Isha Upanishad 17
Commentary of Śaṅkarācārya of Śaṅkarācārya 17
- Language
- Sanskrit
17
vivṛtiḥ | idānīmiti| vāyuranilaṃ yajuṣī| omiti paramākṣarasya yogināmālambanabhūtasya parasya brahmaṇaḥ praṇavākhyasyāsthūlattvādiguṇayuktasya brahmā ṛṣiḥ chando gāyatraṃ paramātmā devatā śabdabrahmārambhāvirāme ca yāgahomādiṣu śāntipauṣṭikakarmasu cānyeṣu viniyogo'sya| kratau iti ebhiryajñān yogī smārayatītyanukramaṇī| vāyuriti| vāyugrahaṇaṃ saptadaśaliṅgopalakṣaṇārtham| ataevāha saptadaśātmaketyādi| sūtrātmānamityādi| vāyurvai gautama tatsūtreṇa vāyunā hi gautama tatsūtreṇāyañca lokaḥ paraśca lokaḥ sarvāṇi ca bhūtāni saṃdṛbdhāni bhavantīti śruteḥ| bhasmāntamiti| bhasmaivānto yasya tadbhasmāntaṃ bhasmāvasānaṃ bhūyāt kṛtaprayojanatvāditiśeṣaḥ| yadvā pratyakṣata eva dehasya bhasmāntatvadarśanāt dehanāśe ca tadantargatasya brahmaṇo jīvanamaraṇādyāvaśyambhāvādityāśaṅkāyāmidamucyate| athāyamarthaḥ| yadyapīdaṃ śarīraṃ bhasmāntaṃ dṛśyate tathāpi tadantarvarttinaḥ parameśvarasya na maraṇādidoṣaprasaṅgaḥ| kutaḥ vyatyayāt| anilam anilaḥ vāyuryadā amṛtamamṛtaḥ atha tadā brahma amṛtamiti kiṃ vaktavyaṃ tadamṛtatvasya kaimutyasiddhatvāditi| nanu saṃsāriṇo vāyoḥ kathamamṛtatvaṃ sambhavati yadupacāreṇa tarhīśvarasyāpi śaṅkaraḥ |—athedānīṃ mama mariṣyato vāyuḥ prāṇo'dhyātmaparicchedaṃ hitvādhidaivatātmānaṃ sarvātmakamanilamamṛtaṃ sūtrātmānaṃ pratipadyatāmiti vākyaśeṣaḥ | liṅgañcedaṃ jñānakarmasaṃskṛtam utkrāmatviti draṣṭavyam | mārgayācanasāmarthyādathedaṃ śarīramagnau hutaṃ bhasmāntaṃ bhūyāt | omiti yathopāsanaṃ oṃpratīkātmakatvāt satyātmakamanvākhyāṃ brahmābhedenocyate | he krato saṅkalpātmaka smara yanmama smarttavyaṃ tasya kālo'yaṃ pratyupasthito'taḥ smara etāvantaṃ kālaṃ bhāvitaṃ kṛtamagne smara yanmayā bālyaprabhṛtyanuṣṭhitaṃ karmma tacca smara| krato smara kṛtaṃ smareti punarvacanamādarārtham |
Linked texts (1)
- Īśopaniṣad — Sanskrit