Maitrayaniya Upanishad 6.29.5
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.29.5
- Language
- Sanskrit
6.29.5
māṇo'bhimānitvaṃ prayāta ityanvayaḥ | jāleneva khacara ityantaṃ tṛtīyaprapāṭhake dvitīyānuvāke vyākhyātaṃ | yasmādevamacetanasya buddhitattvasya svasattāsphutyorasvatantrasya kartṛtvabandhamokṣabhāktvamanupapannaṃ, kūṭasthasyā'pi cidātmanaḥ paropādhivaśāt prātibhāsikaṃ tat sarvamupapannamato'smāddhetoḥ puruṣo'dhyavasāyetyādiprāsaṅgikārthopasaṃhāraḥ spaṣṭārthaḥ | prakṛtamupasaṃharati, tasmāt niradhyavasāya iti | mumukṣuścedakāmaḥ sana viṣayādhyavasāyādirahitaḥ syādityarthaḥ | etadyadakāmādilakṣaṇamavasthānametanmokṣalakṣaṇaṃ mokṣasādhanaṃ yata eṣātra śreyomārgeṣu madhye brahmapadavī sākṣādbrahmaprāptimārgaḥ, eṣo'tra dvāravivaro mokṣadvārasyodghāṭanamityarthaḥ | vidheyāviṣṭaliṅgabhedairniradhyavasāyādyātmanā akāmātmālāvasthānaṃ nirdiśyate | kiṃ bahunā'nenākāmātmatvāvasthānenāsya saṃsārarūpasya tamamaḥ pāraṃ paratīraṃ viṣṇoḥ paramaṃ padaṃ gamiṣyati acireṇaivātmatattvajñānenopaiṣyatītyarthaḥ | etāṃ padavīmadhigatasya na punaḥ prāptavyamavaśiṣyata ityāha, atra hīti | tathā ca śrutismṛtī ‘yo veda nihitaṃ guhāyāṃ parame vyoman so'śnute sarvān kāmāntsaha’ (taittirīyo0) iti, ‘yāvānartha udapāne sarvataḥ saṃplutodake tāvān sarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ’ (gī0) iti | atrokte'rthe
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit