Kauṣītaki Upaniṣad 3.2.1
Kauṣītakyupaniṣaddīpikā (Śaṅkarānanda) 3.2.1
- Language
- Sanskrit
3.2.1
tasya niḥśreyasatvaṃ prāṇasaṃvādādau, na ca tadāsīdbhaviṣyati vā kintu astyeva vartata eva na tu kadācinna vartate prāṇānāṃ prāṇasya pañcavṛttīnāṃ niḥśreyasaṃ śarīradhāraṇotthāpanādikaṃ tadāpyañca svargamokṣādikaṃ | iti niḥśreyasavartamānatvapratijñāparisamāptyarthaḥ| na caitat niḥśreyasaṃ vākcakṣuḥśrotrāṇāmapi bhavatītyāha paryāyatrayeṇa sahetukaṃ, jīvati vāgapeto mūkān hi paśyāmo jīvati cakṣurapeto'ndhān hi paśyāmo jīvati śrotrāpeto badhirān hi paśyāmaḥ spaṣṭaṃ, vākcakṣuḥśrotrairapeto rahito jīvatīti pratijñā, atra hetuḥ mūkāndhabadhirāṇāṃ darśanaṃ | ayamarthaḥ | indriyāṇāṃ kāryaikagamyatvāt kāryābhāve tadabhāva iti| jīvati bāhucchinno jīvatyūrucchinnaḥ spaṣṭaṃ, paryāyadvayena hastapādarahitasya jīvanamucyate, iti prakṛtaparyāyaparisamāptyarthaḥ| ekahelyobhayatra hetumāha, evaṃ hi paśyāmaḥ hi yasmādevaṃ chinnahastapādānāṃ jīvanaṃ paśyāmo'valokayāmaḥ na ca dṛṣṭe'nupapannaṃ nāmetyarthaḥ,
Linked texts (1)
- Kauṣītakibrāhmaṇopaniṣad — Sanskrit