Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 6.27

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.27

Language
Sanskrit

6.27

vubhau vidyunnakṣatrāṇi yaccāsyehāsti yacca nāsti sarvaṃ tadasmin samāhitaṃ' (chāṃ0 a0 8) iti| ānandayatītyānandaṃ 'eṣa hyevānandayāti' iti śruteḥ| paramālayaṃ āsamantāllīyate'smin sarvamityālayaṃ paramaṃ ca tadālayaṃ ca paramālayaṃ muktirūpamityarthaḥ| evambhūtaṃ yadbrahmarūpaṃ tejastadasmākaṃ svaṃ svarūpaṃ yogaśca, yujyata iti yogaḥ, phalaṃ puruṣārthaḥ so'pyetadeveti yojanā| yata evamato'sya sarvātmakatvādagnisūryayośca teja etadevetyarthaḥ| tathā ca bhagavadvacanaṃ | avibhaktañca bhūteṣu vibhaktamiva ca sthitaṃ | bhūtabhartṛ ca tajjñeyaṃ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca || jyotiṣāmapi tat jyotistamasaḥ paramucyate | iti |
idānīmuktasya brahmatejasa upalambhe yogaviśeṣamupadiśati “athānyatrāpyuktaṃ 0 na kadācana” iti| bhūtapadena tatsaṅghāto deho gṛhyate, indriyāṇi prasiddhāni, arthāḥ śabdādayo viṣayāḥ| dehendriyaviṣayānatikramya teṣvahaṃmamābhimānaṃ tyaktā tato'nantaraṃ pravrajyā sanyāsa eva jyā yasya tatpravrajyājyaṃ, dhṛtirdhairyaṃ
daṇḍaḥ kāṇḍaṃ yasya taddhṛtidaṇḍaṃ, evaṃvidhaṃ dhanurgṛhītvā dhairyamāsthāya tasminnamaṅgatārakṣaṇāṃ jyāmāropyetyarthaḥ | tasmin dhanuṣi saṃhitenānabhimānamayena cakārādvivekaśitena cepuṇaiva vidyācārakulādinimittābhimānaparityāgātmakena dṛgdṛśyavivekopakṛtena ca yathoktānabhimānamayena yathoktavivekatīkṣṇoneṣuṣeti yāvat | tamādyamiti sambandhaḥ | taṃ prasiddhamādyaṃ sarvānarthakāraṇamahaṅkārākhyaṃ brahmadvārapāraṃ hārdasya brahmaṇaḥ prāptidvārasya pāraṃ pālaṃ, ralayorabhedāt, dvāranirodhakaramityarthaḥ | evambhūtaṃ nihatya hatvā brahmaśālāṃ viśedityattaratra sambandhaḥ | saṅgraheṇoktaṃ vivṛṇvato śrutirahaṅkārasya hantavyatve hetuṃ sūcayati, sammohetyādinā | sammoho mithyājñānaṃ mauliruṣṇīṣamasyāstīti sammohamaulau | tṛṣṇā viṣayacāpala, īrṣyā parotkarṣāsahanañca kuṇḍale yasya vidyete sa tṛṣṇerṣyākuṇḍalī | tandrī satkarmasvālasyaṃ, darā nidrā, aghaṃ pāpaṃ cetyetāni vetraṃ yaṣṭiviśeṣo yasya sa tandrīrāghavetrī | abhimānaḥ svotkarṣābhiniveśastasyādhyakṣo'dhiṣṭhāya pravarttayitā prāgukto'haṅkāraḥ sābhāsaḥ saḥ | krodhajyākaṃ pralobhadaṇḍaṃ dhanurgṛhītvā

Linked texts (1)