Kaṭha Upaniṣad 1.2.28-2

1.2.28-2

pra.dī. - na vittena iti | manuṣya vittena - labdhadhanena, na tarpaṇīyaḥ labdhadhanameva alamiti na tuṣṭo bhavati | tvā - tvāṃ vayam, adrākṣma cet - dṛṣṭavantaścet, vittaṃ lapsyāmahe - dhanaṃ prāpsyāmaha eva yāvat - yāvatkālaṃ, tvam yamaloke, īśiṣyasi - prabhutvaṃ karoṣi tāvatkālaṃ vayaṃ jīviṣyāmaha eva -me- mayā, varaṇīyo varaḥ sa eva - yeyaṃ prete iti pūrvoktamuktapuruṣasvarūpaviṣayaka eva prārthanīya ityarthaḥ |
pra. - na vitteneti | na hi vittena labdhena kasyacit tṛptiḥ dṛṣṭacarī1 | na jātukāmaḥ kāmānāmupabhogena śāmyati (vi.pu.4-10-23) iti nyāyāditi bhāvaḥ| kiñca lapsyāmahe vittamiti | tvāṃ vayaṃ dṛṣṭavantaścet, vittaṃ prāpsyāmahe (?) tvaddarśanam asti cet, vittalābhe ko bhāra iti bhāvaḥ | tarhi cirajīvikā prārthanīyā ityatrāha - jīviṣyāmo yāvaditi - yāvatkālaṃ yāmye pade tvam īśvaratayā vartase - vyatyayena parasmaipadam - tāvatparyantam asmākamapi jīvanaṃ siddhameva | na hi tvadājñātilaṅghanena asmajjīvitāntakaraḥ kaścidasti | varalābhālābhayorapi tāvadeva jīvanamiti bhāvaḥ | varastu me varaṇīyaḥ sa eva | ataḥ yeyaṃ prete iti prākprastuto vara eva varaṇīya ityarthaḥ |
ā.bhā. - manuṣya vittena - prabhūtenāpi na tarpaṇīyaḥ - na santoṣamāpadanīyaḥ, nahi vittalābhena kasyacidapi tṛptiḥ dṛṣṭacarī na āśāyā avadhiśūnyatvāt | tathāpi vittāśā yadi syāt tarhi vittaṃ lapsyāmahe - prāpsyāmo vayam avaśyameva tvāṃ mahodārasvabhāvaṃ samarthaṃ mahāpuruṣam adrākṣma - dṛṣṭavantaḥ | nahi bhavādṛśamahodāramahāpuruṣadarśane satyapi vittacintā'smān bādhena kadāpi iti bhāvaḥ | yāvatkālaṃ tvam īśiṣyasi yāmye pade sthitassan jīvanaṃ niyamayiṣyasi tāvatkālaṃ vayamapi jīviṣyāmaḥ eva yato'smātpraṇayinaḥ tavājñāmatikramya madīyajīvanāntarakṛt ko nāma bhavet ? varasvīkārāsvīkāre'pi sarvametatam siddhameva asmākam ato hetoḥ yeyaṃ prete ityādinā pūrvaṃ prastuto yo varaḥ sa eva varaḥ - muktātmasvarūpaviṣayaḥ varaṇīyaḥ - prārthanīyo nānya iti bhāvaḥ |
su. - vṛṇīṣva vittaṃ cirajīvikāṃ ca ityatra prativadati - na vittena iti|
ko vā jagati vittaṃ prāpya naḥ paryāptametat iti tṛptaḥ | yathā yathā labhyate tathā tathā ākāṅkṣaiva vardhate, tanna, vittena tarpaṇīyo manuṣyaḥ | kiñca - lapsyāmahe vittamadrākṣma cettvā - mahodāraṃ tvāṃ yadā paśyāmaḥ tadā lapsyāmahe yāvadapekṣitaṃ vittam | bhavādṛśamahāpuruṣadarśane sati vitte kā cintā ? iti bhāvaḥ | asmāsu atyantapraṇayī tvaṃ yāvatkālam īśiṣyasi - asminyāmye pade tāvattu jīvitaṃ naḥ siddhameva | tat cirajīvitāyāṃ vā kā cintā ? tasmātsa eva prāk pṛṣṭa eva varo varaṇīyaḥ ||