Pramāṇa · Search · About · API

Kauṣītaki Upaniṣad 3.2.2

Kauṣītakyupaniṣaddīpikā (Śaṅkarānanda) 3.2.2

Language
Sanskrit

3.2.2

ityanena prakāreṇāṅgīkṛtya dūti hendra uvācetyanvayaḥ | athavādya itiśabdo'ṅgīkārārthaḥ anyastu prakārārtha dūti | na caitanniḥśreyasamastvevetyasminnarthe upapattiṃmṛgyetyāha, atha yasmāt khalu niścitaṃ sarvapratyakṣamivi yāvat, prāṇa eva prajñātmā kriyāśaktyupādhika eva jñānaśaktyupādhiko na tvanyaḥ, idaṃ pratyakṣaṃ śarīraṃ dehaṃ parigṛhya ahaṃ mameti vā khokṛtya utthāpayati śayanāsanādibhya ūrddhaṃ nayati | idānīṃ prasaṅgādupāsanāntaraṃ śrutyantaraprasiddhaṃ prāṇe smārayati, tasmāt yata dūdaṃ śarīramutthāpayati prāṇastata etadeva utthāpanahetubhūtameva na tvanyat, ukthaṃ ukthaśabdābhidheyamupāsīta vyākhyātaṃ | nanu yadi prāṇa ukthatvenopāsyastarhi pañcavṛttimātraṃ vivakṣitaṃ na paramātmetyata āha, yo vai prāṇo ya evāca prāṇaśabdābhidheyaḥ sā prasiddhā prajñā sarvabodhasākṣiṇī saṃvit yā vā caiva prajñā uktā sa prasiddhū prāṇaḥ prāṇopādhikaḥ paramātmā | nanu kasmādetadekameva tavopādhibhūtamityata āha, saha militvā hi yasmāt etau prajñāprāṇau asmin śarīre spaṣṭaṃ, vasato nivāsaṃ kuruto jīvane, saha militvā utkrāmataḥ asmāccharīrādutkramaṇaṃ kuruto

Linked texts (1)