Kaṭha Upaniṣad 2.14-2

2.14-2

harṣaśokau jahāti (ka.u.2-12) iti nigadatā tvayā, tābhyām anyadeva kiñcicchreyaḥ sādhanaṃ prastutam ; tadvivicya brūhi iti bhāvaḥ | anyatra asmātkṛtāt - samāhāravivakṣayā ekavadbhāvaḥ, kṛtādakṛtācca anyadityarthaḥ kṛtāt- kāryātmanā avasthitāt, akṛtāt - kāraṇātmanā avasthitācca anyat yatprāpyasvarūpaṃ paśyasi, tadvada ityarthaḥ | prāpyaṃ hi laukikam aihikam āmuṣmikaṃ vā, kāryātmanā kāraṇātmanā vā vidyamānādasmātprapañcānnānyat | harṣaśokau jahāti (ka.u.2-12) iti nigadatā tvayā ābhyām anyadeva kimapi prāpyasvarūpaṃ prastutaṃ bhavati | prāpyānām eṣāṃ prakṛtānām anusyūtaharṣaśokatvāt | tat - prastutaṃ prāpyaṃ vivicya jñāpaya ityāśayaḥ | harṣaśokau jahāti (ka.u.2-12) iti kartṛtayā nirdiṣṭo yaḥ prāptā tatsvarūpamapi samyak vivecaya ityāha - anyatra bhūtācca bhavyācca iti atītādanāgatācca anyat, kālatraye'pi vartamānamityarthaḥ, ekasvarūpamityetat | yatprāptṛsvarūpaṃ paśyasi tadvada ityarthaḥ | harṣaśokau jahāti (ka.u.2-12) iti harṣaśokāpagamamātraṃ nidarśayatā, kālāparicchinnam upetṛsvarūpaṃ prastutaṃ bhavati, tadvivicya vada ityāśayaḥ | yadvā - bhūtācca bhavyācca anyat yatpaśyasi - upetṛsvarūpaṃ yatpaśyasi ityarthaḥ | loke sādhanavelāyāṃ phalamāgāmi, phalavelāyāṃ tu sādhanamatītam ; ubhayatra anuvartamānastu upetā, tadayaṃ lakṣyate bhūtādbhavyācca anyaditi | upetṛsvarūpaṃ yatpaśyasi, tadvada ityarthaḥ | upetṛsvarūpam - aṇumetamāpya modanīyaṃ hi la bdhvā (ka.u.2-13) ityādinā upāsyāddevāt pṛthageva kiñcit asti iti prastutam, tadvivicya jñāpaya ityāśayaḥ ||