Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 6.13.1

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.13.1

Language
Sanskrit

6.13.1

sambhajanīyaṃ smṛtaṃ jñātaṃ | annaṃ bahu kurvīta tadvratamiti śrutyantarāt | annaṃ paśūnāṃ prāṇināṃ prāṇaḥ, annāt prāṇā bhavantīti śruteḥ | annaṃ jyeṣṭhaṃ prathamajaṃ rasādyapekṣayā pūrvasiddhatvāt | annaṃ hi bhūtānāṃ jyeṣṭhamiti śrutyantarāt | annaṃ bhiṣak bheṣajaṃ kṣudvādhinivartakaṃ smṛtaṃ, tasmāt sarvauṣadhamucyata ityannaṃ prakṛtya śravaṇāditi ślokārthaḥ | punarasyaivātmanaḥ kālātmakāditye dṛṣṭiṃ vidhātumuttaramanuvākatrayaṃ pravartate, tatrānnasya kālādhīnatvāt kālasya cādityādhīnatvādannopāsanānantaraṃ kālādityopāsanavidhānamiti saṃgatiṃ vivakṣan kālātmānaṃ stauti " athānyatrāpyuktamannaṃ 0 dūtyevaṃ hyāha " iti | athetyupāsanāntaropakramārthaḥ | anyatrāpi kālaviṣaye idamuktaṃ, anyatrāpyuktamiti vā | annaṃ vai prasiddhamasya prāṇijātasya sarvasyāśeṣasya yoniḥ kāraṇaṃ, kālaścānnasya yonirityanuvartate, kālena hyannaṃ prasūyate, sūryaḥ savitā kālasya yoniḥ, tasya hi kālanirmātṛtvaṃ prasiddhaṃ | tatra kālasvarūpatatpramāṇayorabhāvātkathaṃ kālo'nnasya yonirityata āha tasyaitadityādinā | tasya kālasyaitadrūpaṃ rūpyata iti rūpaṃ svarūpaṃ, kiṃ tat yannimeṣādernimeṣakalākāṣṭhādyavayavapracayāt saṃbhṛtaṃ

Linked texts (1)