Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 6.9.4

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.9.4

Language
Sanskrit

6.9.4

tārthaṃ ślokena saṃgṛhṇāti "sukhaduḥkhamohamañjñaṃ 0 yāvanna prasūtiḥ” iti | sukhaduḥkhamohakaratvāt triguṇātmakamiṭṭaṃ jagatsukhādisañjñitamannabhūtaṃ hi prasiddhamityarthaḥ | bījasya yatsvādu svādanaṃ tasya parigrahastāvanna bhavati yāvatkāryākāreṇa na prasūtiḥ prasavaḥ | tasmātkāryaṃ triguṇātmakaṃ bhojyaṃ dṛṣṭvā kāraṇaṃ pradhānamapi triguṇātmakaṃ bhojyamanumeyamityabhiprāyaḥ | yaduktaṃ pūrvaṃ prakṛtikāryasya bhūtātmano'nnatvaṃ tasyāpyavasthāvatvātpariṇāmitvamastīti triguṇātmakatvamannatvañca siddhamityāha "tasyāpyevaṃ 0 jarā pariṇāmatvāttadannatvaṃ" iti | avasthātrayameva vibhajate kaumāramityādinā | avasthātrayasya kāryatvaṃ sādhayati, pariṇāmatvāditi | tadannatvaṃ tasya bhūtātmano'nnatvaṃ siddhamityarthaḥ | kāryadvāroktaṃ pradhānabhojyatvaṃ prapañcayati "evaṃ pradhānasya 0 prasiddhaṃ tasya” iti | evaṃ vakṣyamāṇena prakāreṇa pradhānasya vyaktatāṃ gatasya kāryatāmāpannasyopalabdhirbhavati, kathaṃ tadāha tatra vyakteṣu pradhānakāryeṣu yatsvādu khādana-

Linked texts (1)