Pramāṇa · Search · About · API

Kauṣītaki Upaniṣad 3.2.1

Kauṣītakyupaniṣaddīpikā (Śaṅkarānanda) 3.2.1

Language
Sanskrit

3.2.1

tasya niḥśreyasatvaṃ prāṇasaṃvādādau, na ca tadāsīdbhaviṣyati vā kintu astyeva vartata eva na tu kadācinna vartate prāṇānāṃ prāṇasya pañcavṛttīnāṃ niḥśreyasaṃ śarīradhāraṇotthāpanādikaṃ tadāpyañca svargamokṣādikaṃ | iti niḥśreyasavartamānatvapratijñāparisamāptyarthaḥ| na caitat niḥśreyasaṃ vākcakṣuḥśrotrāṇāmapi bhavatītyāha paryāyatrayeṇa sahetukaṃ, jīvati vāgapeto mūkān hi paśyāmo jīvati cakṣurapeto'ndhān hi paśyāmo jīvati śrotrāpeto badhirān hi paśyāmaḥ spaṣṭaṃ, vākcakṣuḥśrotrairapeto rahito jīvatīti pratijñā, atra hetuḥ mūkāndhabadhirāṇāṃ darśanaṃ | ayamarthaḥ | indriyāṇāṃ kāryaikagamyatvāt kāryābhāve tadabhāva iti| jīvati bāhucchinno jīvatyūrucchinnaḥ spaṣṭaṃ, paryāyadvayena hastapādarahitasya jīvanamucyate, iti prakṛtaparyāyaparisamāptyarthaḥ| ekahelyobhayatra hetumāha, evaṃ hi paśyāmaḥ hi yasmādevaṃ chinnahastapādānāṃ jīvanaṃ paśyāmo'valokayāmaḥ na ca dṛṣṭe'nupapannaṃ nāmetyarthaḥ,

Linked texts (1)