Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 6.9.5

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.9.5

Language
Sanskrit

6.9.5

māsvādanaṃ grahaṇamiti yāvat tasmin svāduni tannimittaṃ buddhyādīni karaṇāni bhavanti pravartante, buddhyādibhiḥ pradhānakāryaṃ gṛhyata ityarthaḥ | buddhyādisvarūpaṃ madhye vyapadiśati, adhyavasāya iti | niścayātmikā buddhiradhyavasāyaḥ, saṅkalpanavyāpāravadantaḥkaraṇaṃ manaḥ saṅkalpaḥ, ahaṅkārātmikāntaḥkaraṇavṛttirabhimāna ityete buddhyādiśabdārthā ityarthaḥ | atha buddhyādyudbhave jāgraddaśāyāmiti yāvat indriyārthān śabdasparśarūparasagandhākhyān viṣayān prati pañca jñānendriyāṇi śrotratvakcakṣurjihvāghrāṇākhyāni pūrvavat svāduni bhavanti uktān viṣayān svadayituṃ karaṇāni bhavantītyarthaḥ | uktamarthaṃ karmendriyeṣu mukhyaprāṇe vā'tidiśati, evamiti | sarvāṇi vākpāṇipādapāyūpasthākhyānāmindriyāṇāṃ karmāṇi prāṇasya mukhyasya karmāṇi prāṇanāpānanādīni vacanādānagamanavisargānandān śarīracālanādīn prati svāduni bhavantīti yojanā | prapañcitamarthamupasaṃharati, evamiti | evamuktaprakāreṇa vyaktamannaṃ siddhaṃ, vyaktarūpānnakāraṇatvādavyaktasya vyaktavadevāvyaktamapyannamanumeyamityarthaḥ | asya vyaktāvyaktarūpasyānnasya nirguṇo bhoktā

Linked texts (1)