Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 2.5.14

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 2.5.14

Language
Sanskrit

2.5.14

tu sukhādyupalabdhyāyatana śarīre'nugatasyāpi tatrā'haṅkāramamatvayorabhāvānna saṃsāritetyarthaḥ | manvavasthātrayasambandhinaḥ kathamahaṅkāramamakārayorabhāvastatrāha anavastha iti | avasthātrayarahito'vasthāsākṣitvāt, na hi dṛśyadharmo draṣṭaryuparajyata ityarthaḥ | athavā nanu śarīreṣu carataḥ kathaṃ tatrā'hamamatā'bhāvaḥ iti tatrāhā'navastha iti | na vidyate'vasthā'vasthānaṃ yasya so'navasthaḥ | niravayavasyāmūrttādilakṣaṇasyāvyāvṛttānanugatasya na kvāpyavasthitirūpapadyata iti bhāvaḥ | nanu dharmādharmābhyāṃ śarīrādikarttuḥ kathamityamasaṃsāritvaṃ varṇyata ityata āha asatīti | avyākṛtaśabditamajñānamasadidyucyate | akartevāsatyavastho'vasthitaḥ kartetyanvayaḥ, vastuto'kartaiva sannajñānāveśāt kartevāvabhāsata ityarthaḥ | evamadhyāropāpavādābhyāṃ vicāryya nirṇītamātmanaḥ svarūpaṃ vyapadiśati sa vā ityādinā | savitari divāndhaparikalpitāndhakāravadajñānasyāpi vastutvābhāvādayamātmā śuddho mithyājñānādyaśuddhisaṃsargarahitaḥ sarvasyāgamāpāyasākṣitvāt sthiraḥ āgamāpāyaśūnyaḥ vyāpakatvādacalaḥ svataḥ kriyāśūnyaḥ cakārādananyapreryo'pītyarthaḥ | ataevālepyo dharmādharmatatphalalepānarhaḥ | na hyakriyo'karttā karmatatphalabhāgbhavatautyarthaḥ | avyagro'sambhramo yato nispṛhaḥ paripūrṇaparamānandarūpatvāt, spṛhaṇīyābhāvāt spṛhābhāve satyavyagra

Linked texts (1)