Kaṭha Upaniṣad 2.2-2
Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 2.2-2
- Language
- Sanskrit
2.2-2
nīrakṣīranyāyena1 parasparasammiśrāvapi tau pṛthak karoti | dhīraḥ - vivekaśīlabuddhiḥ, preyasaḥ abhi - preyo'pekṣayā abhyarhitam2, śreyo hi - śreya eva3, vṛṇīte | yadvā - preyasaḥ abhi, preyo'pekṣya lyablopepañcamīsamāśrayāt4, śreyo hi - śreya eva, abhivṛṇīte - abhitaḥ svīkaroti lāghavaparijñānāt mandaḥ - vivekāsamarthabuddhirjanaḥ, yogakṣemāt - hetoḥ śarīrāderupacayaḥ atra yogaḥ; tatparirakṣaṇañca kṣemaḥ | śarīrendriyādyupacayaparirakṣaṇārthaṃ, paśuputrādilakṣaṇaṃ bhogyajātaṃ vṛṇīte - svīkaroti, bhogyajātasādhanakarmānuṣṭhāne gauravam āyāsādhikyādilakṣaṇaṃ parijñātumasamarthatvāt mandabuddhitvamasyeti bhāvaḥ |
su. - śreyaśca preyaśca - ityubhe - mokṣataditarapuruṣārthau ityetat | manuṣyam svasvasādhanānuṣṭhānayogyakaraṇakalebarayuktam | etaḥ - ā itaḥ, ābhimukhyena gacchataḥ | puruṣārthatvāviśeṣāt | tau - śreyaḥ preyaḥ padārthau, nīrakṣīrāviva haṃso, dhīraḥ - samparītya - samyak paryālocya, vivinakti - pṛthakkaroti | guṇadoṣaparijñānena tyājyopādeyabhedamākalayati iti yāvat | evamākalayya dhīro hi preyaso'bhi - preyo'rthāt abhyarhitam, śreyo vṛṇīte | preyasa iti lyablope pañcamī vā, preyaḥ parityajya ityarthaḥ, śreyo'bhivṛṇīte | mandastu yogakṣemena - nimittena, preyo vṛṇīte | ajñaḥ devo'haṃ manuṣyo'ham ityādyabhimānayuktaḥ, tadanuguṇaśārīrakṣemacintayā putrapaśvannādirūpabhogyajātaṃ vṛṇīte iti yāvat ||
Linked texts (1)
- Kaṭhopaniṣad — Sanskrit