Maitrayaniya Upanishad 6.30.4
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.30.4
- Language
- Sanskrit
6.30.4
vāgādayaḥ, sarve lokāsteṣāṃ viṣayāḥ | sarve vedā vedanāni tattadviṣayā buddhivṛttayaḥ, sarve devā indriyādhiṣṭhātāro'gnyādayaḥ, sarvāṇi ca bhūtāni bhūtasaṅghātopādhikāni bhoktṛrūpāṇi sthāvarajaṅgamātmakāni coccaranti vyuccaranti vividhamuttiṣṭhanti pūrvvakṛtaprajñākarmavāsanānusāreṇodbhavantītyarthaḥ | yasmādete vyuccaranti tasyātmana upaniṣadupanigamayitṛtvāt sākṣādrahasyaṃ nāma | kiṃ | satyasya satyamiti yadetat tasyopaniṣaditi yojanā | saditi pṛthivyaptejāṃsi trīṇi bhūtāni tyaditi vāyvākāśau dve bhūte sacca tyacca satyamitivyutpattyā pañca bhūtāni svavikāraiḥ saha satyamucyante, tasya satyaṃ paramārtharūpamadhiṣṭhānaṃ 'vācārambhaṇaṃ vikāro nāmadheyaṃ mṛttiketyeva satyaṃ' (chāndo0) iti śrutyantarādanṛtasya pañcabhūtātmakaprapañcasyādhiṣṭhānamātmā satyasya satyamityucyata ityarthaḥ | tadevaṃ vācyasya jagata ātmavivarttatāmuktvā vācakasya tasyotpattiṃ vedotpattikathanenāha "atha yathā 0 viśvā bhūtāni" iti | atha nāma sṛṣṭikathanopakrame dṛṣṭānto yathā loke ārdredhāgnerārdramedho yasya sa ārdraidhāḥ, sa cāsāvagniścetyārdraidhāgniḥ, tasya ārdraidho'gnerityetat, abhyāhitasya saṃdhucitasya pṛthaganekaprakārā dhūmā dhūmajvālā viṣphuliṅgā
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit