Pramāṇa · Search · About · API

Taittiriyabrahmana 3.11

Taittirīyabrāhmaṇa 3.11

Language
Sanskrit

Contents

3.11.1.1

lokò 'si svargò 'si /
anantò 'sy apārò 'si /
ákṣito 'sy akṣayyò 'si /
tápasaḥ pratiṣṭhā́ /
tváyīdám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartā́ víśvasya janayitā́ /
táṃ tvā_úpadadhe kāmadúgham ákṣitam /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.2

tápo 'si loké śritám /
téjasaḥ pratiṣṭhā́ /
tváyīdam antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
viśvasya bhartṛ́ víśvasya janaitṛ́ /
tát tvā_úpadadhe kāmadúgham ákṣitam /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.3

téjo 'si tápasi śritám /
samudrásya pratiṣṭhā́ /
tváyīdám antáḥ /
viśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartṛ́ víśvasya janayitṛ́ /
tát tvā_úpadadhe kāmadúgham ákṣitam /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.4

samudrò 'si téjasi śritáḥ /
apā́ṃ pratiṣṭhā́ /
tváyīdám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartā́ víśvasya janayitā́ /
táṃ tvā_úpadadhe kāmadúgham ákṣitam /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.5

ā́paḥ stha samudré śritā́ḥ /
pṛthivyā́ḥ pratiṣṭhā́ yuṣmā́su /
idám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartryò víśvasya janayitryàḥ /
tā́ va úpadadhe kāmadúghā ákṣitāḥ /
prajā́patistvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.6

pṛthivy àsy apsú śritā́ /
agnéḥ pratiṣṭhā́ /
tváyīdám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartrī́ víśvasya janayitrī́ /
tā́ṃ tvā_úpadadhe kāmadúghām ákṣitām /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.7

agnír asi pṛthivyā́m̐ śritáḥ /
antárikṣasya pratiṣṭhā́ /
tváyīdám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartā́ víśvasya janayitā́ /
táṃ tvā_úpadadhe kāmadúgham ákṣitam /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.8

antárikṣam asy agnáu śritám /
vāyóḥ pratiṣṭhā́ /
tváyīdám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartṛ́ víśvasya janayitṛ́ /
tát tvā_úpadadhe kāmadúgham ákṣitam /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.9

vāyúr asy antárikṣe śritáḥ /
diváḥ pratiṣṭhā́ /
tváyīdám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartā́ víśvasya janayitā́ /
táṃ tvā_úpadadhe kāmadúgham ákṣitam /
prajā́patis tvā sādayatu táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.10

dyáur asi vāyáu śritā́ /
ādityásya pratiṣṭhā́ /
tváyīdám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartrī́ víśvasya janayitrī́ /
tā́ṃ tvā_úpadadhe kāmadúghām ákṣitām /
prajā́patist vā sādayatu táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.11

ādityò 'si diví śritáḥ /
candrámasaḥ pratiṣṭhā́ /
tváyīdám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartā́ víśvasya janayitā́ /
táṃ tvā_úpadadhe kāmadúgham ákṣitam /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.12

candrámā asy ādityé śritáḥ /
nákṣatrāṇāṃ pratiṣṭhā́ /
tváyīdám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartā́ víśvasya janayitā́ /
táṃ tvā_úpadadhe kāmadúgham ákṣitam /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.13

nákṣatrāṇi stha candrámasi śritā́ni /
saṃvatsarásya pratiṣṭhā́ yuṣmā́su /
idám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartṛ́̄ṇi víśvasya janayitṛ́̄ṇi /
tā́ni va úpadadhe kāmadúghāny ákṣitāni /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.14

saṃvatsarò 'si nákṣatreṣu śritáḥ /
ṛtūnā́ṃ pratiṣṭhā́ /
tváyīdám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartā́ víśvasya janayitā́ /
táṃ tvā_úpadadhe kāmadúgham ákṣitam /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.15

ṛtávaḥ stha saṃvatsaré śritā́ḥ /
mā́sānāṃ pratiṣṭhā́ yuṣmā́su /
idám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartā́ro víśvasya janayitā́raḥ /
tā́n va úpadadhe kāmadúghān ákṣitān /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.16

mā́sāḥ stha_ṛtúṣu śritā́ḥ /
ardhamāsā́nāṃ pratiṣthā́ yuṣmā́su /
idám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartā́ro víśvasya janayitā́raḥ /
tā́n va úpadadhe kāmadúghān ákṣitān /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.17

ardhamāsā́ḥ stha māsú śritā́ḥ /
ahorātráyoḥ pratiṣthā́ yuṣmā́su /
idám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartā́ro víśvasya janayitā́raḥ /
tā́n va úpadadhe kāmadúghān ákṣitān /
prajā́patis tvā sadayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.18

ahorātré stho 'rdhamāséṣu śrité /
bhūtásya pratiṣṭhé bhávyasya pratiṣṭhé /
yuváyor idámantáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartryàu víśvasya janayitryàu /
té vām úpadadhe kāmadúghe ákṣite /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.19

paurṇamāsy áṣṭakā_amāvāsyā̀ /
annādā́ḥ sthānnadúgho yuṣmā́su /
idám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartryò víśvasya janayitryàḥ /
tā́ va úpadadhe kāmadúghā ákṣitāḥ /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.20

rā́ḍ asi bṛhatī́ śrī́r asī́ndrapatnī dhármapatnī /
víśvaṃ bhūtám ánu prábhūtā /
tváyīdám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartrī́ víśvasya janayitrī́ /
tā́ṃ tvā_úpadadhe kāmadúghām ákṣitām /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.1.21

ójo 'si sáho 'si /
bálamasi bhrā́jo 'si /
devā́nāṃ dhā́māmṛ́tam /
ámartyas tapojā́ḥ /
tváyīdám antáḥ /
víśvaṃ yakṣáṃ víśvaṃ bhūtáṃ víśvam̐ subhūtám /
víśvasya bhartā́ víśvasya janayitā́ /
táṃ tvā_úpadadhe kāmadúgham ákṣitam /
prajā́patis tvā sādayatu /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //

3.11.2.1

tvám agne rudró ásuro mahó diváḥ /
tvám̐ śárdho mā́rutaṃ pṛkṣá īśiṣe /
tváṃ vā́tair aruṇáir yāsi śaṅgayáḥ /
tváṃ pūṣā́ vidhatáḥ pāsi nú tmánā /
dévā devéṣu śrayadhvam /
práthamā dvitī́yeṣu śrayadhvam /
dvítīyās tṛtī́yeṣu śrayadhvam /
tṛ́tīyāś caturthéṣu śrayadhvam /
caturthā́ḥ pañcaméṣu śrayadhvam /
pañcamā́ḥ ṣaṣṭhéṣu śrayadhvam //

3.11.2.2

ṣaṣṭhā́ḥ saptaméṣu śrayadhvam /
saptamā́ aṣṭaméṣu śrayadhvam /
aṣṭamā́ navaméṣu śrayadhvam /
navamā́ daśaméṣu śrayadhvam /
daśamā́ ekādaśéṣu śrayadhvam /
ekādaśā́ dvādaśéṣu śrayadhvam /
dvādaśā́s trayodaśéṣu śrayadhvam /
trayodaśā́ś caturdaśéṣu śrayadhvam /
caturdaśā́ḥ pañcadaśéṣu śrayadhvam /
pañcadaśā́ḥ ṣoḍaśéṣu śrayadhvam //

3.11.2.3

ṣoḍaśā́ḥ saptadaśéṣu śrayadhvam /
sapatadaśā́ aṣṭādaśéṣu śrayadhvam /
aṣṭādaśā́ ekānnavim̐śéṣu śrayadhvam /
ekānnavim̐śā́ vim̐śéṣu śrayadhvam /
vim̐śā́ ekavim̐śéṣu śrayadhvam /
ekavim̐śā́ dvāvim̐śéṣu śrayadhvam /
dvāvim̐śā́s trayovim̐śéṣu śrayadhvam /
trayovim̐śā́ś caturvim̐śéṣu śrayadhvam /
caturvim̐śā́ḥ pañcavim̐śéṣu śrayadhvam /
pañcavim̐śāḥ ṣaḍvim̐śéṣu śrayadhvam //

3.11.2.4

ṣaḍvim̐śā́ḥ saptavim̐śéṣu śrayadhvam /
saptavim̐śā́ aṣṭāvim̐śéṣu śrayadhvam /
aṣṭāvim̐śā́ ekānnatrim̐śéṣu śrayadhvam /
ekānnatrim̐śā́s trim̐śéṣu śrayadhvam /
trim̐śā́ ekatrim̐śéṣu śrayadhvam /
ekatrim̐śā́ dvātrim̐śéṣu śrayadhvam /
dvātrim̐śā́s trayastrim̐śéṣu śrayadhvam /
dévās trir_ekādaśās trís_trayastrim̐śāḥ /
úttare bhavata /
úttaravartmāna úttarasatvānaḥ /
yátkāma idáṃ juhómi /
tán me sámṛdhyatām /
vayám̐ syāma pátayo rayīṇā́m /
bhū́r bhúvaḥ svàḥ svā́hā //

3.11.3.1

ágnāviṣṇū sajóṣasā /
imā́ vardhantu vāṃ gíraḥ /
dyumnáir vā́jebhir ā́gatam /
rā́jñī virā́jñī /
samrā́jñī svarā́jñī /
arcíḥ śocíḥ /
tápo háro bhā́ḥ /
agníḥ sómo bṛ́haspátiḥ /
víśve devā́ bhúvanasya gopā́ḥ /
té sárve saṃgátya /
idáṃ me prā́vatā vácaḥ /
vayám̐ syāma pátayo rayīṇā́m /
bhū́r bhúvaḥ svàḥ svā́hā //

3.11.4.1

ánnapaté 'nnasya no dehi /
anamīvásya śuṣmíṇaḥ /
prá pradātā́raṃ tariṣaḥ /
ū́rjaṃ no dhehi dvipáde cátuṣpade /
ágne pṛthivīpate /
sóma vīrudhāṃ pate /
tváṣṭaḥ samidhāṃ pate /
víṣṇav āśānāṃ pate /
mítra satyānāṃ pate /
váruṇa dharmaṇām pate //

3.11.4.2

máruto gaṇānāṃ patayaḥ /
rúdra paśūnāṃ pate /
índraujasāṃ pate /
bṛ́haspate brahmaṇas pate /
ā́ rucā́ roce 'hám̐ svayám /
rucā́ ruruce rócamānaḥ /
atī́tyādáḥ svar ābhara_ihá /
tásmin yónau prajanáu prájāyeya /
vayám̐ syāma pátayo rayīṇā́m /
bhū́r bhúvaḥ svàḥ svā́hā //

3.11.5.1

saptá te agne samídhaḥ saptá jihvā́ḥ /
saptá_ṛṣayaḥ saptá dhā́ma priyā́ṇi /
saptá hótrā anuvidvā́n /
saptá yónīr ā́pṛṇasvā ghṛténa //
prā́cī dík /
agnír devátā /
agním̐ sá diśā́ṃ deváṃ devátānām ṛcchatu /
yó mā́_etásyai diśò 'bhidā́sati /
dakṣiṇā́ dík /
índro devátā /

3.11.5.2

índram̐ sá diśā́ṃ deváṃ devátānām ṛcchatu /
yó mā etásyai diśò 'bhidā́sati /
pratī́cī dík /
sómo devátā /
sómam̐ sá diśā́m̐ deváṃ devátānām ṛcchatu /
yó mā_etásyai deśò 'bhidā́sati /
údīcī dík /
mitrā́váruṇau devátā /
mitrā́váruṇau sá diśā́ṃ deváu devátānām ṛcchatu /
yó mā_etásyai diśò 'bhidā́sati /

3.11.5.3

ūrdhvā́ dík /
bṛ́haspátir devátā /
bṛ́haspátim̐ sá diśā́ṃ deváṃ devátānām ṛcchatu /
yó mā_etásyai diśò 'bhidā́sati /
iyáṃ dík /
áditir devátā /
áditim̐ sá diśā́ṃ devī́ṃ devátānām ṛcchatu /
yó mā_etásyai diśò 'bhidā́sati /
púruṣo dík /
púruṣo me kā́mānt sámardhayatu /

