Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 7.10.4

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 7.10.4

Language
Sanskrit

7.10.4

copādhimavalambya prathamaṃ nādamātrapraṇavātmanāvirbhūya krameṇa hṛtkaṇṭhatālvādisthānaiḥ prasaraṇavicchedairabhihanyamānaṃ nānāvarṇātmanodbhūya nānāvedaśākhātmakaṃ bhavatīti dārṣṭāntikaṃ yojyaṃ | evamekarūpasya caitanyajyotiṣo'nekarūpavedātmanā prasaraṇe dṛṣṭāntamuktvā prasaraṇenāvasthāntaraṃ gatasyāpi na svabhāvānyatvaṃ svarūpavināśo vetyatra dṛṣṭāntadvayamāha, apsu prakṣepuka iti | prakṣepa eva prakṣapakaḥ, yathā lavaṇasya piṇḍībhūtasyāpsu prakṣepo na lavaṇasvabhāvahānikarastadavasthasyā'pi lavaṇarasānapāyāt, yathā vā ghṛtasyauṣṇyamuṣṇasaṃsargo na ghṛtamanyathayati evamidamapītyarthaḥ | ābhyāṃ dṛṣṭāntābhyāmayamapyarthaḥ sūcitaḥ, yathā jalāgnupādhivigame lavaṇaghṛtayoḥ pūrvāvasthāpattiḥ piṇḍākāreṇa tathā brahmatejaso'pi kāyāgniprāṇamanaādyupādhyapagame svarūpeṇa cidghanāvasthāpattiriti na vedasyānityatvamiti | idānīṃ suptaprabodhavat jhaṭiti vedātmanā cidāvirbhāve dṛṣṭāntamāha, abhidhyāturvistṛtirivaitaditi | etadvedarūpeṇa caitanyaprasaraṇamabhidhyāturbhidhyānakartuḥ saṅkalpamātreṇa prāsādādikāryanirmāturyogeśvarasya vistṛtirvistāra iva, ayamīśvaracidvistāro veda ityarthaḥ | atrāsminnarthe udāharanti pṛcchati śiṣya ityarthaḥ | kiṃ tadāha, atha kasmāditi | uttaramāha, yasmāditi |

Linked texts (1)