Maitrayaniya Upanishad 6.30.3
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.30.3
- Language
- Sanskrit
6.30.3
myatā ceti | yadadhīnatvamitthamindriyāṇāmuktaṃ sa ātmā katama iti pṛcchati “katama ātmeti” iti | dehendriyamanobuddhiprāṇeṣvahamahamityullikhyamāneṣu katamaḥ kiṃ teṣvanyatamaḥ kiṃ vānya eva tebhya iti praśnārthaḥ | uttaramāha “yo'yaṃ śuddhaḥ 0 svakairliṅgairupagṛhyaḥ” iti | yo'yamātmā śuddhaḥ pūtaḥ śūnyaḥ śānta ityādinā dvitīyaprapāṭhake śuddhatvādilakṣaṇa uktaḥ svakaira sādhāraṇairliṅgeḥ svarūpasadbhāvasādhakai rupagṛhyo dehādiprāṇānteṣu saṅghātātmakeṣu upa samīpe tatsannihitarūpatayā grāhya ityarthaḥ | saṅghātādanyo'cetanamasaṅghātaṃ cetayamāno'tamtsācitayā bhāsamāna ātmetyuttaramuktaṃ bhavati | svakairliṅgairupagṛhya ityuktaṃ tatra kāni svakāni liṅgānīti jijñāsāyāṃ tāni matabhedenānekadhopadiśati “tasyaitalliṅgaṃ 0 prajñā tadityeke” iti | tasyātmano'liṅgasya paramārthato nirdharmakatvena liṅgarahitasyaitadvakṣyamāṇaṃ liṅgaṃ, liṅgyate jñāyate'neneti liṅgaṃ jñāpakamityarthaḥ | kiṃ tadityapekṣāyāṃ dṛṣṭāntoktyaiva tadāha, agneriti ! yat yadvadauṣṇyamagnerliṅgaṃ taptodakādigatenauṣṇyena yathā tatrāgnirliṅgyate, āviṣṭaṃ cendhanāveśrādinimittaṃ dhūmādi ca liṅgamagneḥ, yathā cāpāṃ liṅgaṃ yaḥ śivatamo nirūpādhimadhuro
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit