Prakritapingala (Prākṛtapiṅgala)
प्राकृतपिङ्गल
in two parts on prosody following Piṅgala
- Language
- Sanskrit
- Date
- 1300–1325 CE
- Author
- Piṅgala
- Extent
- 301 passages, 11,312 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · Prakrita - Paingalam; ed. Chandra Mohana Ghosha; Bibliotheca Indica; Asiatic Society of Bengal; 1902 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
- 1 — 16 parts
- 2 — 2 parts
- 3 — 2 parts
- 4 — 2 parts
- 5 — 4 parts
- 6 — 2 parts
- 7 — 3 parts
- 8 — 2 parts
- 9 — 2 parts
- 10 — 4 parts
- 11 — 2 parts
- 12 — 5 parts
- 13 — 5 parts
- 14 — 3 parts
- 15 — 2 parts
- 16 — 2 parts
- 17 — 2 parts
- 18 — 2 parts
- 19 — 2 parts
- 20 — 2 parts
- 21 — 3 parts
- 22 — 3 parts
- 23 — 11 parts
- 24 atha gāthāprakaraṇam | (D). — 62 parts
- 25 — 146 parts
Text
1.1
śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ chando jyotiṣamiti.
prākṛtapaiṅgalam
prathamaḥ paricchedaḥ
mātrāvṛttam
śrīgaṇeśāya namaḥ
1.1-2
jo viviha mattasāara2
pāraṃ patto bi bimala mai helam
paḍhamaṃ bhāsataraṃḍo3
ṇavvo so piṃgalo jayai4
1.1-3
gāhā5
1 | yo vividhamātrāsāgarapāraṃ prāpto vivimalamatideham
prathamaṃ bhāṣātaraṇḍo nāgaḥ sa piṅgalo jayati
1.2
dīho saṃjuttaparo
biṃdujuo pāḍio'a caraṇaṃte'
sa gurū' baṃka dumatto
aṇṇo lahu hoi suddha ekkaalo'
1.2.p1
[uggāhā Ed.]
1.3
jahā, māī rūe1 heo
disso2 jiṇoca buḍḍhao3 deo4
saṃbhuṃ kāmaṃtī sā
gorī gahilattaṇaṃ5 kuṇai
1.4
gāthā
katthavi' saṃjuttaparo
bano lahu hoi daṃsaṇeṇa jahā
parillasai' cittadhijjaṃ
taruṇi kaḍakakhammi' khimbutaṃ'
1.5
gāthā
icchiārā1 biṃdujucā
ekko suddhā a2 basa miliā3 vilaṅgha4
raha baṃjaṇa5 saṃjoe
pare asesaṃ vi hoi6 sabihāsam
1.6
siṃhinī | (G) uggāhā (D)
jahā, māṇiṇi māṇahim̐ kāim̐ 1
phala eo je 2 caraṇe 3 paḍu 4 kaṃta
sahaje 5 bhuaṃgama jai 6
ṇamai kiṃ karie maṇimaṃta
1.7
dohā
raha baṃjaṇasaṃjoassa jahā, 1
ceu sahaja2 tuhum̐3 caṃcalā
suṃdari hṛdayi4 balaṃta
paa uṇa ghūrṇasi5 khullaṇā
kīlasi uṇa ulhasaṃta6
1.8
dohā
jai dīho' biña banno
lahu johā paḍhai hoi so bi' laṅgha
banno bi turia paḍhi[o]
hotinti bi eka jāṇeha'
1.6-2
gāhā
jahā, arere' bāhahi' kālla' ṇāva
chor̤i ḍagamaga kugati' ṇā dehi'
tahū' ittha ṇaihiṃ saṃtāra dei
jo cāhahi'° so lehi
1.10
dohā
jaisa ṇa sahai' kaṇaatulā
tila' tuliśraṃ aḍḍa aḍḍheṇa
tema ṇa sahai savaṇatulā
avachaṃdaṃ chaṃdabhaṃgeṇa
1.11
gāhū
abuha buhāṇaṃ1 majjhe2
kavvaṃ jo par̤hai3 lakkhaṇavihūeṃ4
bhuagga5 lagga6 khaggahim̐7
sīsaṃ khuliaṃ8 ṇa jāṇei9
1.12
gāthā
ṭa ṭha ḍa ḍhāṇha¹ majjhe
gaṇabheo² hoṃti paṃca³ akkharao
cha pa ca ta dā jahasaṃkhaṃ
ha paṃca⁴ cau ti⁵ dukalāsu
1.13
[gāhā].
ṭagaṇo' teraha bheo'
bheā' aṭṭhāi hotā ṭhagaṇassa"
ḍagaṇassa' paṃca' bheā"
tia ḍhagaṇe' be bi ṇagaṇassa'
1.14
[gāhā]
aha patthāro 1
paḍhama guru heṭṭha2 ṭhāve
lahuā3 pariṭhavahu4 appabuddhīe
sarisā sarisā paṃtī5
uvvariā gurulahū6 dehu7
2.1
[gāhā]·
prathamaguroradhaḥsthāne laghuṃ paristhāpayatānalpabuddhayaḥ | paścāt sadṛśo
sadṛśau paṃktirdhvarrite gurugalaghūn dehi [datta] || atra spaṣṭaḥ prakāro'nyoktaḥ -
aha chakka patthāre gaṇāṇaṃ ṇāmāim̐
2.1511
hara sasi2 sūro3 sakko
seto4 ahi kamalu5 baṃdhu6 kali7 caṃdo8
dhrua dhammo sāliaro
teraha bheo9 chamattāṇaṃ10
3.1
[gāhā]
aha paṃcakalāṇaṃ ṇāmāim̐
3.164
iṃdāsaṇa aru sūro
cāo horo2 a seharo kusumo
ahigaṇa pāpagaṇo dhuva3
paṃcakaleṃ piṃgaleṃ kahio
4.1
[gāhā]
aha caukalāṇaṃ ṇāmāim̐
4.178
gurujua kaṇṇo2 guruaṃta
karaala3 paohara4 mmi gurumajjho5
āiguru6 vvasu7-caraṇo
vippo sabvehiṃ lahuehiṃ
5.1
[gāhā9]
aha tikha kalāṇaṃ ṇāmāim̐
5.1813
dhaśca2 citta3 cira4 cirālaa5
tomara6 tuṃbu[bū]ru patta cuamālā7
rasa8 bāsa9 pabaṇa balaaṃ10
lahuālaṃbeṇa11 jāṇehu12
5.18
[gāhā]
aha tikalagaṇa [duiśra] 1 patthārassa sāmāīṃ
surabai paṭavva tala karatālāṇaṃda laṃdekha"
khibvāṇaṃ" sasamuddaṃ tūraṃ eha ppamāṇeṇa
5.209
gāṅgha
aha tikalagaṇa tahaa patyārassa ṇāmāi
bhāvā¹ rasa tāṃḍavañcaṃ²
ṇārīcaṃ³ kuñjaha⁴ bhāviṇicaṃ⁵
tilahugaṇassa⁶ kaivaro⁷
ia ṇāmaṃ piṃgalo kahai⁸
6.1
gāhā
aha dukalāṇaṃ ṇāmāīm̐
6.21
ṇeura rasaṇābharaṇaṃ
cāmara2 phaṇimuddha3 kaṇaa kuṃḍalayaṃ4
baṃkaṃ māṇasa5 valayaṃ
hārāvasi eha6 guruassa
7.1
gāhā
di[vi]lahu ṇāmāim̐
7.22
ṇiñappia paramau2 supiaṃ3
villahu4 ti5 samāsa6 kaidiṭṭhaṃ7
aha caumattaha ṇāmaṃ
phaṇirāo8 paḍigagaṃ bhaṇai9
7.23
gāha
suraaṇaaṃ10 gurujualaṃ
kaasamāṇeṇa rasia rasakhaggā11
maṇaharae sumaisaṃvia
lahulahitraṃ12 tāsu13 vakkheṇa
8.1
gāhā
aha aṃtaguru ṇāmāīṃ
8.24
kara pāṇi kamala2 hatthaṃ3
bāhū4 bhujadaṃḍa5 paharaṇa asikhivvaṃ6
gajabharaṇa raaṇa ṇāṇā7
bhuabharaṇaṃ hoi8 supasiddhaṃ9
9.1
gāhā
aha majjhaguru ṇāmāīm̐
9.25
bhuabai asa2 ṇara3 gaavai4
basuhāhiva5 rajju goālo6
unnāyaka7 cakkavaī8
pañjaddara9 pavaṇaṃ10 ṇarem̐dāhūm̐11
10.1
gāhū
aha āiguru ṇāmāim̐
10.26
paa pāa caraṇajualaṃ
avaru2 paāsei3 gaṃḍa4 balahaddaṃ5
tāa6 pima़āmaha dahaṇaṃ7
goura8 rai jaṃghajualeṇa9
10.10
[gāhā]
aha sabvalahuāṇa [ |||| ] ṇāmāim̐
10.27
paḍhamaṃ erisi11 bippo
bīe sara paṃca12 jāi13 siharehiṃ14
dimbara15 paramopāe
hoi caukkeṇa lahueṇa
11.1
gāhā
aha paṃcakalāṇaṃ āilahuassa ṇāmāim̐
11.28
suṇariṃda2 ahia3 kuṃjaru4
gaavaharu5 daṃtāi daṃti6 aha meho7
erāvai8 tārābai
gaaṇaṃ jhaṃpaṃ9 talaṃpeṇa10
12.1
gāhā
aha majjhalahuassa
12.26
pakkhi birāḍa2 maīdaha3
bīṇā4 ahi jakva amia5 joilaaṃ
suppaṇa6 pannagāsaṇa7
garuḍa8 biāṇeha9 majjha10 lahueṇa
12.30
uggāhā
bahu viviha paharaṇohiṃ1
paṃcakalao2 gaṇo hoi
gaa raha turaṃga pāika3
ehu4 ṇāmeṇa jāṇa5 caumattā6
12.31
viggāhā7
tālaṃkra hāra ṇeura
keurao hoṃti gurumeā
sara meru daṃḍa kāhala
lahumeā hoṃti' etāi
12.32
gāhū
saṃkhaṃ1 phullaṃ2 kāhala3
ravaṃ asesehiṃ4 hoṃti5 kalaalaaṃ6
rūaṃ ṇāṇā kusumaṃ
rasa gaṃdhaṃ7 saha8 parasāṇaṃ9
13.1
gāhā
aha vassa gaṇā
13.33
mo tigurū2 ṇo tilahū
lahuguruāī3 jabhā4 ja majjhagurū5
majjhalahū6 ro so uṇa
aṃtagurū7 to vi aṃtalahueṇa8
13.34
uggahā
aha gaṇadevatā
puhabī jala1 sihi2 pavvaṇaṃ3
gaśraṇaṃ sūro a caṃdamā4 ṇāo
gaṇa aṭṭha idṛ5 devo6
jahasaṃkhaṃ7 piṃgale kahiśrao8
13.35
gāhā
magaṇa ṇagaṇa dui1 mitta ho2
bhagaṇa3 yagaṇa4 ho5 bhicca
uāsīṇa6 ja ta duau7 gaṇa
avasiṭṭhau ari ṇiśca8
13.36
dohā
aha gaṇaphala
magaṇa riddhi1 thira kajja2 agaṇa3 suha4 saṃpaa5 dijjai
ragaṇa maraṇa saṃpalai6 jagaṇa kharakiraṇa7 bisajjai8
tagaṇa sukha phala kahai sagaṇa sahadesu9vvasai10
bhagaṇa racai11 maṃgala a12ṇeka13 kai14 piṃgala bhāsai15
jata16 kavva gāha dohai17 suṇaha
ṇagaṇa hoi paḍhamakkharai18
tasu19 riddhi20 buddhi21 sabbau22 phurai
raṇa rāula duttara tarai
14.1
chappaa
aha dugaṇa biāro
14.37
mitta mitta deṃ2 rivi buddhi aru maṃgala dijjai3
mitta bhicca thira4 kaṃdha5 jubbha6 ṇibhaa7 jaa8 kijjai9
mitta uāse kajja baṃdha khahi10 puṇu11 puṇu12 chijjai13
mitta hoi jai14 sattu gotta baṃdhaba15 pīḍijjai16
aha bhicca mitta17 saba18 kajja19 ho20
bhicca bhicca21 āatti22 cala23
saba24 bhicca uāse25 dhaṇu26 ṇasai27
bhicca vairi28 hākaṃda29 pala30
14.38
chappaa
ujhāsīṇa1 jai mikta kajja2 kichu3 sam4 dekhāvai
ujhāsīṇa jai bhiśca sabba āacchi5 calāvai6
ujhāsīṇa ujhāse maṃdabhala7 kiḷua8 ṇāra dekhikkhaca10
ujhāsīṇa11 jai santu gotta bairiu12 kai13 lekkhikkhaa14
jai sattu mikta ho15 sukkha16 phala17
sattu bhiśva ho15 gharaṇi18 ṇasa19
puṇu20 sattu ujhāse dhaṇa21 ṇasai
sattu sattu ṇāaka22 khasa23
15.1
chappaa
aha mattāṇaṃ uddiṣṭṭaṃ
15.36
puvva2 juala sari aṃkā dijjasu
guru sira aṃke3 sesa4 miṭijju5
ubarala aṃke6 lekhikha kahābahu7
te pari8 dhua uddiṭṭhaṃ jāṇahu9
16.1
[alikkhā]
āsāṃ naṣṭaṃ
16.4023
gaṭṭhe samba2kalā kārijjasu3
puvva4juala sari aṃkā5 dijjasu
pucchala6 aṃkaṃ7 miṭāvai8 sekha8
avarau10 aṃkā11 luṃpi12 kahu sekha13
jattha14 jattha15 pāvijjai16 bhāga
rahu17 kahaḍū18 phura19 piṃgala ṇāga
paramattā sei18 gurutā20 jāi
jata sekkhahu21 tata sekkhahu22 āi
17.1
40| laṭṭha | naṭṭhe sarvāḥ kalāḥ kuru, pūrvayugalasaddṛṣṭrāmraṃkān
dehi | pṛṣṭamaṃkaṃ lopaya śeṣe urvaritamaṃkaṃ luptā kathaya lekhye || yatra
yatra prāpyate bhāga evaṃ kathayati sphuraṃ piṃgalanāgaḥ | paramātrāṃ
gṭahītvā gurutāṃ yāti, yāvallikhyate tāvannekha āyāti
aha vannāṇaṃ uddiṭṭhaṃ (C)
17.41
akkhara2 uppari3 dunnā
aṃkā dijjahu4 muṇa[ṇe]hu5 uddiṭṭhā6
lahu uppari7 jo aṃko
taṃ dadda8 ekkeṇa jāṇehu
18.1
[gāhā]
āsāṃ naṣṭaṃ
18.42
laṭṭhe aṃke bhāga1 karijjasu
sama2 bhāgaha3 tahiṃ4 lahua5 muṇijjasu6
bikhama7 eka de8 baṃṭhaṇa kijjasu
piṃgala jaṃpai guru āṇijjasu
19.1
[aḷillā]
aha vaṇṇameru (B)
19.43
akkhara1 saṃkhe2 koṭṭha karu
āi aṃta paḍhamaṃka3
sira dui aṃke avara4 bharu
sūī5 meru ṇisaṃka6
20.1
dohā
akṣara | akṣarasaṃkhyayā koṣṭhān kuru, ādyamaṃtyaṃ ca prathamāṃkena pūraya
śaurṣadvayāṃkaināparaṃ bhara, jānīta sūcīmeruṃ niḥśaṃkam
aha asasa patākā
20.4411
uddiṭṭhā2 sari aṃkā dijjasu
puvva3 aṃka para bharaṇa karijjasu4
pāvala5 aṃka paḍhama6 paridijjasu7
patthara8 saṃkha9 patākā kijjasu10
21.1
[aśikhā]
44 | amukavarṇamātrāprastārayoretāvadguru laghuyukto bheda etāvatsaṃ54 | atha varṇapatākā| pūrvaṃ merau amukaguruqā amukā bhedābhavaṃtītyuktaṃ, te ca bhedāḥ prastāre amukasthāneṣu tiṣṭhaṃtīti jñānārthaṃ
patākāmāha || uḍḍiṭṭhā | tatra merau yāvatī gurvādyaṃkasaṃkhyā bhaviaha mattā meru
21.45
dui dui koṭhṭhā sari lihuhu2
paḍhama aṃka3 tasu aṃta
tasu āihi puṇa4 ekka5 sau6
paḍhame7 bebi milaṃta
21.46
dohā
sira aṃke tasu sirapara
aṃke8 ubarala koṭhṭha9 puraha10 ṇisaṃsaṃke11
mattā meru aṃka saṃcāri bujjhaha12
bujjhaha12 jaṇa dui13 cāri
22.1
[siṃhiṇī ?]
