Maitrayaniya Upanishad 4.2.3
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 4.2.3
- Language
- Sanskrit
4.2.3
tu mumukṣuṇā heyamiti | anenoktaprakārasvadharmānuṣṭhānena ūrddhabhāk, saṃsāramaṇḍalādupari yadasaṃsāri brahma tadūrddhamucyate | 'ūrddhamūlo avāṅśākha eṣo'śvatthaḥ sanātanaḥ | tadeva śuklaṃ tadbrahma tadevāmṛtamucyate | tasmim̐llokāḥ śritāḥ sarve tadu nātyeti kaścana' || (kaṭho0 6) iti śrutyantarāt | tadūrddhaṃ brahma bhajata ityūrddhabhāk brahmajñānavān bhavatītyarthaḥ | anyathā svadharmātikramaṇe kāmyakarmaniṣṭhāyāṃ vā'vāṅityadho narakādisthānamarvācīnānekānityapuruṣārthaṃ vā bhajetetyarthaḥ, saṃsāramaṇḍalānna vyāvartata ityabhiprāyaḥ | upasaṃharati eṣa svadharmo yo vedeṣvabhihito varṇāśramanibandhano na kāmyādi svadharma ityarthaḥ | yadyapi kāmyādyapi karma kāminaḥ svābhilaṣitasādhanatvāt svo dharmo bhavati tathāpi na tat svarūpāvirbhāvaheturiti na mukhyaṃ tasya svadharmatvam | svavarṇāśramamātrādhikārakastu dharmaścittaśuddhyādiparamparayā svasvarūpāvirbhāvaheturiti mukhya iti bhāvaḥ | uktamevārthaṃ vyatirekamukhena draḍhayati, na svadharmātikrameṇāśramī bhavati | kevalaṃ tattadāśramaliṅgadhāraṇamātrādāśramī na bhavati, tasya svarūpato'puruṣārthatvāt puruṣārthahetutvācceti bhāvaḥ | nanu kimi-
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit