Pramāṇa · Search · About · API

Mandukya Upanishad 2.26

Māṇḍūkyopaniṣaddīpikā (Śaṅkarānanda) 2.26

Language
Sanskrit

2.26

tram | tadvidāmapi parājayadarśanādityāha-diśa iti ceti | dhātuvādo mantravādaścetyādayo vādā vastubhūtā bhavantīti kecit | tadapi kalpanāmātram | tāmrādisvabhāve sthite naṣṭe ca kanakādisvabhāvāsambhavāt | mantravāde'pi kāladaṣṭo na jīvati | akāladaṣṭaḥ svayamevotthāsyatītyabhyupagamādvyāmohamātramityāha-vādā itīti | bhuvanāni caturdaśa vastūnīti bhuvanakośavidaḥ | tadapi kalpanāmātram | teṣāmadṛṣṭatvāt | na ca tebhyastaddarśanam | teṣāṃ mitho vipratipattidarśanādityāha-bhuvanānīti |
mana evā''tmeti lokāyatabhedaḥ | tadapi bhrāntimātram | tasya svātantrye kleśaprāptyanupapatteḥ asvātantrye ca ghaṭavadanātmatvātkaraṇatvācca dīpavadātmatvāyogādityāha-mana iti | buddhaIREvā''tmeti bauddhāḥ | teṣāmapi bhrāntimātrameva | tatsuṣupte vyabhicārādvedyasya ca ghaṭavadatiriktavedyatvādityāhabuddhiriti | cittameva bāhyākāraśūnyaṃ vijñānam | tadevā''tmetyapare | tatrāpi prāguktanyāyāviśeṣāttulyaṃ bhrāntitvamityāha-cittamiti | dharmādharmau vidhiniṣedhacodanāgamyau paramārthāviti mīmāṃsakāḥ | tadapi kalpanāmātram | deśakālādiṣu dharmādharmayorvipratipattidarśanādityāha-dharmeti |
pradhānaṃ mūlaprakṛtiḥ | mahadahaṅkāratanmātrāṇīti saptaprakṛtivikṛtayaḥ| pañca jñānendriyāṇi | pañca karmendriyāṇi | pañca viṣayāḥ | manaścaikamiti ṣoḍaśa vikārāḥ | puruṣastu dṛśisvabhāva iti pañcaviṃśatisaṅkhyākaḥ prapañco vastviti sāṅkhyāḥ | tacca kalpanāmātram | pañcaviṃśativiśeṣaṇasyā vyāvartakatve vaiyarthyādvyāvartakatve ca vyāvatyrapramityapramityoranupapatterityāha-pañcaviṃśaka iti | pātañjalāḥ punarīśvaramadhikaṃ paśyantaḥ ṣaḍviṃśatipadārthā iti kalpayanti | tadayuktam | īśvarasya puruṣāntarbhāvādadhikatvānupapatteḥ | anantarbhāve ca ghaṭavadanīśvaratvaprasaṅgādityāha—ṣaḍviṃśa iti ceti | pāśupatāstu rāgāvidyāniyatikālakalāmāyādhikāsta evaikatriṃśatpadārthā iti bruvate | tanna | kleśatve'pi rāgāvidyayoravāntarabhedavadasmitāderapi tadbhinnatvena saṅkhyātirekāttasya rāgopalakṣitatve tasyāpyavidyopalakṣitatvena nyūnatāpātādvidyāmāyayoścaikatvādavāntarabhede ca

Linked texts (1)