3.11.5.4

andhó jā́gṛviḥ pāṇa /
ásāv éhi /
badhirá ākrandayitar apāna /
ásāv éhi /
uṣásam_uṣasam aśīya /
ahám áso jyótir aśīya /
ahám áso 'po 'śīya /
vayám̐ syāma pátayo rayīṇā́m /
bhū́r bhúvaḥ svàḥ svā́hā //

3.11.6.1

yát té 'citaṃ yád u citáṃ te agne /
yát ta ūnáṃ yád u té 'tiriktam /
ādityā́s tád áṅgirasaś cinvantu /
víśve te devā́ś cítim ā́pūrayantu /
citáś cā́si sáṃcitaś cāsy agne /
etā́vām̐ś cā́si bhū́yām̐ś cāsy agne //
lokáṃ pṛṇa cchidráṃ pṛṇa /
átho sīda śivā́ tvám /
indrāgnī́ tvā bṛ́haspátiḥ /
asmín yónāv asīṣadan /

3.11.6.2

táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //
tā́ asya sū́dadohasaḥ /
sómam̐ śrīṇanti pṛ́śnayaḥ /
jánman devā́nāṃ víśaḥ /
triṣv ā́rocané diváḥ /
táyā devátayā_aṅgirasvád dhruvā́ sīda //
ágne devā́m̐ iha_ā́vaha /
jajñānó vṛktávarhiṣe /
ási hótā na ī́ḍyaḥ //
áganma mahā́ mánasā yáviṣṭham /

3.11.6.3

yó dīdā́ya sámiddhaḥ své duroṇé /
citrábhānū ródasī antár urvī́ /
svā̀hutaṃ viśvátaḥ pratyáñcam //
medhākāráṃ vidáthasya prasā́dhanam /
agním̐ hótāraṃ paribhū́tamaṃ matím /
tvā́m árbhasya havíṣaḥ samānám ít /
tvā́ṃ mahó vṛṇate náro nā́nyáṃ tvát /
manuṣvát tvā nídhīmahi /
manuṣvát sámidhīmahi /
ágne manuṣvád aṅgiraḥ /

3.11.6.4

devā́n devāyaté yája //
agnír hí vājínaṃ viśé /
dádāti viśvácarṣaṇiḥ /
agnī́ rāyé svābhúvam /
sá prītó yāti vā́ryam /
íṣam̐ stotṛ́bhya ā́bhara //
pṛṣṭó diví pṛṣṭó agníḥ pṛthivyā́m /
pṛṣṭó víśvā óṣadhīr ā́viveśa /
vaiśvānaráḥ sáhasā pṛṣṭó agníḥ /
sá no dívā sá riṣáḥ pātu náktam //

3.11.7.1

ayáṃ vā́vá yáḥ pávate /
sò 'gnír nāciketáḥ /
sá yát prā́ṅ pávate /
tád asya śíraḥ /
átha yád dakṣiṇā́ /
sá dákṣiṇaḥ pakṣáḥ /
átha yát pratyák /
tát púccham /
yád údaṅ /
sá úttaraḥ pakṣáḥ /

3.11.7.2

átha yát saṃvā́ti /
tád asya samáñcanaṃ ca prasā́raṇaṃ ca /
átho sampád evā́sya sā́ //
sám̐ ha vā́ asmai sá kā́maḥ padyate /
yátkāmo yájate /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
yó ha vā́ agnér nāciketásya_āyátanaṃ pratiṣṭhā́ṃ véda /
āyátanavān bhavati /
gácchati pratiṣṭhā́m /

3.11.7.3

híraṇyaṃ vā́ agnér nāciketásya_āyátanaṃ pratiṣṭhā́ /
yá eváṃ véda /
āyátanavān bhavati /
gácchati pratiṣṭhā́m //
yó ha vā́ agnér nāciketásya śárīraṃ véda /
sáśarīra evá svargáṃ lokám eti /
híraṇyaṃ vā́ agnér nāciketásya śárīram /
yá eváṃ véda /
sáśarīra evá svargáṃ lokám eti //
átho yáthā rukmá úttapto bhāyyā́t /

3.11.7.4

evám evá sá téjasā yáśasā /
asmím̐ś ca lokè 'múṣmim̐ś ca bhāti //
urávo ha vái nā́ma_eté lokā́ḥ /
yé 'vareṇa_ādityám /
átha ha_eté várīyām̐so lokā́ḥ /
yé páreṇa_ādityám /
ántavantam̐ ha vā́ eṣá kṣayyáṃ lokáṃ jayati /
yó 'vareṇa_ādityám /
átha ha_eṣò 'nantám apārám akṣayyáṃ lokáṃ jayati /
yáḥ páreṇa_ādityám //

3.11.7.5

anantám̐ ha vā́ apārám akṣayyáṃ lokáṃ jayati /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
átho yáthā ráthe tíṣṭhan pákṣasī páryāvártamāne pratyápekṣate /
evám ahorātré pratyápekṣate /
nā́syāhorātré lokám āpnutaḥ /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //

3.11.8.1

uśán ha vái vājaśravasáḥ sarvavedasáṃ dadau /
tásya ha náciketā nā́ma putrá āsa /
tám̐ ha kumārám̐ sántam /
dákṣiṇāsu nīyámānāsu śraddhā́_ā́viveśa /
sá ha_uvāca /
tátaḥ kásmai mā́ṃ dāsyasī́ti /
dvitī́yaṃ tṛtī́yam /
tám̐ ha párīta uvāca /
mṛtyáve tvā dadāmī́ti //
tám̐ ha sma_útthitaṃ vā́g abhívadati /

3.11.8.2

gáutama kumārám íti /
sá ha_uvāca /
párehi mṛtyór gṛhā́n /
mṛtyáve vái tvā_adām íti //
táṃ vái pravásantaṃ gantā́_asī́ti ha_uvāca /
tásya sma tisró rā́trīr ánāśvāngṛhé vasatāt /
sá yádi tvā pṛcchét /
kúmāra káti rā́trīr avātsīr íti /
tisrá íti prátibrūtāt /
kíṃ prathamā́m̐ rā́trim āśnā íti /

3.11.8.3

prajā́ṃ ta íti /
kíṃ dvitī́yām íti /
paśū́m̐s ta íti /
kíṃ tṛtī́yām íti /
sādhukṛtyā́ṃ ta íti //
táṃ vái pravásantaṃ jagāma /
tásya ha tisró rā́trīr ánāśvān gṛhá uvāsa /
tám āgátya papraccha /
kúmāra káti rā́trīr avātsīr íti /
tisrá íti prátyuvāca /

3.11.8.4

kíṃ prathamā́m̐ rā́trim āśnā íti /
prajā́ṃ ta íti /
kíṃ dvitī́yām íti /
paśū́m̐s ta íti /
kíṃ tṛtī́yām íti /
sādhukṛtyā́ṃ ta íti //
námas te astu bhagava íti ha_uvāca /
váraṃ vṛṇīṣva_íti //
pitáram evá jī́vann ayānī́ti /
dvitī́yaṃ vṛṇīṣva_íti /

3.11.8.5

iṣṭāpūrtáyor mé 'kṣitiṃ brūhī́ti ha_uvāca /
tásmai ha_etám agníṃ nāciketám uvāca /
táto vái tásya_iṣṭāpūrté nā́ kṣīyete //
nā́sya_iṣṭāpūrté kṣīyete /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
tṛtī́yaṃ vṛṇīṣva_íti /
punarmṛtyór mé 'pajitiṃ brūhī́ti ha_uvāca /
tásmai ha_etám agníṃ nāciketám uvāca /
táto vái só 'pa punarmṛtyúm ajayat /

3.11.8.6

ápa punarmṛtyúṃ jayati /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
prajā́patir vái prajā́kāmas tápo 'tapyata /
sá híraṇyam údāsyat /
tád agnáu prā́syat /
tád asmái nā́cchadayat /
tád dvitī́yaṃ prā́syat /
tád asmai ná_evā́cchadayat /
tát tṛtī́yaṃ prā́syat /

3.11.8.7

tád asmai ná_evā́cchadayat /
tád ātmánn evá hṛdayyè 'gnau vaiśvānaré prā́syat /
tád asmā acchadayat /
tásmād dhíraṇyaṃ kániṣṭhaṃ dhánānām /
bhuñját priyátamam /
hṛdayajám̐ hí /
sá vái tám evá nā́vindat /
yásmai tā́ṃ dákṣiṇām áneṣyat /
tā́m̐ svā́ya_evá hástāya dákṣiṇāyānayat /
tā́ṃ prátyagṛhṇāt /

3.11.8.8

dákṣāya tvā dákṣiṇāṃ prátigṛhṇāmī́ti /
sò 'dakṣata dákṣiṇāṃ pratigṛ́hya /
dákṣate ha vái dákṣiṇāṃ pratigṛ́hya /
yá eváṃ véda //
etád dha sma vái tád vidvā́m̐so vājaśravasā́ gótamāḥ /
ápy anūdeśyā̀ṃ dákṣiṇāṃ prátigṛhṇanti /
ubháyena vayáṃ dakṣiṣyāmaha evá dákṣiṇāṃ pratigṛ́hya_íti /
tè 'dakṣanta dákṣiṇāṃ pratigṛ́hya /
dákṣate ha vái dákṣiṇāṃ pratigṛ́hya /
yá eváṃ véda /
prá hānyáṃ vlīnāti //

3.11.9.1

tám̐ ha_etám éke paśubandhá evá_uttaravedyā́ṃ cinvate /
uttaravedísaṃmita eṣò 'gnír íti vádantaḥ /
tán ná táthā kuryát /
etám agníṃ kā́mena vyàrdhayet /
sá enaṃ kā́mena vyṛ̀ddhaḥ /
kā́mena vyàrdhayet /
saumyé vā́va_énam adhvaré cinvītá /
yátra vā bhū́yiṣṭhā ā́hutayo hūyéran /
etám agníṃ kā́mena sámardhayati /
sá enaṃ kā́mena sámṛddhaḥ /

3.11.9.2

kā́mena sámardhayati //
átha ha_enaṃ purā́_ṛṣayaḥ /
uttaravedyā́m evá sattríyam acinvata /
táto vái té 'vindanta prajā́m /
abhí svargáṃ lokám ajayan /
vindáta evá prajā́m /
abhí svargáṃ lokáṃ jayati /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
átha ha_enaṃ vāyúr ṛ́ddhikāmaḥ /

3.11.9.3

yathānyuptám evá_upadadhe /
táto vái sá etā́m ṛ́ddhim ārdhnot /
yā́m idáṃ vāyúr ṛddháḥ /
etā́m ṛ́ddhim ṛdhnoti /
yā́m idáṃ vāyúr ṛddháḥ /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
átha ha_enaṃ gobaló vā́rṣṇaḥ paśúkāmaḥ /
pā́ṅktam evá cikye /
páñca purástāt /

3.11.9.4

páñca dakṣiṇatáḥ /
páñca paścā́t /
páñca_uttaratáḥ /
ékāṃ mádhye /
táto vái sá sahásraṃ paśū́n prā́pnot /
prá sahásraṃ paśū́n āpnoti /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
átha ha_enaṃ prajā́patir jyáiṣṭhyakāmo yáśaskāmaḥ prajánanakāmaḥ /
trivṛ́tam evá cikye /

3.11.9.5

saptá purástāt /
tisró dakṣiṇatáḥ /
saptá paścā́t /
tisrá uttaratáḥ /
ékāṃ mádhye /
táto vái sá prá yáśo jyáiṣṭhyam āpnot /
etā́ṃ prájātiṃ prā́jāyata /
yā́m idáṃ prajā́ḥ prajā́yante /
trivṛ́d vái jyáiṣṭhyam /
mātā́ pitā́ putráḥ /

3.11.9.6

trivṛ́t prajánanam /
upástho yónir madhyamā́ /
prá yáśo jyáiṣṭhyam āpnoti /
etā́ṃ prájātiṃ prájāyate /
yā́m idáṃ prajā́ḥ prajā́yante /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
átha ha_enam índro jyáiṣṭhyakāmaḥ /
ūrdhvā́ evá_upadadhe /
táto vái sá jyáiṣṭhyamagacchat /

3.11.9.7

jyáiṣṭhyaṃ gacchati /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
átha ha_enam asā́v ādityáḥ svargákāmaḥ /
prā́cīr evá_upadadhe /
táto vái sò 'bhí svargáṃ lokám ajayat /
abhí svargáṃ lokáṃ jayati /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
sá yádīcchét /

3.11.9.8

tejasvī́ yaśasvī́ brahmavarcasī́ syām íti /
prā́ṅ ā́ hótur dhiṣṇyād útsarpet /
yā́_iyáṃ prā́gād yáśasvatī /
sā́ mā prórṇotu /
téjasā yáśasā brahmavarcaséna_íti /
tejasvy èvá yaśasvī́ brahmavarcasī́ bhavati //
átha yádīcchét /
bhū́yiṣṭhaṃ me śráddadhīran /
bhū́yiṣṭhā dákṣiṇā nayeyur íti /
dákṣiṇāsu nīyámānāsu prā́cy éhi prā́cy ehī́ti prā́cī juṣāṇā́ vétv ā́jyasya svā́hā_íti sruvéṇa_upahátya_āhavanī́ye juhuyāt /

3.11.9.9

bhū́yiṣṭham evā́smai śráddadhate /
bhū́yiṣṭhā dákṣiṇā nayanti //
púrīṣam upadhā́ya /
citikḷptíbhir abhimṛ́śya /
agníṃ praṇī́ya_upasamādhā́ya /
cátasra etā́ ā́hutīr juhoti /
tvám agne rudrá íti /
śatarudrī́yasya rūpám /
ágnāviṣṇū íti vasordhā́rāyāḥ /
ánnapata íty annahomáḥ /
saptá te agne samídhaḥ saptá jihvā́ íti viśvaprī́ḥ //

3.11.10.1

yā́ṃ prathamā́m íṣṭakām upadádhāti /
imáṃ táyā lokam abhíjayati /
átho yā́ asmín_loké devátāḥ /
tā́sām̐ sā́yujyam̐ salokátām āpnoti /
yā́ṃ dvitī́yām upadádhāti /
antarikṣalokáṃ táyā_abhíjayati /
átho yā́ antarikṣaloké devátāḥ /
tā́sām̐ sā́yujyam̐ salokátām āpnoti /
yā́ṃ tṛtī́yām upadádhāti /
amúṃ táyā lokám abhíjayati /

3.11.10.2

átho yā́ amúṣmin_loké devátāḥ /
tā́sām̐ sā́yujyam̐ salokátām āpnoti /
átho yā́ amū́r ítarā aṣṭā́daśa /
yá evā́mī́ urávaś ca várīyām̐saś ca lokā́ḥ /
tā́n evá tā́bhir abhíjayati //
kāmacā́ro ha vā́ asya_urúṣu ca várīyaḥsu ca lokéṣu bhavati /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
saṃvatsaró vā agnír nāciketáḥ /
tásya vasantáḥ śiraḥ /

3.11.10.3

grīṣmó dákṣiṇaḥ pakṣáḥ /
varṣā́ úttaraḥ /
śarát púccham /
mā́sāḥ karmakārā́ḥ /
ahorātré śatarudrī́yam /
parjányo vásordhā́rā /
yáthā vái parjányaḥ súvṛṣṭaṃ vṛṣṭvā́ /
prajā́bhyaḥ sárvān kā́mānt saṃpūráyati /
evám evá sá tásya sárvān kā́mānt sáṃpūrayati /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /

3.11.10.4

yá u ca_enam eváṃ véda //
saṃvatsaró vā́ agnír nāciketáḥ /
tásya vasantáḥ śíraḥ /
grīṣmó dákṣiṇaḥ pakṣáḥ /
varṣā́ḥ púccham /
śarád úttaraḥ pakṣáḥ /
hemantó mádhyam /
pūrvapakṣā́ś cítayaḥ /
aparapakṣā́ḥ púrīṣam /
ahorātrā́ṇī́ṣṭakāḥ /
eṣá vā́vá sò 'gnír agnimáyaḥ punarṇaváḥ /
agnimáyo ha vái punarṇavó bhūtvā́ /
svargáṃ lokám eti /
ādityásya sā́yujyam /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //

Commentaries (4)

Linked texts (20)