Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 3.1.4

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 3.1.4

Language
Sanskrit

3.1.4

ṣṭhat’ ityārabhya ‘sa vāyurivātmānaṃ kṛtvābhyantaraṃ prāviśat’ iti | etadeva punaḥ spaṣṭīkariṣyate | tathāca cidātmaiva bhūtasaṅghātamanupraviṣṭo bhūtābhedena gṛhyamāṇa upādhipradhānatvādbhūtātmeti cidātmano bhedena vyapadiśyate cidātmā copādhibhyo vivicya vedānteṣvātmā brahma cinmātraṃ prajñānaghana ityādigrabdairbhūtātmano bhedena vyapadiśyate tadevamasyasyaivātmana aupādhiko bheda iti saṃsāryasaṃsāribhedavyavahāro'nādyavidyānibandhana upapadyata iti prakaraṇārthaḥ | idānīṃ cidātmana eva bhūtātmatvaṃ cidātmasvabhāvānupamardeneti vyutpādayati “athāmṛto'syātmā • guṇairiti” iti | athaivamapyasya bhūtātmano'pyamṛto 'vikāraḥ kūṭastha ātmā svarūpaṃ puṣkare padmapatre'bbinduriva nīrabinduriva tatsaṃśleṣarahito'pi sa vai eṣa ātmā prākṛtairguṇaiḥ prakṛtivikāraiḥ sābhāsamāyāvikārarūpadehadvayalakṣaṇairabhimānagṛhītairabhibhūtastiraskṛtasvabhāvāvabhāsa ityarthaḥ | yata evaṃ “atho'bhi • paribhramati” iti | atho ataḥ kāraṇāt sandhiḥ chāndasaḥ, tadevāha|bhibhūtatvāt prākṛtairguṇairekībhūtatvāt sammūḍhatvamatyantāvivekitvaṃ prayāta: prāptavān, tatreyaṃ liṅgamucyate sammūr̤hatvādeva hetorbhagavantaṃ nāpaśyaditi

Linked texts (1)