Kaishitaki ? 4

Kaiṣītaki ? 4

Language: Sanskrit

4.1

ityāraṇyake kauṣītakibrāhmaṇopaniṣadi tṛtīyo
'dhyāyaḥ samāptaḥ
atha ha vai gārgyo bālākiranūcānaḥ saṃspṛṣṭa† āsa
so'vasaduśīnareṣu savasanmatsyeṣu kurupañcāleṣu kāśivideheṣviti sa hājātaśatruṃ kāśyamrābrajyeovāca brahma
te bravāṇīti taṃ hovācājātaśatruḥ sahasraṃ †dadma
ityetasyāṃ vāci janako janaka iti vā u janā dhāvantīti

4.3

āditye bṛhaccandramasyannaṃ vidyuti satyaṃ stanayitnau
śabdo vāyāvindro vaikuṇṭha ākāśe pūrṇamagnau viṣāsahirityasu teja ityadhidaivatamathādhyātmamādarśa pratirūpaśchāyāyāṃ dvitīyaḥ pratiśrutkāyāmasuriti . śabde
sa hovāca bālākirya evaiṣa candramasi puruṣastamevāhamupāsa iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvadiṣṭhāḥ
somo rājānnasyātmeti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste'nnasyātmā bhavati

4.4

sa hovāca bālākirya evaiṣa
vidyuti puruṣastamevāhamupāsa iti | taṃ hovācājātaśatrurmā
maitasmin saṃvadiṣṭhāstejasyātmeti vā ahametamupāsa iti
sa yo haitamevamupāste tejasyātmā bhavati

4.2

sa hovāca
bālākirya evaiṣa stanayitnau puruṣastamevāhamupāsa iti | taṃ
mṛtyuḥ svapne yamaḥ śarīre prajāpatirdakṣiṇe'kṣiṇi vācaḥ
savye'kṣiṇi satyasya

4.10

sa hovāca bālākirya evaiṣa āditye puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā †maitasmin
bālākirya evaiṣa ādarśe puruṣastamevāhamupāsa iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvādayiṣṭhāḥ pratirūpa iti
vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste pratirūpo hairvāṃsya prajāyāṃ putra ājāyate nāpratirūpaḥ

4.11

sa hovāca
bālākirya evaiṣa pratiśrutkāyāṃ puruṣastamevāhamupāsa iti | taṃ
hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvādayiṣṭhā dvitīyo'napaga
iti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste vindate
dvitīyān ‡dvitīyavān bhavati

4.12

sa hovāca bālākirya evaiṣa śabdaḥ puruṣamanveti tamevāhamupāsa iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvādayiṣṭhā asuriti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste no eva svayaṃ nāsya prajā
purā kālāt sammohameti

4.13

sa hovāca bālākirya evaiṣa
chāyāpuruṣastamevāhamupāsa iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvādayiṣṭhā mṛtyuriti vā ahametamupāsa iti
sa yo haitamevamupāste no eva svayaṃ nāsya prajā purā kālātpramīyate

4.3-2

sa hovāca bālākirya evaiṣa śārīraḥ puruṣastamevāhamupāsa iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin
saṃvādayiṣṭhā bṛhatpāṇḍuravāsā śrutiṣṭhāḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ mūrddheti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste'tiṣṭhāḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ mūrddhā bhavati

4.14

samavādayiṣṭhāḥ prajāpatiriti vā ahametamupāsa iti sa yo
haitamevamupāste prajāyate prajayā paśubhiḥ

4.15

sa hovāca
bālākirya evaiṣa prājña ātmā yenaitatsuptaḥ svapnayā carati
tamevāhamupāsa iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin
samavādayiṣṭhāḥ yamo rājeti vā ahametamupāsa iti sa yo
haitamevamupāste sarvvaṃ haivāsmā idaṃ śraiṣṭhyāya yamyate

4.16

sa
hovāca bālākīrya evaiṣa dakṣiṇe'kṣan puruṣastamevāhamupāsa
iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin samavādayiṣṭhā
nāmna ātmā agnerātmā jyotiṣa ātmeti vā ahametamupāsa
iti sa yo haitamevamupāsta eteṣāṃ sarveṣāmātmā bhavati

4.17

sa hovāca bālākirya evaiṣa savye'kṣan puruṣastamevāhamupāsa
iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin samavādayiṣṭhāḥ
satyasyātmā vidyuta ātmā tejasa ātmeti vā ahametamupāsa
iti sa yo haitamevamupāsta eteṣāmātmā bhavatīti

4.4-2

sa hovāca bālākirya evaiṣa candramasi puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin
saṃvādayiṣṭhā annasyātmeti vā ahametamupāsa iti
sa yo haitamevamupāste'nnasyātmā bhavati

4.5

sa hovāca bālākirya evaiṣa vidyuti puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvādayiṣṭhāḥ satyasyātmeti vā ahametamupāsa iti sa yo
haitamevamupāste satyasyātmā bhavati

4.6

sa hovāca bālākirya evaiṣa stanayitnau puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin
saṃvādayiṣṭhāḥ śabdasyātmeti vā ahametamupāsa iti
sa yo haitamevamupāste śabdasyātmā bhavati

4.7

sa hovāca bālākirya evaiṣa vāyau puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvādayiṣṭhā indro vaikuṇṭho'parājitā seneti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste jiṣṇurha vā aparājayiṣṇuranyatastyajāyī bhavati

4.8

sa hovāca bālākirya evaiṣa ākāśe puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin
saṃvādayiṣṭhāḥ pūrṇamapravṛtti brahmeti vā ahametamupāsa
iti sa yo haitamevamupāste pūryate prajayā paśubhiryaśasā brahmavarcasena svargeṇa lokena sarvamāyureti

4.9

sa hovāca bālākirya evaiṣo'gnau puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvādayiṣṭhā viṣāsahiriti vā ahametamupāsa iti sa yo
haitamevamupāste viṣāsahirha vā anyeṣu bhavati

4.10-2

sa hovāca bālākirya evaiṣo'psu puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvādayiṣṭhāstejasa ātmeti vā ahametamupāsa iti sa
yo haitamevamupāste tejasa ātmā bhavatītyadhidaivatamathādhyātmaṃ

4.11-2

sa hovāca bālākirya evaiṣa ādarśe puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvādayiṣṭhāḥ pratirūpa iti vā ahametamupāsa iti sa yo
haitamevamupāste pratirūpo haivāsya prajāyāmājāyate
nāpratirūpaḥ

4.12-2

sa hovāca bālākirya evaiṣa chāyāyāṃ puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin
saṃvādayiṣṭhā dvitīyo'napaga iti vā ahametamupāsa
iti sa yo haitamevamupāste vindate dvitīyāt dvitīyavān hi bhavati

4.13-2

sa hovāca bālākirya evaiṣa pratiśrutkāyāṃ puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvādiṣṭhā asuriti vā ahametamupāsa iti
sa yo haitamevamupāste na purā kālāt sammohameti

4.14-2

··· sa hovāca bālākirya evaiṣa śabde puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvādayiṣṭhā mṛtyuriti vā ahametamupāsa iti sa yo
haitamevamupāste na purā kālātpraitīti

4.15-2

sa hovāca bālākirya evaitatpuruṣaḥ suptaḥ svapnayā
carati tamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā
maitasmin saṃvadiṣṭhā yamo rājeti vā ahametamupāsa
iti sa yo haitamevamupāste sarvaṃ hāsmā idaṃ śraiṣṭhyāya
yamyate

4.16-2

sa hovāca bālākirya evaiṣa śarīre puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvadiṣṭhāḥ prajāpatiriti vā ahametamupāsa iti sa
yo haitamevamupāste prajāyate prajayā paśubhiryaśasā
brahmavarcasena svargeṇa lokena sarvamāyureti

4.17-2

sa hovāca bālākirya evaiṣa dakṣiṇe'kṣiṇi puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvadiṣṭhā vāca ātmāgnerātmā jyotiṣa
tmeti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāsta eteṣāṃ sarveṣāmātmā bhavati

4.18

sa hovāca bālākirya evaiṣa savye'kṣiṇi puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin
saṃvādayiṣṭhāḥ satyasyātmā vidyuta ātmā tejasa ātmeti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāsta
eteṣāṃ sarveṣāmātmā bhavati

4.18-2

tata u ha bālākistūṣṇīmāsa taṃ hovācājātaśatruretāvannu bālākā3 ityetāvaditi hovāca bālākistaṃ hovācājātaśatrurmṛṣā vai khalu mā saṃvādayiṣṭhā
brahma te bravāṇīti yo† vai bālāketeṣāṃ puruṣāṇāṃ
kartā yasya vai tatkarma sa vai veditavya iti tata u ha
bālākiḥ samitpāṇiḥ praticakrama upāyānīti taṃ hovācājātaśatruḥ pratilomarūpameva tanmanye yat kṣatriyo brāhmaṇamupanayetaihi† vyeva tvā jñapayiṣyāmīti taṃ ha
pāṇāvabhipadya pravavrāja tau ha suptaṃ puruṣamājagmatustaṃ hājātaśatrurāmantrayāñcakre †bṛhatpāṇḍaravāsaḥ soma
rājanniti sa u ha śiśya eva‡ tata u haina yaṣṭyāvicikṣepa sa tata eva samuttasthau taṃ hovācājātaśatruḥ
kvaiṣa etadbālāke puruṣo'śayiṣṭa kvaitadabhūtkuta etadāgāditi tat u ha bālākirna vijajñe taṃ hovācājātaśatruryatraiṣa etadbālāke puruṣo'śayiṣṭa yaccaitadabhūdyata
etadāgāditi †hitā nāma puruṣasya nāḍyo hṛdayātpurītatamabhiprītanvanti tadyathā sahasradhā keśo ‡vipāṭitastāvadaṇyaḥ piṅgalasyāṇimnā§ tiṣṭhanti śuklasya kṛṣṇasya pītasya lohitasya ca tāsu tadā bhavati yadā
suptaḥ svapnaṃ na kañcana paśyati

4.20

athāsminprāṇa evaikadhā bhavati tadenaṃ vāk sarvairnāmabhiḥ sahāpyeti cakṣuḥ sarvaiḥ rūpaiḥ sahāpyeti śrotraṃ sarvaiḥ
śabdaiḥ sahāpyeti manaḥ sarvairdhyānaiḥ sahāpyeti sa yadā
pratibudhyate yathāgnerjvalataḥ sarvā diśo visphuliṅgā vipratiṣṭherannevamevaitasmādātmanaḥ prāṇā yathāyatanaṃ vipratiṣṭhante prāṇebhyo devā devebhyo lokāḥ sa eṣa prāṇa eva
prajñātmedaṃ śarīramātmānamanupraviṣṭa ālomabhya ānakhebhyastadyathā cchuraḥ cchuradhāne 'vopahito† viśvambharo vā
viśvambharakulāya evamevaiṣa prajñātmedaṃ śarīramātmānamanupraviṣṭa ālomabhya ānakhebhyastametamātmānameta
śrātmāno'nvavasyante yathā śreṣṭhinaṃ svāstadyathā śreṣṭho
svairbhuṅke yathā vā svāḥ śreṣṭhinaṃ bhuñjantyevamevaiṣa †prajñātmaitairātmabhirbhuṅkta ‡evamevaita ātmāna etamātmānaṃ
bhuñjanti sa yāvaddha vā indra etamātmānaṃ na vijajñe tāvadenamasurā abhibabhūvuḥ sa yadā vijajñe'tha hatvāsurānvijitya sarveṣāñca devānāṃ sarveṣāñca bhūtānāṃ śraiṣṭhyaṃ
svārājyamādhipatyaṃ paryaittatho evaivaṃ vidvān sarvān
pāpmano'pahatya sarveṣāñca bhūtānāṃ śraiṣṭhyaṃ svārājyamādhipatyaṃ paryeti ya evaṃ veda ya evaṃ veda

Kaishitaki ? 4

Linked texts (5)