Kauṣītaki Upaniṣad 3.7.1

3.7.1

nīnatvādvayamevāroktyāha, na hi prajñāpetā dhīḥ kācana sidhyet kāpi vijñātavyakāmādibhedabhinnākārāntaḥkaraṇavṛttiḥ, prajñāpetā'sākṣikā na sidhyet, na prajñāyate nāvagamyata ityarthaḥ| nanu mitho'pekṣāvatāmindriyatadviṣayaprāṇaprajñānāṃ tulyatvātkathaṃ prāṇopādhikā prajñaivopāsyeti niyama ityāśaṅkya prajñāyāmevānyeṣāṃ kalpitatvamāha, na prajñātavyaṃ prajñāyeta prajñātavyaṃ dhiyo viṣayasvarūpaṃ na prajñāyeta nāvagamyate yogyānupalabdhyā buddherabhāva ityarthaḥ | indriyaiḥ saha prajñāyā abhedaścet tarhi tvaṃ māmāyuramṛtamityupāsvetyatra vācanikayā rītyā vāgevopāsyā syādityata āha, na vācaṃ vijijñāsīta vācaṃ vāgindriyaṃ upāsvetyevaṃ na vijijñāsīta na vicārayennāvagacchedityarthaḥ | tarhi kimavagamyamityata āha, vaktāraṃ vāgindriyaprerakamānandātmānaṃ sarvakaraṇavṛttisākṣiṇamityarthaḥ, vidyāt prāṇo'smi prajñātmā vaktārayuramṛtamityavagacchet | athavā prāṇo'smi prajñātmā vaktetyevāvagacchet, atraivāyuramṛtayorantarbhāvāt | ataeva prāṇa-