana || varadātantre || viśeṣakarma goptavyaṃ mantravat
parameśvari ! || dīpānvitādipūjāsu paramotsavamācaret |
bhavānīprītaye sarvaṃ karmakuryāt prasannadhīḥ || tatra bhaktiḥ sadā
kāryā yasya yā iṣṭadevatā | tatrābhaktirmahāduḥkhadāyinī
kuṣṭhakāriṇī | nijadevīṃ parityajya tathaiva ca nijaṃ gurum | yo'nyatra
bhaktimān devi ! tasya sarvaṃ vinaśyati | nānyanindā prakarttavyā
kadācidapi sādhakaiḥ | ekaṃ brahmaivādvitīyaṃ sarvatra kathitaṃ
mayā |
upādhibhāvabhedena nānātvaṃ bhajate sati ! | ekaṃ pūjayate yastu
sarvānarcayatisma saḥ ||

6.3.143

atha pūjā sā tu trividhā mānasāntaryāgātmikā vāhyā ca |
yathā muṇḍamālātantre pañcamapaṭale || mahāsiddhikarī pūjā
mānasī muktidāyinī |
antaryāgātmikā sarvajīvatvapariṇāśinī |
vāhyapūjā rājasī ca sarvasaubhāgyadāyinī | bhuktimuktipradā caiva
sarvāpatpariṇāśinī | sarvadoṣakṣayakarī sarvaśatrunipātinī |
sarvarogakṣayakarī sarvabandhanamocanī |
na vīrāṇāṃ paśūnāñca vāhyapūjādhamā priye ! |
kevalānāñca divyānāṃ vāhyapūjādhamā smṛtā || toḍalatantre
tṛtīyapaṭale || sūtrākāreṇa deveśi ! pūjāvidhirihocyate ! svasti vācya
ca saṅkalpya ghaṭaṃ saṃsthāpya yatnataḥ | mantreṇācamanaṃ
kāryaṃ sāmānyārghyaṃ tato nyaset | tajjalairdvāramabhyukṣya
dvārapūjāṃ samācaret | trividhaṃ vighnamutsārya bhūtāpasaraṇaṃ
tataḥ | āsanañca samabhyarccya gurudevaṃ namet sudhīḥ |
karaśuddhiñca tālañca trayaṃ digbandhanaṃ tataḥ | vahninā
veṣṭanaṃ kāryaṃ bhūtaśuddhimathācaret | mātṛkāyāḥ
ṣaḍaṅgañca kuryādantaramātṛkām | mātṛkādhyānamācarya
vāhye tu mātṛkāṃ nyaset | pīṭhanyāsaṃ tataḥ kṛtvā

6.3.144

p. 741) prāṇāyāmaṃ samācaret | ṛṣyādikaṃ karāṅgañca
varṇanyāsaṃ samācaret | ṣoḍhā nyāsaṃ tato devi ! vyāpakaṃ
tadanantaram | evaṃ samāhitamanāstattvanyāsaṃ samācaret |
vījanyāsaṃ tato devi ! vyāpakaṃ vinyaset sudhīḥ | mūlena saptadhā
nyāsaṃ mānasaiḥ pūjanaṃ caret | viśeṣārghyaṃ pīṭhapūjāṃ
punardhyānaṃ sanetrakam |
mudrādidarśanaṃ kāryamāvāhanaṣaḍaṅgakam | dhenvādikaṃ
tataḥ prāṇapratiṣṭhāṃ mūlapūjanam | ājñāprārthanamaṅgāni
kākhādīṃśca prapūjayet | bāhmyādīrasitāṅgādīn mahākālaṃ
prapūjayet | khaḍgādīn gurupaṅktiñca punardevīṃ prapūjayet |
balidānaṃ tato homaṃ prāṇāyāmaṃ tato japam | japaṃ
samarpayeddhīmān prāṇāyāmaṃ tataścaret | stutiñca kavacaṃ
smṛtvā cāṣṭāṅgaṃ praṇamet sudhīḥ | śivo'hamiti sañcintya
saṃhāreṇa visarjayet | aiśānyāṃ maṇḍalaṃ kṛtvā
cāṇḍālyucchiṣṭapūrvikā | arghyaṃ sandhārya śirasi candanantu
lalāṭake | naivedyaṃ kiñcit svīkṛtya viharecca nijecchayā ||

6.3.145

mahākāladhyānaṃ niruttaratantre tṛtīyapaṭale || yathā |
dhūmravarṇaṃ mahākālaṃ jaṭābhārānvitaṃ yajet | trinetraṃ
śivarūpañca śaktiyuktaṃ nirāmayam | digambaraṃ ghorarūpaṃ
nīlāñjanacayaprabham | nirguṇañca guṇādhāraṃ kālīsthānaṃ
punaḥ punaḥ ||
khaḍgādipūjākramastu nirūttare | tathā ||
khaḍgaṃ muṇḍaṃ yajedvāme haste ca kulasundari ! | pūjayeddakṣiṇe
haste abhayañca varaṃ tathā || evamasitāṅgādipūjākramo'pi tatraiva
||
caturdvāre yajeddevi ! asitāṅgādibhairavān |
pūrvādikramato devi ! dvāri dvāri dvayaṃ dvayamiti ||

6.3.146

saṃkṣepapūjāsūtrantu toḍalatantre tṛtīyapaṭale ||
saṃkṣepapūjāmathavā kuryānmantrī samāhitaḥ | ādāvṛṣyādi
vinyasya karaśuddhistataḥ param | aṅgulīvyāpakanyāsau hṛdādinyāsa
eva ca |
tālatrayañca digbandhaḥ prāṇāyāmastataḥ param | dhyānaṃ
mānasayāgañca arghyasthāpanameva ca | pīṭhapūjāṃ

6.3.147

p. 742) punardhyānaṃ tataścāvāhanaṃ caret |
jīvanyāsaṃ tataḥ kṛtvā pūjayet paradevatām | aṅgapūjāñca
kālyādiṃ brāhmyādiñcāṣṭabhairavān | mahākālaṃ pūjayitvā
gurupaṅktiṃ yajettataḥ | khaḍgādīn pūjayitvā tu punardevīṃ
prapūjayet | prāṇāyāmaṃ tataḥ kṛtvā prajapetsādhakāgraṇīḥ |
devyā haste japaphalasamarpaṇamathācaret | prāṇāyāmaṃ tataḥ
kṛtvā cāṣṭāṅgaṃ praṇamet sudhīḥ | stutiñca kavacaṃ smṛtvā
viśeṣārghya pradāpayet | ātmasamarpaṇaṃ kṛtvā saṃhāreṇa
visarjayet | aiśānyāṃ maṇḍalaṃ kṛtvā cāṇḍālyucchiṣṭapūrvikā |
naivedyaṃ kiñcit svīkṛtya viharecca nijecchayā ||

6.3.148

picchilātantre dvādaśapaṭale || nityapūjāvidhiṃ vakṣye
śṛṇuṣva prāṇavallabhe ! | yataḥ pūjādikaṃ devi ! na dadāti phalaṃ
kvacit | pūjayā labhate pūjāṃ tasmāt pūjāparo bhavet |
nityapūjāvihīnasya na kāmyaṃ sidhyate kvacit || tathā | ācamya
dvāradeśe tu sāmānyārghyaṃ samācaret | lipiṛṣyādivinyāso
mūlena karaśodhanam |
karavyāpakavinyāsaṃ kṛtvāṅgāni nyaset sudhīḥ | tālatrayaṃ
diśāṃ bandhaḥ prāṇāyāmatrayaṃ tathā | dhyānamiṣṭasyaiva
pūjā japaśca kālikārccanam | ayameva vidhiḥ proktaḥ sarveṣāṃ
yajanakramaḥ | upacāraiḥ ṣoḍaśaistu tadbhavet pūjanaṃ mahat |
nitye daśopacārāstu pañca vā vicaret śive ! |
abhāve gandhapuṣpābhyāṃ puṣpeṇa tadabhāvataḥ | tadabhāve yajet
patraistaṇḍulena jalena vā | mānasīṃ tadabhāve'pi pūjāṃ na
laṅghayet kvacit |
laṅghane sarvanāśaḥ syādāpadaśca pade pade | etayoḥ
puraścaraṇaṃ lakṣajapaḥ || kālītantre dvitīyapaṭale || ādau
puraskriyāṃ kuryānniyamena yathāsthitaḥ | lakṣamekaṃ japedvidyāṃ
haviṣyāśo? divā śuciḥ | rātrau tāmbūlapūrāsyaḥ śayyāyāṃ
lakṣamānataḥ | tataḥ siddhamanurmantrī prayogārho na cānyathā |
etadvacanaṃ tantrasāre'pi dhṛtamasti kintu arvācīnā etadvacane

6.3.149

p. 743) lakṣadvayadarśanāt tantrasārakāralikhitāniruddhasarasvatīpra-
karaṇīyalakṣadvayajapadarśanāccaitayorapi lakṣadvayajapena
divārātribhedakṛtena puraścaraṇaṃ vadanti | tanna |
tantrasārakāreṇāpi etayorlakṣajapena puraścaraṇaṃ spaṣṭamuktam |
tatpramāṇaṃ taddhṛtasiddheśvarīyavacanaṃ draṣṭavyam | vastutastu
etayoraniruddhasarasvatyāśca lakṣadvayena yat paraścaraṇamuktaṃ tat
paśukalpavīrakalpabhedena | taduktaṃ
śyāmārahasyadhṛtasvatantratantre || yathā ||
divā lakṣaṃ śucirbhūtvā haviṣyāśī japennaraḥ | tatastu
taddaśāṃśena homayeddhaviṣā priye ! | tarpayettīrthatoyena payasā
haviṣā tathā | madhunā vā sitāmiśratoyena parameśvari !
devīñcābhiṣicettoyaistarpaṇasya daśāṃśataḥ | taddaśāṃśaṃ
haviṣyānnairbhojayedbhaktitaḥ priye ! | kālītantravido viprān gurave
dakṣiṇāṃ dadet | pāśavaṃ kathitaṃ kalpaṃ śṛṇu vairaṃ tataḥ priye
! || iti ||

6.3.150

niruttaratantre caturthapaṭale'pi || divā lakṣaṃ japedvidyāṃ
haviṣyāśī sadā śuciḥ | daśāṃśaṃ juhuyādvahnau
taddaśāṃśañca tarpaṇam | taddaśāṃśābhiṣekañca tīrthatoyena
pārvati ! | taddaśāṃśaṃ viṣyānnairbhaktito bhojayeddvijān |
pāśavaṃ kathitaṃ kalpaṃ śṛṇu vairamataḥ param | naktaṃ yāmagate
devi ! svakulaṃ paricintayet || ityupakramya | tattvacintāparo mantrī
japellakṣaṃ kulākulam | taddaśāṃśaṃ juhuyādagnāvāsavaiḥ
palalānvitaiḥ | taddaśāṃśaṃ tarpaṇañcaṃ sudhāpalalasaṃyutam |
abhiṣekaṃ taddaśāṃśaṃ tīrthatoyena pārvati ! |
kuladravyaistaddaśāṃśaṃ bhaktito bhojayed dvijān | ādāvante ca
madhye ca śaktīnāṃ bhojayet kulam | tadabhāve maheśāni !
śaktimātraṃ prapūjayet | puraścaraṇakāle hi yadi śaktiṃ na pūjayet
| tasya pūjā japo homo hyabhicārāya kalpate || prathamapaṭale'pi ||
divā ca pāśavaṃ karma rātrikarma ca kaulikam | puraścaryādikaṃ

6.3.151

p. 744) karma dvividhaṃ bhāvabhedataḥ || iti | tasmāt paśukalpe
puraścaraṇaṃ divā lakṣajapaḥ | vīrakalpe tu rātrau lakṣajapa iti
siddham | yadi vā kālītantralikhanānusāreṇa paśukalpe'pi
divārātribhedena lakṣadvayajapena puraścaraṇamaṅgīkriyate tadā
tattantroktam | nānācāraṃ na karttavyaṃ na cāraṇamitastataḥ |
bhūtahiṃsā na karttavyā paśuhiṃsā viśeṣataḥ | balidānaṃ vinā
devi ! hiṃsā sarvatra garhitam || iti vacanena nānācāraniṣedhasya
vaiyarthyāpattirata-evaṃ karpūrādistave | vaśī lakṣaṃ mantraṃ
prajapati haviṣyāśanarato divā
mātaryuṣmaccaraṇayugaladhyānanipuṇaḥ |
paraṃ naktaṃ nagno nidhuvanavinodena ca manuṃ japellakṣaṃ samyak
smaraharasamānaḥ kṣititale || ityatra paramityanena
nidhuvanavinodenetyanena ca vīrakalpa eva rātripuraścaraṇamuktam |
nidhuvanavinodena ratikrīḍānandena teṣāṃ mantrāṇāṃ
yajanavidhistantrasārakāreṇaiva bahudhā likhitastatra sarvaṃ
draṣṭavyam ||

6.3.152

atha kālīśatanāmastotram ||

6.3.153

śiva uvāca ||

6.3.154

karālavadanā kālī kāminī kamalā kalā | kriyāvatī koṭarākṣī
kāmākhyā kāmasundarī | kapolā ca karālā ca kāśī kātyāyanī
kuhuḥ | kaṅkālī kāladamanī karuṇā kamalārccitā | kādambarī
kālaharā kautukā kāraṇapriyā | kṛṣṇā kṛṣṇapriyā kṛṣṇapūjitā
kṛṣṇavallabhā |
kṛṣṇāparājitā kṛṣṇapriyā ca kṛṣṇarūpiṇī | kālikā kālarātriśca
kulajā kulapaṇḍitā | kuladharmapriyā kāmā kāmyakarmavibhūṣitā |
kulapriyā kularatā kulīnaparipūjitā | kulajñā kamalā pūjyā
kailāsanagabhūṣitā | kūṭajā keśinī kāmā kāmadā kāmapaṇḍitā
| karālāsyā ca kandarpakāminī rūpaśobhitā | kelambakā kelaratā
kelinī kelabhūṣitā | keśavasya priyā p. 745) keśā kāśmīrā
keśavārccitā |
kāmeśvarī kāmarūpā kāmadānavibhūṣitā | kālahantrī
kūrmamāṃsapriyā kūrmādipūjitā | kelinī karakākārā
kaṭakūrmaniṣeviṇī |
kaṭakeśaramadhyasthā kaṭakī kaṭakārccitā | kaṭapriyā kaṭaratā
kaṭakūrmaniṣeviṇī |
kumārīpūjanaratā kumārīgaṇasevitā kulācārapriyā kaulapriyā
kulaniṣeviṇī |
kulīnā kuladharmajñā kulabhītivimardinī |
kāmadharmapriyā kāmyā nityā kāmasvarūpiṇī | kāmarūpā
kāmaharā kāmamandirapūjitā | kāmāgārasvarūpā ca kāmākhyā
kāmabhūṣitā | kriyābhaktiratā kāmyā kāñcanī caiva kāmadā |
kolapuṣpāmbarā kolā niṣkolā kalahāntakā | kauṣikī ketakī kuntī
kuntalādivibhūṣitā || ityevaṃ śṛṇu cārvaṅgi ! rahasyaṃ
sarvamaṅgalam | yaḥ paṭhet parayā bhaktyā sa śivo nātra saṃśayaḥ |
śatanāmaprasādena kiṃ na sidhyati bhūtale | brahmā viṣṇuśca
rudraśca vāsavādyā divaukasaḥ | rahasyapaṭhanāddevi ! sarve ca
vigatajvarāḥ |
triṣu lokeṣu viśveśi ! satyaṃ satyamataḥ param | nāsti nāsti
mahāmāye ! tantramadhye kathañcana | kriyayā ca vinā devi ! vinā
bhaktyā maheśvari ! | prasannā syāt karālāsyā
stavapāṭhāddigambarā | satyaṃ vacmi maheśāni ! ataḥ parataraṃ na
hi |
na golake na vaikuṇṭhe na ca kailāsamandire |
ataḥ paratarā vidyā stotraṃ kavacameva ca |
trilokeṣu jagaddhātri ! nāsti nāsti kadācana |
rātrāvapi divābhāge sandhyāyāṃ vā sureśvari ! |
prajapedbhaktibhāvena rahasyaṃ stavamuttamam | śatanāmaprasādena
mantrasiddhiḥ prajāyate | kujavāre caturdaśyāṃ niśābhāge paṭhettu
yaḥ |
sa kṛtī sarvaśāstrajñaḥ sa kulīnaḥ sadā śuciḥ | sa kulajñaḥ sa
kalajñaḥ sa dharmajño mahītale | rahasyapaṭhanāt
koṭipuraścaraṇajaṃ phalam | prāpnoti devadeveśi ! satyaṃ

6.3.155

p. 746) paramasundari ! | stavapāṭhādvarārohe ! kiṃ na sidhyati bhūtale
| aṇimādyaṣṭasiddhīśo bhavatyeva na saṃśayaḥ | rātrau
vilvatale'śvatthamūle'parājitātale | prapaṭhet kālikāstotraṃ
yathāśaktyā maheśvari ! | śatavāraprapaṭhanānmantrasiddhirbhaved-
dhruvam ||

6.3.156

iti muṇḍamālātantre aṣṭamapaṭale kālīśatanāmastotraṃ
samāptam ||

6.3.157

atha mahāvidyāstotram ||

6.3.158

śiva uvāca ||

6.3.159

durllabhaṃ tāriṇīmārgaṃ durlabhaṃ tāriṇīpadam | mantrārthaṃ
mantracaitanyaṃ durlabhaṃ śavasādhanam | śmaśānasādhanaṃ
yonisādhanaṃ brahmasādhanam | kriyāsādhanakaṃ bhaktisādhanaṃ
muktisādhanam | stavaprasādāddeveśi ! sarvāḥ sidhyanti siddhayaḥ |
namaste caṇḍike ! caṇḍi ! caṇḍamuṇḍavināśini ! | namaste kālike !
kālamahābhayavināśini ! | śive ! rakṣa jagaddhātri ! prasīda
haravallabhe ! | praṇamāmi jagaddhātrīṃ jagatpālanakāriṇīm |
jagatkṣobhakarīṃ vidyāṃ jagatsṛṣṭividhāyinīm | karālāṃ vikaṭāṃ
ghorāṃ muṇḍamālāvibhūṣitām | harārcitāṃ harārādhyāṃ
namāmi haravallabhām | gaurīṃ gurupriyāṃ
gauravarṇālaṅkārabhūṣitām | haripriyāṃ mahāmāyāṃ namāmi
brahmapūjitām |
siddhāṃ siddheśvarīṃ siddhavidyādharagaṇairyutām |
mantrasiddhipradāṃ yonisiddhidāṃ liṅgaśobhitām | praṇamāmi
mahāmāyāṃ durgāṃ durgatināśinīm |
ugrāmugramayīmugrakārāmugragaṇairyu-tām | nīlāṃ
nīlaghanaśyāmāṃ namāmi nīlasundarīm | śyāmāṅgīṃ
śyāmaghaṭitāṃ śyāmavarṇavibhūṣitām |
praṇamāmi jagaddhātrīṃ gaurīṃ sarvārthasādhinīm | viśveśvarīṃ
mahāghorāṃ vikaṭāṃ ghoranādinīm |
ādyāmādyagurorādyāmādyanāthaprapū-jitām | śrīdurgāṃ
dhanadāmannapūrṇāṃ pādmāṃ sureśvarīm | praṇamāmi

6.3.160

p. 747) jagaddhātrīṃ candraśekharavallabhām |
tripurāṃ sundarīṃ bālāmabalāgaṇabhūṣitām | śivadūtīṃ
śivārādhyāṃ śivadhyeyāṃ sanātanīm |
sundarīṃ tāriṇīṃ sarvaśivāgaṇavibhūṣitām | nārāyaṇīṃ
viṣṇupūjyāṃ brahmaviṣṇuharapriyām |
sarvasiddhipradāṃ nityāmanityāṃ guṇavarjitām | saguṇāṃ
nirguṇāṃ dhyeyāmarcitāṃ sarvasiddhidām |
vidyāṃ siddhipradāṃ vidyāṃ mahāvidyāṃ maheśvarīm |
maheśabhaktāṃ māheśīṃ mahākālaprapūjitām | praṇamāmi
jagaddhātrīṃ śumbhāsuravimardinīm |
raktapriyāṃ raktavarṇāṃ raktavījavimardinīm | bhairavīṃ bhuvanāṃ
devīṃ lolajihvāṃ sureśvarīm | caturbhujāṃ
daśabhujāmaṣṭādaśabhujāṃ śubhām |
tripureśīṃ viśvanāthapriyāṃ viśveśvarīṃ śivām |
aṭṭahāsāmaṭṭahāsapriyāṃ dhūmravināśinīm | kamalāṃ
chinnabhālāñca mātaṅgīṃ surasundarīm |
ṣoḍaśīṃ vijayāṃ bhīmāṃ dhūmāñca bagalāmukhīm |
sarvasiddhipradāṃ sarvavidyāmantraviśodhinīm | praṇamāmi
jagattārāṃ sārāñca mantrasiddhaye |
ityevañca varārohe ! stotraṃ siddhikaraṃ param | paṭhitvā
mokṣamāpnoti satyaṃ vai girinandini ! | kujavāre
caturdaśyāmamāyāṃ jīvavāsare |
śukre niśi gate stotraṃ paṭhitvā mokṣamāpnuyāt | tripakṣe
mantrasiddhiḥ syāt stotrapāṭhāddhi śaṅkari ! | caturdaśyāṃ
niśābhāge śanibhaumadine tathā | niśāmukhe paṭhet stotraṃ
mantrasiddhimavāpnuyāt | kevalaṃ stotrapāṭhāddhi
mantrasiddhiranuttamā | jāgartti satataṃ caṇḍi !
stotrapāṭhādbhujaṅginī ||

6.3.161

iti muṇḍamālātantre ekādaśapaṭale mahāvidyāstotraṃ samāptam ||

6.3.162

atha kavacam || sadāśiva ṛṣirdevi ! uṣṇik chanda udīritam |
viniyogaśca deveśi ! satataṃ mantrasiddhaye | mastakaṃ pārvatī pātu
pātu pañcānanapriyā | keśaṃ mukhaṃ pātu caṇḍī bhāratī
rudhirapriyā | kaṇṭhaṃ pātu p. 748) stanaṃ pātu kapālaṃ pātu caiva
hi |
kālī karālavadanā vicitrā citraghaṇṭinī |
vakṣomūlaṃ nābhimūlaṃ durgā tripurasundarī | samastaṃ pātu me
tārā sarvāṅgī sarvameva ca | viśveśvarī pṛṣṭhadeśaṃ netraṃ pātu
maheśvarī |
hṛtpadmaṃ kālikā pātu kaṇṭhaṃ pātu nabhogatam | nārāyaṇī
guhyadeśaṃ meḍhraṃ meḍhreśvarī tathā | pādayugmaṃ jayā pātu
nityaṃ māṃ caṇḍikāvatu | jīvaṃ māṃ pārvatī pātu mātaṅgī
pātu sarvadā | chinnā dhūmā ca bhīmā ca bhaye pātu jale vane |
kaumārī caiva vārāhī nārasiṃhī yaśo mama | pātu nityaṃ
bhadrakālī śmaśānālayavāsinī | udare sarvadā pātu sarvāṇī
sarvamaṅgalā | jaganmātā jayaṃ pātu nityaṃ kailāsavāsinī |
śivapriyā sutaṃ pātu sutaṃ parvatanandinī | trailokyaṃ pātu bagalā
bhuvanaṃ bhuvanuśvarī | sarvāṅgaṃ sarvanilayā pātu nityañca
pārvatī |
cāmuṇḍā pātu me romakūpaṃ sarvārthasādhinī | brahmāṇḍaṃ
me mahāvidyā pātu nityaṃ manoharā |
liṅgaṃ liṅgeśvarī pātu mahāpīṭhe maheśvarī | sadāśivapriyā
pātu nityaṃ pātu sureśvarī | gaurī me sandhideśañca pātu vai
tripureśvarī | sureśvarī sadā pātu śmaśāne ca śave'vatu | kumbhake
recake caiva pūrake kāmamandire | kāmākhyā kāmanilayaṃ pātu
durgā maheśvarī |
ḍākinī kākinī pātu nityaṃ me śākinī tathā | hākinī lākinī pātu
rākiṇī pātu sarvadā | jvālāmukhī sadā pātu mukhamadhye
śivāvatu | tāriṇī vibhave pātu bhavānī ca bhave'vatu |
trailokyamohinī pātu sarvāṅgaṃ vijane'vatu | rājakule mahāghāte
saṃgrāme śatrusaṅkaṭe | pracaṇḍā sādhakaṃ māñca pātu
bhairavamohinī | śrīrājamohinā pātu rājadvāre vipattiṣu |
sampatpradā bhairavī ca pātu bālā balaṃ mama | nityaṃ māṃ
śambhuvanitā pātu māṃ tripurāntakā | ityevaṃ kathitaṃ devi !
rahasyaṃ sarvakālikam | bhuktidaṃ muktidaṃ

First 162 of 176 passages. Read on

Linked texts (12)

Toḍalatantra — Sanskrit
Kulavṛtti — Sanskrit
Bṛhattantrasāra — Sanskrit
Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Vārāhītantra — Sanskrit
Muṇḍamālātantra — Sanskrit
Rasārṇava — Sanskrit
Nirvāṇatantra — Sanskrit
Uḍḍīśatantra — Rāvaṇa, Sanskrit
Guptasādhanatantra — Sanskrit
Brahmavaivartapurāṇa (another edition) — Sanskrit
Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit