Maitrayaniya Upanishad 6.9.5
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.9.5
- Language
- Sanskrit
6.9.5
māsvādanaṃ grahaṇamiti yāvat tasmin svāduni tannimittaṃ buddhyādīni karaṇāni bhavanti pravartante, buddhyādibhiḥ pradhānakāryaṃ gṛhyata ityarthaḥ | buddhyādisvarūpaṃ madhye vyapadiśati, adhyavasāya iti | niścayātmikā buddhiradhyavasāyaḥ, saṅkalpanavyāpāravadantaḥkaraṇaṃ manaḥ saṅkalpaḥ, ahaṅkārātmikāntaḥkaraṇavṛttirabhimāna ityete buddhyādiśabdārthā ityarthaḥ | atha buddhyādyudbhave jāgraddaśāyāmiti yāvat indriyārthān śabdasparśarūparasagandhākhyān viṣayān prati pañca jñānendriyāṇi śrotratvakcakṣurjihvāghrāṇākhyāni pūrvavat svāduni bhavanti uktān viṣayān svadayituṃ karaṇāni bhavantītyarthaḥ | uktamarthaṃ karmendriyeṣu mukhyaprāṇe vā'tidiśati, evamiti | sarvāṇi vākpāṇipādapāyūpasthākhyānāmindriyāṇāṃ karmāṇi prāṇasya mukhyasya karmāṇi prāṇanāpānanādīni vacanādānagamanavisargānandān śarīracālanādīn prati svāduni bhavantīti yojanā | prapañcitamarthamupasaṃharati, evamiti | evamuktaprakāreṇa vyaktamannaṃ siddhaṃ, vyaktarūpānnakāraṇatvādavyaktasya vyaktavadevāvyaktamapyannamanumeyamityarthaḥ | asya vyaktāvyaktarūpasyānnasya nirguṇo bhoktā
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit