Maitrayaniya Upanishad 7.10.9
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 7.10.9
- Language
- Sanskrit
7.10.9
dyathoktavidhinā parāparabrahmatattvāvadhāraṇameva paramapuruṣārthasādhanaṃ paramānandādvayaṃ brahmauvātmābhedenāvirbhūtaṃ puruṣārtha iti siddhamityupasaṃhārārtho yojyaḥ | yat punarindrendrāṇyoḥ suṣuptaṃ turīyañca padaṃ vaktavyaṃ siddhavatkṛtamityuktaṃ tadidānoṃ prapañcayanto vedyatattvamupasaṃharati “cākṣuṣaḥ ॰ mahātmana iti” iti | yaḥ pūrve puruṣaścākṣuṣa ityādau dakṣiṇasavyyākṣṇorindrendrāṇīrūpamithunātmanā jāgradavasthābhoktātmā nirdiṣṭaḥ sa iha cākṣuṣa ucyate | sa eva hṛdayanāḍīsuṣireṣu sañcaran vāsanāmayaviṣayadraṣṭā svapnacārī bhavati | ubhayavidhadarśanavṛttyuparame ca suptaḥ suṣuptiṃ gataḥ sa bhavati | evamete trayastisṛṇāmavasthānāṃ bhoktāro viśvataijasaprājñasaṃjñakā uktāḥ | yastu suptāt paraḥ śuddha ātmā sa uktaviśvādyātmatrayāpekṣayā turīya ucyate, evamuktaprakāreṇāsya cidātmano bhedāścatvāraḥ prasiddhāḥ, tebhya steṣu madhye tebhyo vā viśvādibhyo viśvādyapekṣayā turyaṃ turīyaṃ caturthaṃ padaṃ mahatttaramatiśayena mahadatyantamaparicchinnamityarthaḥ | turīyasya mahatttaratvamupapādayati, triṣviti | triṣu jāgradādiṣu sthāneṣvekapāt turīyākhyaṃ brahma caret sarvakalpanādhiṣṭhānatvenānugataṃ vartata ityarthaḥ | tripād brahma viśvataijasa-
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit