Kauṣītaki Upaniṣad 4.19.3
Kauṣītakyupaniṣaddīpikā (Śaṅkarānanda) 4.19.3
- Language
- Sanskrit
4.19.3
mabhidhāyaṃ suṣuptasthānaṃ sajāgaraṇamāha, yadā yasmin kāle suptaḥ svapnaṃ na kañcana paśyatyathāsmin prāṇa evaikadhā bhavati, tadenaṃ vāk sarvairnāmabhiḥ sahāpyeti, cakṣuḥ sarvaiḥ rūpaiḥ sahāpyeti, śrotraṃ sarvaiḥ śabdaiḥ sahāpyeti, manaḥ sarvairdhyānaiḥ sahāpyeti, sa yadā pratibudhyate yathāgnervisphuliṅgā vipratiṣṭherannevamevaitasmādātmanaḥ prāṇā yathāyatanaṃ vipratiṣṭhante prāṇebhyo devāḥ devebhyo lokāḥ vyākhyātaṃ | ayamarthaḥ | nāḍīdvārā purītaddeṣṭane'nekanāḍīkāraṇe hṛdayapuṇḍarīke sthitākāśāntarvartikriyāśaktyupādhauvānandātmani suṣuptiṃ prāpya tata eva jāgaraṇamāgacchati yaḥ so'pagatādhārādheyabhedo brahmaśabdābhidheyaḥ na tu bhavadabhimataḥ prāṇādiradhidaivatamadhyātmaṃ ceti | kathamasau brahmaśabdābhidheya upalabdhuṃ śakyate iti bālākerhṛdayagatāmāśaṅkāmapākariṣyan dṛṣṭāntapuraḥsaramāha, tat tatra upalabdhau dṛṣṭāntaḥ yathā dṛṣṭānte kṣuraḥ tīkṣṇāgraḥ prasiddhaḥ kṣaurakarmaṇi kṣuradhāne kṣuro dhīyate yasmin pātre tat kṣuradhānaṃ tasmin avahitaḥ prakṣiptaḥ syāt bhavet | ayaṃ hṛdayapuṇḍarīke śarīraikadeśe tadupalabdhau dṛṣṭāntaḥ | idānīṃ sarvaśarīre upalabdhyarthadṛṣṭāntamāha, viśvambharo vā viśvambharo'gniḥ vāśabdo dṛṣṭāntāntare, viśvambharakulāye agninauḍe araṇyādau, evameva ane-
Linked texts (1)
- Kauṣītakibrāhmaṇopaniṣad — Sanskrit