Maitrayaniya Upanishad 6.28
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.28
- Language
- Sanskrit
6.28
sādhanena gurvāgamena gurūpadiṣṭenāgamena vedāntavākyenānandamayakośāśrayaṃ brahmaiva pratyagātmetyāgamācāryābhyāṃ niścitya kośeṣvārtābhimānaṃ tyajedityeṣa krama ityarthaḥ | ato'nantaramataḥ kāraṇāt sarvapratibandhakanivṛtteriti vā, śuddhaḥ pūta ityādiviśeṣaṇaiḥ sve mahimni tiṣṭhati, ato'nantaraṃ sve mahimni svasvarūpe tiṣṭhamānamavatiṣṭhamānamātmānaṃ dṛṣṭvā āvṛttacakramiva parāvṛttacakramiva saṃsāracakramālokayati yathā rathāduttīrṇo rathacakraṃ parāvṛttavyāpāraṃ dūrata evāvekṣate kaścit tathā vidvan brahmasampannaḥ saṃsāracakraṃ dūrādevāvalokayati na pūrvavat svasaṃbandhitayetyarthaḥ | ityevaṃ hyāha, ślokābhyāmuktamarthajātamityarthaḥ | nityamuktasya jitendriyasya abhimānaśūnyasya ṣaḍbhirmāsaistu yuktasya yoganiratasya prāguktavartmanā praṇavābhyāsaṃ kurvato dehino'ntaḥ paramo guhyaḥ samyagyogaḥ paramātmasampattilakṣaṇaḥ pravartate seddha ityarthaḥ | susamiddhasya vidyāvinayācāraiḥ sudīptasyā'pi dehino
rajastamobhyāṃ guṇābhyāṃ viddhasya paravaśasya tāvamuñcataḥ putrādiṣvata eva saktasya na kadācana samyagyogaḥ pravartata ityarthaḥ || |
idānīṃ vālakhilyākhyāyikāmupasaṃharannuktayoḥ saguṇanirguṇavidyayoḥ sampradānaviśeṣamupadiśati śākāyanya ityāha | "evamuktāntarhṛdayaḥ 0 sampannāya dadyāt" iti | evamamunā prakāreṇa brahmavidyāmanekaprakārāṃ bṛhadrathāyoktānantareva pratyaktattve hṛdayaṃ buddhairyasya so'ntarhṛdayaḥ śākāyanyaḥ ṛṣiratasmai brahmaṇe svagurave vā namaskṛtyā'nayā mayā tubhyamuktayā brahmavidyayā parāparabrahmaviṣayayā he rājan brahmaṇo yathoktasya panthānaṃ brahmaprāptimārgamārūḍhāḥ prajāpateḥ kratvākhyasya putrā vālakhilyasañjitā munaya ityuvāceti yojyaṃ | yogābhyāsāt santoṣādyavāpnotītyevaṃ covācetyadhyāhāraḥ | etaduktaṃ brahmajñānaṃ guhyatamamatigopyaṃ rahasyatamamaputrāya na kīrtayennopadiśet, tathā aśiṣyāya śiṣyavṛttirahitāya na kīrtayet | śiṣyatve putratve ca yadyaśāntaḥ sābhimānastasmai aśāntāya na kīrtayet, tasmācchāntāya śiṣyāya putrāya vā kīrtayennānyasmai kasmaicanetyarthaḥ |
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit