Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 7.10.3

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 7.10.3

Language
Sanskrit

7.10.3

tyunnatabudhnaṃ bhavati bījasyevocchūnatā vedasyādyāvasthārūpaṃ jāyata ityarthaḥ | tat udayati uṅgacchati aṅkura ivāntarnādarūpapraṇavākāraṃ bhavati, tataḥ krameṇocchvasatyucchvāsa iva dīrghasvareṇoccāraṇasthānaṃ prāpyākṣararūpamavatiṣṭhata ityarthaḥ | evamabhivyaktapraṇavākārabrahmatejorūpo vedo'jasraṃ nairantaryeṇa brahmadhīyālambaṃ, viśliṣṭapāṭhaḥ chāndasaḥ, brahmabuddherūpāsanātmikāyā ālambanamityarthaḥ | vāśabdāt brahmatattvabuddhyālambanaṃ cetyarthaḥ | adhikāribhedāt buddhidvayālambanatvavikalpārtho vā vāśabdaḥ | athaivā'syāmevāvasthāyāmetat tejaḥ praṇavamātrākāraṃ sat samīraṇe koṣṭhagate prāṇe ghoṣavati sahakāriṇi sampanne sati dūtiśeṣaḥ | prakāśaṃ prakṣipati tyajati iti prakāśaprakṣepakaḥ, jaṭharakuharacāryagnistasyauṣṭhyasthāne bhavaṃ prakāśaprakṣepakauṣṭhyasthānīyaṃ tantejo'nuprasaratītyuttaratrānvayaḥ | anuprasaraṇaprakāraṃ dṛṣṭāntena spaṣṭayati, etaditi | etadanuprasaraṇaṃ dhūmasyeva draṣṭavyaṃ, yathā dhūmo nabhasi samīraṇe vāyau vāti mati praśākhayaiva prakṛṣṭayā śākhayā śākhākārayā lekhayotkramyorddhadeśaṃ gatvā vṛkṣasya skandhāt skandhamanusarati tattatskandhairabhihanyamānastattadākāratāmaśnute, tathaitadbrahmatejo mūlādhāroparyagnimaṇḍale tatrasthenāgninā mantṛtte'bhivyaktaṃ ghoṣavatprāṇavāyunāgnau dhmyamāne tameva vāyumagniṃ

Linked texts (1)