aha mattā patākā
22.47
(ka) uddiṭṭhā2 sari aṃkā thappahu3
bāmābatte4 para le5 luppahu6
(kha) ekka lope ekka7 guru āṇahu8
dui9 tiṇṇi10 lope dui tiṇṇi jāṇahu11
22.4816
alillā
(ga) matta patākā piṃgala gāba12
jo pāraha13 so parahi14 milāba15
23.1
47-48 | atha sarvvalaghvekagurudvigurvādayaḥ kutra kutra sthāne
pataṃtīti tajjñānārthaṃ mātrāpatākāmāha || uhi || uddiṣṭaṣaṭkagrānaṃkām sthāpaya, vāmāvarttena parasmin gṛhītvā lopaya| ekalope
ekaṃ guruṃ jānīta, dvayostrayāṇāṃ lope dvau trīn jānīta
aha vittassa laghuguru āṇaṃ
23.46
pucchala2 cchaṃda2 kalā kai4 pucchala5 aṃka5 meṭāba6
avasiṭṭhe7 guru jāṇiahu8 laghu jāṇivvahu tāba9
23.50
dohā
mattāsaṃkhe koṭha karu paṃtī karū pathāri
tattha duādika aṃka dharū par̤hamahiṃ paṃti bicāri
23.51
ādū aṃka paricci kaū mabvahi paṃtī majhāri
pubba juala mari aṃka dharū baujau paṃti bicāri
23.52
par̤hama paṃti ṭhima aṃka kari bījau paṃti guṇehi
jo jo aṃkā uddaraha te tīya paṃti bharehi
23.53
vi piṭṭhaha bhaṃma joadū aṃkā laṅghaā koṭṭā pūradū aṃkā
pūā laṅghaā dvārā tekvai piṃgala jaṃpe baṇā duai
23.54
ka paṃtī pathyāra kariñjasu akkharasaṃkha koṭṭa dhariñjasu
pahilau paṃti baṇa dhariñjasu dumarau paṃti dūṇa kariñjasu
23.55
akkhara aṃka guṇita kari lehi cau[cau]thī paṃti mora sidhi deha
cauthī aṅkā paṃcama paṃti mora kaṭha milia ṇibhaṃta
23.56
paṃcamī cauthau tihi milāu piṃgala jaṃpaḍū aṃka phalāu
bisa bheśra matta karū baṇaha guru lahu ema saṃpaṇa 6
23.57
akkhara makara jāṇaḍa soi je jāṇe maṇa āṇaṃda hoi
jo bujhai sora pai bujhai makara jāla ettha vi rukkara
23.508
aha sakala patthāra saṃkhā
chabbīsā1 sattasaā
taha2 sattāraha sahassāī3
bāālīsa4 lakkhaṃ5
teraha koḍī6 samaggāīṃ7
23.508.p1
gāṅka
atha gāthāprakaraṇam | (D).
24.526
hoi gāṅka matta caunnasa1 gāhāi2 sattāvaṇṇia3,
taha4 biggāha5 palaṭṭhi kijjai6 uggāhau7 saṭṭhikala8,
gāhiṇīa9 bāsaṭṭhi10 kijjai11
taha bi palaṭṭhai12 siṃhiṇī13 be aggala14 ho saṭṭhi15
sattarua16 akkhotta17 guṇa18 khaṃdha19 matta causaṭṭhi20
5121 || raḍḍhā
atha gāhū | (F)
puvvaddhe' uttaddhe sattaggala' matta bausāim̐
chaṭṭhamagaṇa pañcamajhake gāḍū meruvva juñjalāim̐
24.542
gāhū
jahā, caṃdo caṃdaṇa¹ hāro tābaca² rūcaṃ³ paāsaṃti⁴
caṃḍesarabara kittī⁵ jāba ṇa appaṃ ṇidaṃsei⁶ || 53⁷
gāhū
atha gāhā | (F).
paḍhamaṃ bāraha mattā bīe aṭṭhārahehim̐ saṃjuttā
jaha paḍhamaṃ taha tīaṃ dahapaṃcabilūsiā 1 gāhā
24.55
jahā, jeṇa viṇā ṇa jivijjai 1
aṇuṇijjai so kañcābarāhobi 2
patte bi ṇaaraḍāhe 3
bhaṇa 4 kassa ṇa vallaho 5 aggī 6
24.56
7 || gāhā
sattagaṇā dīhaṃtā' jo ṇalahū' chaṭṭha ṇeha jo bisame'
taha gāhe bia addhe chaṭṭhe lahuaṃ viāṇehu
24.577
sabbāe gāhāe sattāvannāhaṃ1 hoṃti2 mattā3
puvvaddhammi4 a tīsā sattāīsā5 paraddhammi6
24.58
gāhā
sattāīsā' hārā' sallā jassammi' tiṇi' rehāī'
sā gāhāṇaṃ gāhā āvā tīsakkharā' lacchī
24.60
tīsakkharā hi' lacchī'
sabbe badaṃti" hoi" vikkhāā'
chāsai' ekaṃ ekaṃ
baṃkaṃ' tā kuṇaha' ṇāmāiṃ" || 56" || [gāhā]
lacchī 1 riddhī 2 buddhī 3
lajjā 4 bijjā kkhamā 5 a dehīā 6
gorī dhāī 7 cusā 8
srānnā 9 kāṃtau 10 mahāmāī 11
24.6112
12 || [lakṣmī]
kittī1 siddhī2 māṇo3
rāmā4 gāhiṇi5 bisāa6 bāsīā7
sohā hariṇī8 cakkī
sārasi9 kurarī sihīa10 haṃsīa11
24.6112.p1
[uggāhā]
24.628
paḍhamaṃ cau haṃsapañcaṃ
bīe siṃhassa' bikkamaṃ jāṇā'
tīe gayabara' luliaṃ
ahibara" luliaṃ' cautthae' gāhā
24.637
uggāhā
ekke je kulavaṃtī1
be ṇāake2 hi3 hoi saṃgahiṇī4
ṇāaka5hīṇā raṃḍā
vesā bahuṇāakā hoi6
24.645
gāhā
teraha lahuā vippī1 ekkāīsehiṃ2 khattiṇī bhaṇiā
sattārisā3 veśī sesā sā suddiṇī hoi4
24.66
gāhā
jā paḍhama tīa paṃcama
sattama ṭhāṇe¹ ṇa² hoi gurumajjhā
gubbiṇie³ guṇarahiā
gāhā dosaṃ paāsei || 65⁴ || gāhā
atha biggāhā| (D & F).
biggāhā paḍhama dale
satāīsāham̐' mattāham̐
pacchima' dale ṇa tīsā
dūa' jaṃpia' piṃgaleṇa ṇāeṇa
24.6712
jahā, parihara māṇiṇi māāṃ
pekvahi' kusumāim̐ khobassa'
tumha" kae" khara' hiaccho'
geṇhaha guṃḍicā dhaṇuṃhi' kila'' kāmo
24.7011
biggāhā
athodgāthā| (D), athoggāhā| (F).
puvvaddhe1 uttaraḍḍhe2 mattā3 tīsaṃti4 suhaa5 saṃbhaṇiā
so6 uggāho7 vutto8 piṃgala9 kai diṭṭha saṭṭhi mattaṃgo10
6811
jahā, soūṇa¹ jassa² ṇāmaṃ
aṃsū añaṇāim̐³ sumuhi ruṃdhaṃtī⁴
bhaṇa bīra ceibaiṇo⁵
pekkhāmi⁶ muhaṃ kahaṃ⁷ jahicchaṃ⁸ se⁹ || 66¹⁰
ugġāhā
atha gāhiṇī siṃhiṇī
pubbaddhe 1 tīsa mattā
piṃgala2 pabhaṇei3 muddhiṇi4 suṇehi
uttaraddhe battīsā5
gāhiṇī6 bibarīa7 siṃhiṇī8 bhaṇu9 sacaṃ10
24.7112
gāhiṇī jahā,
muṃcahi suṃdari pāñaṃ1
apahi2 isiuṃṇa3 samuhi khaggaṃ me4
kappitra5 meccha6 sarīraṃ7
pekkhai8 bañaṇāi9 tumaha10 dhua hammīro11
24.747
gāhiṇī
siṃhiṇī jahā,
barisai¹ kaṇṇaaha² biṭṭiṃ³
tappai bhuaṇo⁴ diṇiāṇisaṃ⁵ jagaṃto
ṇīsaṃka sāhasaṃko
ṇiṃdai⁶ iṃdaṃ ca⁷ sūrabiṃbaṃ ca⁸|| 72⁻|| siṃhiṇī
atha skaṃdhakaṃ | (D & F).
cau'mattā aṅgaṇa
pubbaḍḍe uttaraddhe hoi" samarucyā"
sā" khaṃdhaā biāṇahu
piṃgala bhaṇai muddhi' bahusaṃbhecā'0|| 73''
jahā, jaṃ jaṃ āṇii giriṃ
rairaha1 cakka parihaṭṭhaṇa2 sahaṃ haṇucā3
taṃ taṃ līlāi ṇalo
vāmakaratthaṃbhibhaṃ4 raie5 samudde6
24.76
[skaṃdhakam]
ṇaṃdau' bhaddau' sesa saraṃga'
siba baṃbha' bāraṇa' baruṇa',
ṇīlu' maaṇa' tālaṃka' seha
saru" gaaṇu" sarahu" bimai",
khīra" ṇaaru ṇaru ṇiddha" ṇehalu"
maagalu" bhoalu" suddha sari
kuṃbha kalasa sasi jāṇa"
saraha" sesa sasahara" muṇahu
sattāisa" khaṃdhāṇa || 75" || rājasenā
cau1 lahu katthabi2 pasara jahim̐ so sahi ṇaṃdau jāṇa
guru tuṭṭai belahu calai3 taṃ taṃ ṇāma biāṇa
24.776
dohā
jahā, caṃdā kuṃdā kāsā
hārā hīrā tiloaṇā kelāsā
jettā1 jettā2 settā
tettā3 kāsīsa jiṇiā te4 kittī5
24.80
nandaḥ | iti gāthāprakaraṇam
atha dohā (D, E & F).
teraha mattā paḍhama paa puṇu¹ ekkāraha deha²
puṇu¹ teraha ekkārahahi³ dohā lakkhaṇa eha⁴ || 78⁵
jahā, suraaru surahī parasamaṇi
ṇahi bīresa samāṇa
o bajjala' aru' kaṭhinataṇu
o pasu o pāsāṇa' || 76' || dohā
bhamara bhāmara saraha secāla' maṃḍūa makaṭa karahu,
kharu marālu maaṃgalu pannoharu' balu bāṇaru ṇisia' kalu,
kaṅka maṅka" sahūla" ahibara"
baghagha" birāḍau" muaha" taha uṃdura" sabba pamāṇa"
guru duhui be laghu calai" taṃ taṃ ṇāma biāṇa"
24.825
raḍḍā
chabbīsa' akkhara' bhamara' do guru bāisa laghu cāri4
guru5 tuṭṭai be laghu calai tama tama ṇāma bicāri0 || 81=
dohā
bir̤āla 20, śunaka 21, tathā uṃdura 22, sarpa 23 dūti
jahā, jā aṅge1 pabbaī2 sīse gaṃgā jāsu3
jo locrāṇaṃ4 bahmaho baṃde pāaṃ tāsu
24.839
bāraha lahuā bippī
taha1 bāīse2 him̐ khattiṇī3 bhaṇiā
battīsa4 hoi besī5
jā iarā6 suddiṇī7 hoi8
24.857
gāhā
jassā¹ paḍhamahi tīe² jagaṇā³ dīsaṃti⁴ pāe pāeṇa⁵
caṃḍālaha⁶ ghara rahiā⁷ dohā dosaṃ paāsei⁸ || 84⁹
chakkalu cakkalu tikhi'kalu emapari2 bisama paḍaṃti3
sama pāahim̐4 aṃtekakalu ṭhabi5 dohā ṇibbhaṃti6
24.86
dohā
diavaragaṇa dhari' juala,
puṇavinna tinnalahu' pañcala,
ima' bihi bihu' chuu' pañcaṇi',
jima suhai' susasi' raaṇi,
iha rasiau miaṇaaṇi,
iha' daha kala gaagamaṇi
24.8714
jahā, bimuha' calia' raṇa acalu',
pariharia haa gaa balu4,
halahalia malaa riṇa'bai,
jasu jasa tihuaṇa piai,
baṇarasi'॰ ṇarabai luliña",
saala ubari jasa" phuria"
24.86-2
86| atha rasikā chaṃdaḥ || dvijavarayogeṇayodhardhāraya yugalaṃ,
punarapi ca trilaghu pātaya || iti vidhivihitaṣaṭpadā yathā
śobhate suśaśro rajanyām || eṣā rasikā mṛganayane ekādaśakalā
gajagamane || rātrau caṃdra iva rasikā śobhate ityarthaḥ
24.888
(G).
āikābva ukkaccha1 maha2 lohaṃgiṇi kiu3 sāru4
guru bahui5 bi6 bilahu ghaṭai7 taṃ taṃ ṇāma bicāru
24.888.p1
[dohā]
24.86-3
lohaṃgiṇi' haṃsauā rekhā tālaṃki kaṃpi gaṃbhīrā
kālī kalaruhāṇī" ukkacchā" ahu nāmāī
24.6116
gāhā
lohaṃgiṇi' sabbalahū' jattha guru eka sā haṃsī
jaṃjaṃ bahui hāro ṇāmaṃ jo jattha so tattha || 60'0
[gāṅka |] [iti] uktacchā | (A, B & C).
atha rolā | (D & F).
paḍhama hoi1 cau2bīsa3matta guru aṃtara4 jutte
piṃgala hoti5 sesa ṇāa6 taṇha7 rolā utte8
eggārāhā9 dvārā10 rolāchaṃdo11 jujjai12
eke eke13 tuṭṭai14 aso aso bahui15
24.6116.p1
jahā,
paabharu¹ dara²maru³ dharaṇi⁴ taraṇi raha⁵ ghulia⁶ jhaṃpia
kamaṭha piṭṭha⁷ ṭaraparia⁸ meru maṃdara sira⁹ kaṃpia¹⁰
koha¹¹ calia¹² hamīra¹³ bīra gaajūha¹⁴ saṃjutte¹⁵
kiau kaṭṭa¹⁶ hākaṃda¹⁷ mucchi¹⁸ mecchahake¹⁹ putte || 92²⁰
24.6116.p2
[rolā]
24.65
kuṃda kāraala' meha' tālaṃka, kararuha' koila" kamalu",
iṃdu saṃbhu' cāmaru' gaṇesaru', sahasakaro' sesa bhaṇa'°,
ṇāa rāa'' jaṃpai'' phaṇīsaru''
teraha akkhara jaṃ palai iggāraha" vaṃkehiṃ"
akkhara" akkhara" jaṃ calai' tamaṃ taṃ ṇāma kuṇehiṃ'
93'0 || raḍḍhā | [iti] rolā | (A).
83| nāmānyāha | kundakarayalameghatārakkakālasahrakokilakamalāni, candracāmarahāragaṇeśvarān sahasācaṃ śeṣaṃ bhaṇa, nāgarājo
jampati phaṇīśvaraḥ || trayodaśākṣarāṇi yatra patanti ekādaśavaktaiḥ
gurubhiḥ | etena ekādaśa guravo, laghu [dvayam]| akṣare akṣare calati
yadi tattannāma kuru || (C).
atha gaṃdhāṇā | (D).
dahasatta basa paḍhamapaa bhaṇaha1 suaṇā
taha bīammi2 aṭṭhārasahim̐3 jamatra4 jutra caraṇā
erisiśra5 bīśra6 dala kuṇahu7 bhaṇai piṃgalo8
gaṃdhāṇā9 ṇāma rūau10 ho11 paṃḍia jaṇa12 cittahalo13
8414 || [gaṃdhāṇa]
daha sattakkhara' saṃṭhabaha paḍamacaraṇa gaṃghāṇa
bīakkhara' puṇu jamaa dai" aṭṭhārahai" biāṇa
24.869
dohā
jahā, kasa calaṃte kumma calai puṇabi1 asaraṇā
kumma calaṃte mahi2 calai bhuśraṇa3 bhañja karaṇā
mahia calaṃte mahiharu taha4 asura5aṇā
cakkavai6 calaṃte calai caka7taha8 tihuaṇā
24.66-2
gaṃdhāṇa10 | (A).
atha cau [cau] paiyā
caupaddaā chaṃdā bhaṇai phaṇiṃdā
caumattā gaṇā' sattā,
pāehi' saguru' kari" tīsa matta dhari
cau satta asia ṇiiruttā
cau chaṃda lavijjai" ekku' ṇa kijjai
ko jāṇai ehu bheum̐,
kai' piṃgala bhāsai chaṃda paāsai
mianaaṇi amia' ehū" || 97"
jahā, jasu¹ sīsaim̐² gaṃgā gori adhaṃgā
giba³ pahiria⁴ phaṇihārā,
kaṃṭhaṭṭhia bīsā⁵ piṃdhaṇa dīsā
saṃtāria saṃsārā
kiraṇāvali kaṃdā⁶ baṃdia⁷ caṃdā
ṇaaṇahi aṇala⁸ phuraṃtā,
so saṃpaa⁹ dijjau¹⁰ bahu suha kijjau¹¹
tujjha¹² bhavāṇīkaṃtā || 68¹³
caupaiā | (A, B & C).
atha ghattā | (D & F).
piṃgala kai didvau 1 chaṃda ukiṭṭhau 2
ghatta matta bāsaṭṭhi 3 kari
cau 4 matta satta gaṇa be bi pañca bhaṇa
tiskhi tikhi laghu aṃta dhari
24.101
5
paḍhamaṃ daha bīsāmo¹ bīra mattāim̐ addhāim̐²
tīe teraha biraī³ ghattā mattāim̐ bāsaṭṭhi⁴ || 100⁵
jahā, raṇadakkha dakkha haru jisu kusumadhaṇu
aṃdhaa gaṃdha viṇāsakaru
so rakkhau saṃkaru asura bhaaṃkaru
giriṇāariri abhaṃgaharu
24.1034
atha ghattānaṃdaṃ | (D).
so ghattaha¹ kulasāru kitti apāru²
ṇaaraṇaa piṃgala kahai³
eāraha bīsāma⁴ ṇāṃdau ṇāma
puṇubi⁵ satta teraha birai || 102⁶
chakka lu āihim̐ saṃṭhabahu tiṇi caukala dehu
paṃcakala1 caukala2 juala ghattānaṃda muṇehu3
24.105
dohā
jahā, jo^1 baṃdia siragaṃga haṇia aṇaṃga
addhaṃgahi^2 parikara dharaṇa
so joī^3jaṇa mitta harau duritta
saṃkāharu^4 saṃkara caraṇa^5 || 104^6
ghattāṇaṃda | (A, B & C).
atha chappauṃ | (F).
chappaa chaṃda chahalla suṇahu akhkharasaṃjuttau
egāgraha tasu virai ta puṇu teraha ṇimbhaṃtau
be mattā dhari paḍhama ta puṇu cau caukala kijjai
majjhadvia gaṇa paṃca heṭhṭha bisavi laghu dijjai
ullāla birai be pannaraha mattā advāisa soi
ema bhaṇaha muṇaha chappaa paa
aṇaṇā gakkhi kiṃṇi ṇa hoi
24.107
jahā,
piṃdhau' diḍha sannāha' bāha uppara pakkhara dāya
baṃdhu samadi" raṇa dhasau' sāmi' hammīra" baaṇa' lai'
uḍula" ṇahapaha bhamau khagga" riu" sīsahi" ḍārau"
pakkhara" pakkhara" ṭheli pelli" pabbaa a phphālau"
hammīra" kajju" jajjala" bhaṇai"
kohāṇala muha maha" jalau
sula"tāṇa sīsa karabāla" dai"
tejji" kalebara dibhra" calau || 106°°
pamma 1 pamma 2 talau 3 ṇibaddha 4 matta cau 5 bīsaha 5 kijjai 6
akkhara 7 ḍaṃbara 8 sarisa chaṃda 9 ia suddha gaṇijjai 10
āihi 11 chakalu 12 hoi cāri caukalau 13 ṇiruttau 14
dukala aṃta ṇibaddha 15 sesa kai 16 batyu 17 ṇivuttau 18
bābasā 19 sau bi mattaha 20 muṇahu 21
ullālau 22 sahiau 23 guṇaha 24
chappaa chaṃda 25 erisi 26 bi hoi
kāim̐ 27 gaṃthi gaṃthi 28 bimaraha 29
24.107.p1
30
107 | ṣaṭpadacchandasa eva prakārāṃtaramāha | pādapādatale
nibaddhā mātrāḥ ca[tu]rviṃśatiḥ, kathyatām akṣarāṇi umbarāṇi,
ṣaḍbhraṃ kaṃda idaṃ śuddhaṃ gamyatām, ādau ṣaṭkalā bhavanti catvāraścatuṣkalāḥ nirūktāḥ, dikalò'nte nibaddhaḥ, śeṣakavitā vastu niruktaṃ
dvipañcāśat śatamapi mātrā jānīhi, ullālena samaṃ guṇa[ya] ṣaṭpadacchanda īdṛśamapi, kiṃ granthaṃ granthaṃ vimṛṣata
jahā,
jahā saraa sasi biṃba jahā hara' hāra' iṃsa ṭhia'
jahā phulla sia kamala jahā siri" khaṃḍa khaṃḍa kia"
jahā gaṃga kallola jahā rosāṇia' ruppai'
jahā duddhabara' suddha' pheṇa' phaṃphāi" talappai"
pia pāa' pasarāe" diṭṭi" puṇi"
ṇihuaṃ" isai jaha" taruṇijaṇa"
baramaṃti caṃḍesara' kitti tumjha
tatya" dekkha" harivaṃbha" bhaṇa" || 108" || [chappau]
108 | udāharati | yathā śaracchaśiniṃbaṃ yathā harahāsahaṃsasthitiḥ yathā phullasitakamalaṃ yathā śrīkhaṇḍakhaṇḍaṃ dauyate, yathā
[gaṃgā]kallolaḥ, yathā roṣāṣitaṃ rūpyaṃ, yathā dugdhavaramugdhaphenaḥ
kanyāyitaḥ bhāsravate, priyapādaprasāde pṛṣṭhe nisratahasitaṃ yathā taruṇījanasya, varamallivakhaṇḍekhara kīrttistava tathā dṛśyate harivaramahlā
vadati
cāri pāa1 bhaṇa kabbake2 be bi pāa ullāla3
ima bihu lakṣa[kva]ṇa eka kai4 par̤ha chappaa patthāra5
108 (ka)|| [dohā]
aha kabba lakkhaṇa1 | (B).
āi aṃta duhu2 ekkalau tiṇi turaṃgama majjha3
toe4 jagaṇa5 ki bippagaṇa6 kabbaha7 lakkhaṇa bujjha
1088 || dohā
cau agala¹ cālīsa guru ekkakke guru² lehu³
jo guruhīṇau saka so⁴ ṇāma ghaṇa kuṇehu⁵ || 110⁶
dohā
jahā,
jasu kara phaṇibai balaa taruṇibara taṇamaha bilasai1
āaṇa aṇala2 gala garala bimala sasahara3 sira ṇivasai
surasari siramaha rahai4 saalajaṇa5 durita damaṇa6 kara7,
hasi sasihara8 harau durita9
bitaraha atula10 abhaabara11 || 11112
sakka13 | (B & C).
111| tatra sarvva laghusamudāharati | yasya kare phaṇipativalayaṃ,
taruṇivarā tanumadhye vilasati, nayane'nalo gale garalaṃ, vimalaśaśidharaḥ śirasi nivasati, surasarit śiromadhye vahati, sa sakalajanaduritaharaḥ [dalanaḥ] kamilā śaśidharo duritaṃ haratu tava vitaratu
śubha[yaṃ]varau || (C).
jaha jaha balaā vaṭṭi¹ hai taha taha ṇāma kuṇehu²
saṃbhuhi³ sau⁴ bhaṇa⁵ bhiṃga⁶gaṇa cauālīsa⁷ muṇehu⁸
1129 || dohā
tā1 sakko2 saṃbho kharo gaṃḍo khaṃdho bijao dappo
tālaṃko samaro3 sīho4 sīso5 utteo6 paḍi7bakkho
paridhamma mañcālu8 maṃdo daṃḍo9 makalu10 maaṇu11 maraṭṭo12
bāsaṃṭho13 kaṃṭho14 moro15 baṃdho16 bhamaro bhiksa maraṭṭho17
24.107.p2
[113| caupaiā]
24.14
balahaddo1 rāo2 balio3 moho4 maṃthāṇo5 bali meho6
sahasakkho7 bālo dario saraho8 daṃbho'ho10 uhaṃ bho11
baliśraṃko turao hariṇo12 aṃdho muddhīe13 taha bhiṃgo
batyuā14 ṇāmo15 piṃgalaṇāo16 jaṃpai17 chaṃdapabaṃdho18
11419 || [caupaicchā]
pacatālīsaha̍ batthuām̐ chaṃdeṃ chaṃda bibhraṃbha̍
addhā kai piṃgala̍ kahai calai ṇe harihara baṃbha̍
1158|| dohā
pannaha1 asuddhau paṃgu hīṇa khoḍau pabhaṇijjai
mattaggala bāulau2 susakala3 kamma suṇijjai4
jhala5bajjia6 taha bahira7 aṃdha alaṃkāra rahiau8
bulau9 chaṃda10 uddavaṇa11 atya12 viṇu13 dubbala kahiau
ḍerau daṭṭha14kakharahiṃ15 hoi kāṇā guṇa savvahi rahia16
savvaṃgasuddha samarua17guṇa chappaśra18 dosa piṃgala kahia18
11620 || [chappaśra]
kai pauḍai paṃgulau sacchia pahariara khoḍau
kulahāṇia bāulau kaṇṇa hoi paura makollau
suddhi harai vimalaṃgu dumagaṇa hoi ahū pannāmaha
duvvala ummaṇa bahai dekhalau kitti viṇāmai
kāṇa kuvva bafadukakakaru
piṃgala jaṃpai kabi aṇaru
tasau jāṇi chappaśra karahu
sema racijjai guṇijaṇahu
24.1200
bippa hoa 1 battīsa khatti beāla2 karijjusu3
aṭhatālisa4 lahu besa5 sesa suddau salahijjasu
cauaggala6 pañca bīsa7 matta8 ṇāṇabai9 ṭhabijjusu
pam̐catālī [li]saha10 ṇāma kabbalakkhaṇaha karijjusu11
chahabisa12 ullālahi13 ekkakai14
bikhi pāa chappaa muṇahu15
samabaṇṇa16 sarisasamadosaguṇa17
ṇāma ehattari18 pariguṇahu19 || 11720 || ṣaṭpadam
110 | jātibhedamāha || vippeti || viprā bhavati dāviṃśadbhiḥ,
kṣatriyā dvicatvāriṃśadbhiḥ || aṣṭacatvāriṃśadbhirvaiśyā, śeṣaiḥ śūdri[drā]ṇī
jñātavyāṃ || caturadhikā pade viṃśatirmātrāḥ, ṣaṣṭhavatiḥ sthāpyatāṃ
caraṇacatuṣṭaye ityarthaḥ || pañcacatvāriṃśannāmāni kāvyalakṣaṇasya
kriyaṃtāṃ || sarvalaghuyuktabhedena ṣaḍityarthaḥ || ṣaḍviṃśatimullāsasyekīkṛtya
aha ullāla lakkhaṇa' | (B).
tikkhi' turaṃgama tiala' taha chaha" cau tia taha' aṃta'
ema ullāla' uṭṭhabahu' bihu'0 dala chappaṇa matta || 118"
dohā
jahā', jāccā jā aṅgaṃ' sīsa' gaṃgā lolaṃtī
sabvāsā pūraṃti sabba' dukkhā' tolaṃtau
ṇāccā rāccā hāra' dīsa'bāsā bhāsaṃtā
beālā jā saṃga' gaṭṭa' duṭṭhā" ṇāsaṃtā
ṇācaṃtātū kaṃtā ucchave" tāle bhūmī kaṃpale
jā diṭṭhe mokkhā pavijja" so tumhāṇaṃ sukha' de"
11817|| [chappaśra]
cauālisa' guru kavyake' chaha bīsau ullāla
jaṃ guru tuṭṭai lahu bar̤hai ehatāri patyāra
24.121
dohā
atha śākhāmau[lī]prastāraḥ | (A).
ajaa beāsī1 akkhara2 guru sattari rabi reha
ekkakkhara3 cala4 guru ghaṭai5 duddadui6 lahuā deha7
24.30
dohā
ajayya' bijañya' bali kasa' bora beāla bihasaru'
makalu' harihara baṃbha' iṃdu' caṃdaṇu susuhaṃkaru'
sāṇa' soha'0 saddūla" kumma koila khara" kuṃjaru
maaṇa' maccha tālaṃka'4 sesa sāraṃga'5 pannoharu'6
tā'7 kuṃda kamalu'8 bāraṇa'9 bhasala'9
sarahu'0 jaṃgamu'1 sara bila hai'2
susaju'3 samaru 24 sārasu saraa25
chappaśra26 ṇāma piṃgalu27 kahai || 12228 || chappaśra
neru maccaru¹ macca siddhi buddhi karaalu² kamalāara³
dhavala⁴ malau⁵ dhuśra kaṇṇau⁶ kisaṇu⁷ raṃjaṇu⁸ mehāara⁹
gimha¹⁰ garuḍa¹¹ sasi khara salla¹² ṇavaraṃga maṇoharu¹³
gaaṇu¹⁴ raaṇu¹⁵ ṇaru¹⁶ hīru¹⁷bhamaru¹⁸ saheru kusumāara¹⁹
tā dippu²⁰ saṃkhu²¹ basu saha²² muṇi ṇāarāa piṃgalu²³ kahai
chappaa²⁴ ṇāma²⁵ ehattarihi²⁶ chaṃdaāra patthari²⁷ lehai²⁸
123²9|| chappaa
123| meruḥ makaraḥ mṛgaḥ siddhirbuddhiḥ karatalaṃ kamalākaraḥ
dhavalo mattayo bhruvo dharmmaḥ kiśala̱yo vyajanaṃ [?] medhākaraḥ yauśnaḥ
garalaṃ [?] śaśī sūraḥ mando navaraṅgaḥ manoRead more mano) ga[ga]naṃ ravaṃ naraḥ
dhīraṃ bhramaraḥ śekharaḥ kusumākaraḥ tato dīpaḥ śaṅkhaḥ vasuḥ satyaḥ
śṛṇu nāgarājapiṅgalaḥ kathayati ṣaṭpadanāmānyekasaptatiṃ chandasāṃ
paraṃ kathayati || (C).
jatte' savvahi hoī laghu addha bisajjahum̐ tāma'
taha bi' bisajjahu ekasaru ehi pamāṇe ṇāma || 124'
dohā | iti ṣaṭpadaprakaraṇam
atha pajjhaṭikā chaṃdaḥ | (D).
cau̍'matta karaha' gaṇa cāri ṭhāem̐'
ṭhai aṃta' pattrohara pāim̐ pāim̐
cau'saṭṭhi matta pajjhalai iṃdu
sama¯ cāri pāśra pajjhaṭica chaṃdu || 12510
jahā, je gaṃjia golāhivai' rāu'
uhaṃḍa' oḍḍu' jasu' bhaa' palāu'
gurubikkama bikkama jiṇira' jujjha'
tākasa parakama'0 koi'' bujjha || 126''
pajjhalitrā13 | (A & F).
athāḍillā chaṃdaḥ | (D).
solaha¹ mattā pāuali laha²
bebi jamakā³ bheu alillaha⁴
ho ṇa⁵ paohara⁶ kiṃpi alillaha⁷
aṃta supiśra⁸ bhaṇa⁹ chaṃdu¹⁰ alillaha || 127¹¹
jahā, jahi' āsābāre desā' diṇhau"
sutthira" ḍāhara rajjā liṇhau'
kālaṃjara" jiṇi kittī' thappia"
dhaṇubhrā" bajjia" dhammaka" appia" || 128"
alillaha | (F).
.lahu1 guru2 ekka3 ṇiama4 ṇahi jehā5
paña paña lekhavau6 uttama7 rehā
sukai phaṇiṃdaha kaṃṭhaha7 valaaṃ
solaha8 mattaṃ9 pāñāulaaṃ10 || 12611
jahā, sera ekka¹ jai² pāvau³ ghittā
maṃḍā bīsa pakāvau4 ṇittā |•
ṭaṃku5 ekka⁶ jau⁷ sedhava⁸ pāā⁹
jo10 hau11 raṃko12 so hau13 rāā || 13014
pādākulakam15
128 | guruvarṇa [gurūṇāṃ] laghūnāṃ vā eko'pi niyamo na hi
yatra pade pade lekhya uttamā rekhāḥ | sukaveḥ phaṇīṃdrasya kaṃṭhavalayaṃ
ṣoḍaśamātraṃ pādākulakaṃ || pade madhye, rekhā laghavaḥ
24.1367
(G).
atha caubolā chaṃdaḥ | (D). Non est (B & C).
solaha1 mattaha2 bebi3 pamāṇaha4
bīa cautthaha5 cāridahā
mattaha6 saṭṭhi samaggala jāṇaha7
cāri pannā8 caubola9 kahā || 13110
jahā, re dhaṇi matta mattaṃgaja' gāmiṇi
khaṃjaṇalośraṇi caṃdamuhī"
caṃcala jubvaṇa jātā ṇa jāṇahiṃ
chaila samappahiṃ kāi ṇahī'0 || 132''
caubolā12
atha raḍḍā chaṃdaḥ | (D).
paḍhama biramai' matta daha'paṃca, patna bīa bārahama ṭhabaha",
tīa ṭhām̐i dahapaṃca jāṇahu, cārima eggārahahiṃ,
paṃcame hi dahapaṃca āṇahu
aṭṭhā'saṭṭhī pūrabahu" agge dohā dehu"
rājaseṇa" supasiddha" ia" rahu bhaṇijjai" ehu"
1338 || [rājasenā]
bisama tikala1 saṃṭhabahu tinni pāika2 karahu3 lai4
aṃta5 ṇariṃda6 ki bippa paḍhama7 bematta abara8 pai9
sama paa tinna pāika sabbalahu10 aṃta bisajjahu11
cauṭhā caraṇa12 biāri13 eka laghu kaṭṭia lijjahu
ima14 paṃca pāa15 uṭṭabaṇa16 kai
batthu17 ṇāma piṃgala18 kahai18
ṭhabi dosahīṇa20 dohācaraṇa
rāaseṇa21 raḍḍau22 bhaṇai || 13423 || chappaa
134 | athoḍḍavanikāmaha || bisameti || viṣameṣu cika[laḥ]
saṃkhyāyatāṃ, cayaḥ padātayastataḥ, aṃte nareṃdraḥ kiṃ vipraḥ, prathame dve mātre,
avara — madhye || viṣameṣu prathamavṛtīyapaṃcameṣu caraṇeṣu, padātiścatujahā,
bhamai mahuara1 phulla2 arabiṃda3, ṇabakesu4 kāraṇa juttia5,
sabbadesa pikarāba6 cullia, siala pavaṇa lahu bahai,
malaya kuhara ṇaba7 bahni8 pellia
citta9 maṇobhava sara10 haṇai dūra digaṃtara11 kaṃta
kima12 pari appau bāri13hau ema14 pari palia15 duraṃta
13516 || rājasenā
karaho ṇaṃdā mohiṇī1 cāruseṇi2 taha bhadda
rājaseṇa tālaṃka3 pia4 sapta vatthu5 ṇiphphaṃda6
24.138
dohā
paḍhama tīa' paṃcama pañcaha teraha mattā jāsu
bīa cautya' egārahi' karahiṃ bhaṇijjai' tāsu || 137'
dohā || [iti] karahau' | (C).
paḍhama tīa paṃcama pañcaha matta hoi' dahacāri
bīa' cauttha' egārahiṃ' caṃda bhaṇijja" biccāri
24.1433
dohā | [iti] caṃda | (A, B & C).
paḍhama tīa paṃcama pannaha ṇavadaha mattā jāsu
bīa¹ cauttha² egārahi³ taṃ⁴ mohiṇi muṇi⁵ āsu || 136⁶
dohā | [iti] mohiṇī | (B & C).
paḍhama tīa paṃcama patnaha matta¹ patnaraha² jāsu
bīa cautya³ eārahi⁴ cāruseṇi⁵ muṇi āāsu⁶ || 140°
dohā | [iti] cāruseṇī | (B & C).
paḍhama tīa paṃcama pannaha mattā dahapaṃcāim̐
bīa cautthā¹ bārahim̐² bhadda ṇāma kahi āim̐ || 141³
dohā | [iti] bhadda | (B & C).
paḍhama tīa paṃcama pannaha matta pakharaha¹ jāsu²
sama bāraha aru³ ekkadaha rājñaseṇa⁴ bhaṇa⁵ tāsu⁶ || 142⁷
dohā | [iti] rājñaseṇa | (B & C).
paḍhama tīa paṃcama pannaha mattā solaha jāsu
sama bāraha aru1 ekkaddaha tālaṃkiṇi bhaṇu2 tāsu
24.144
dohā | [iti] tālaṃkinī4| (A).
iti raṅgāprakaraṇam5 | (A, B & C).
atha padmāvatī chaṃdaḥ | (D).
bhaṇu 1 paumābattau 2 ṭhāṇaṃ ṭhāṇaṃ
cau 3 mattā gaṇa 4 aṭhṭhāā 5,
dhrua kakho karaala 6 bippo caraṇe
pāe 7 pāe ukiṭṭhāśra 8
jai paḍai 9 paohara 10 kimai 11 maṇohara 12
pīḍai 13 taha ṇāakka 14 guṇo 15,
piarahi 16 saṃtāsai kai 17 ubbhāsai
ia 18 caṃḍālacaritta gaṇo
24.148
19
jahā, bhaa bhaṃjia1 baṃgā bhaṃgu2 kaliṃgā
telaṃgā3 raṇamuki cale,
marahaṭhṭhā4 dhiṭṭhā5 laggia6 kaṭṭhā7
soraṭṭhā bhaa8 pāmra pale
kaṃpāraṇa kaṃpā pabbaa9 jhaṃpā
otyā10 otthī11 jība hare12,
kāsīsara13 rāṇā14 kiau15 paāṇā16
bijjādhara bhaṇa17 maṃtibare18 || 14519 || padmāvatī
atha kuṃḍaliyā chaṃdaḥ | (D).
dohā lakkhaṇa paḍhama paḍhi1 kabbaha2 addha ṇirutta
kuṃḍaliyā buhaaṇa muṇaha3 ullāle4 saṃjutta
ullāle saṃjutta5 camaka6 suddhau7 salahijjai8
cau9ālaha sau10 matta sukai diḍha baṃdhu11 kahijjai12
cau13ālaha sau14 matta jāsu taṇu15 bhūsaṇa sohā16
ema17 kuṃḍaliyā jāṇahu18 paḍhamapaḍi jaha19 dohā || 14620
146| dohāakkhaṇaṃ prathamaṃ paṭhitvā kāvyasyāddhaṃ niruktaṃ | kuṇḍalikāṃ budhajanā jānīta ullālena saṃyuktām | yamakaśuddhāṃ ślāghyacatuścatvāriṃśatpratamātrāḥ kavinā dṛḍhabandhāḥ kathyate, catuścatvāriṃśatpraśataṃ mātrā yasyāṃ tathā bhūṣaṇaśobhāṃ tāṃ kuṇḍalikāṃ jānīhi
jahā,
ḍhollā1 māria ḍhilli2maha3 mucchia meccha4 sarīra
pura jajjallā5 maṃtibara6 calia7 bīra hammīra8
calia7 bīra hammīra8 pāebhara meiṇi9 kaṃpai
diga maga ṇaha aṃdhāra dhūli sūraha raha10 jhaṃpai
diga maga ṇaha11 aṃdhāra āṇu12 khurasāṇaka13 ollā14
daramari damasi15 bipakkha māraa16 ḍhilli17maha ḍhollā
14718 || kuṃḍaliyā
paḍhamahi dohā cāri paca cau'pacca kavvaha dehu
ema kuṃḍaliśra aṭupanra pacapaca jama kuṇehu
24.152
dohā | [iti] kuṃḍaliyā | (A).
atha gaganāṃgacchaṃdaḥ | (D).
pañca pañca ṭhabahahu jāṇi1 gagaṇaṃgau2 matta3 bihūsiṇā4
bhābau5 bīsa6 kalaśra7 sara aggala8 lahu guru sesiṇā9
paḍhamahi matta cāri gaṇa10 kijjahu11 gaṇaha12 paāsio13
bīsakakhara saala14 paaha15 pia16 guru aṃta paāsio17
14618
148 | atha gaganāṅkaḥ || pade pade sthāpaya jñātvā gaganāṅkaṃ
mātrāvibhūṣaṇaṃ bhāgo viṃśatikalāḥ pa[śa]rādhikāḥ laghuguruśobhitāḥ | prathame caturmāco gaṇaḥ kriyatāṃ gaṇāḥ prakāśitāḥ
viṃśatyakṣarāṇi sa labhate pade priye gururante prakāśitaḥ
paḍhamahiṃ¹ cakkalu² hoi gaṇa aṃtahiṃ³ dijjahu⁴ hāru⁵
bīsakkhara gaaṇāṃga⁶ bhaṇu⁷ matta pacīsa⁸ biāru
1509 | dohā
jahā,
bhaṃjia malaa ghola baḍū ṇibalia' gaṃjia gujjarā
mālava rāa malaagiri lukia parihari kuṃjarā
khurāsāṇa khuddhia raṇa maha muhiya laṃghia sāmarā
hammīra calia hārava palia riugaṇaha kāarā
151 || gagaṇāṃga || (B).
atha dvipadīchaṃdaḥ| (D).
āṅga1 iṃdu jatya2 ho3 paḍhamahi4
dijjai5 bebi6 dhaṇuddaraṃ7
taha pāikka8 juala parisaṃṭhabahu9
biviha10 citta11 suṃdaraṃ
24.156
sarasai12 laḍū13 pasāu14 tahiṃ15 puhavihi16
karahi17 kaitta18 kaiaṇā19
mahuara20caraṇa aṃta lai21 dijjahu22
doai23 bhaṇahu24 buhaaṇā || 15325
chakkasu muha' saṃṭhāvi'kahu' cakkasu paṃca ṭhavehu4
aṃtahi ekkai5 hāra dai6 doai7 chaṃda kahehu8
15490 || dohā
jahā,
dākhava'deva bevi ḍhukaṃtau' giribara sihara kaṃpiṇo"
hatha gaca pāa" ghāa uḍḍaṃtau dhūlihi gagraṇa jhāṃpiṇo"
155 || dośrai | (A, B, C & F).
atha bhujhaṇa chaṃdaḥ | (D).
paḍhama daha dijjiā, puṇavi taha kijjiā,
puṇavi dahasatta taha 1 virai jāā
ema pari bibihu dala², matta satatīsa pala³,
ehu kaha4 bhujhaṇā5 ṣāarāā6
24.157
jahā, sahasa mattamata 1 ganna, lākha 2 lakha 3 pakkharitta,
sāhi duha sāji khelaṃta giṃṅga 4
koppi 5 piñca jāhi tahi, yappi 6 jasu bimala mahi,
jiṇai 7 ṇahiṃ 8 koi 9 tua tulaka hiṃṅga
24.161
atha khaṃjāchaṃdaḥ | (D).
dhuaṃ¹ dharia² diabara³ ṇabagaṇa⁴ kamalaṇaaṇi
buhaaṇa⁵ maṇa suhai⁶ ju jima⁷ sasi raaṇi sohai
puṇabia⁸ birai bihu patta⁹ gaabavaragamaṇi
raṇaṇapara¹⁰ phaṇibai¹¹ bhaṇa¹² sumaru¹³ buhaaṇa¹⁴ mohai
158¹⁵
bihu'dala ṇava pala bippagaṇa johala9 aṃta ṭhaveha'
matta iālisa khaṃja paśra dahagaṇa tattha muṇeha
1599 || dohā
jahā,
ahi1 lalai mahi2 calai3 giri khasai4 hara khalai
sasi ghumai amia bamai5 muala jibi6 uṭhṭhae
puṇu7 dhasai puṇu khasai puṇu lalai8 puṇu9 ghumai
puṇu10 bamai jibia11 bibiha pari samara12 didvae
atha sikhā chaṃda | (D).
sasibatrāṇi gaagamaṇi panna panna
dia chagaṇa' pannahara' saha' sikkha
paḍha paḍhama bi bihalahu pannali diagaṇa
sahiu' juala' dala bhaṇai sa sikkha
24.1624
matta aṭhāisa1 paḍhamo2 bīra battīsa mattāīm̐
paśra paśra aṃte lahuśra suddhā sikkhā viāṇehu3
24.164
jahā, phulia1 mahu2 bhamara3 bahu4 raaṇi pahu
kiraṇa lahu5 abaaru6 basaṃta
malayagiri kuhara7 dhari pavaṇa8 baha
sahaba9 kaha10 suṇu11 sahi ṇiala ṇahi kaṃta
16312 || sikkhā | (A, B & C).
atha mālāchaṃdaḥ | (D).
paḍhama caraṇa sasivaaṇi miaṇaaṇi saba diagaṇa
paala puṇavi taha1 ragaṇa ṭhabahu aṃtara kaṇṇo
piṃgala śākha bhaṇaṃtā mālā sesampi gāhassa
24.1655
paḍhama hoi ṇava bippagaṇa johala1 kaṇṇa ṭhavehu
gāhā2 addhā aṃta dai3 mālā chaṃda kahehu4
24.168
dohā
jahā,
barisa jala bhamai ghaṇa gaaṇa siala' pavaṇa maṇaharaṇa
kaṇaa piara rāmraha' bijuri' phulliā ṇaubā'
patthara" bitthara' hiñjalā' piñjalā" siñjalaṃ' ṇa ābei'
atha culiālā chaṃda | (D).
culiālā jai deha¹ kimu²
dohā uppara³ mattaha⁴ paṃcai
panna panna uppara saṃṭhabaḍu
suddha kusumagaṇa aṃtaha⁵ dijjai⁶ || 167⁷
dohā saṃkhā' saṃṭhabahu uppari paṃvadū' matta
aṭṭhadahuppari" bīsadui" culliālā ukkhitta'
24.1688
dohā
jahā, rācā luddha1 samāja khala2
bahu kalahāriṇī[ṇi]3 sebaka dhuttau
jīvaṇa4 cāhasi sukkha jai5
parihara6 ghara jai7 bahuguṇajuttau
24.1759
culicālā | (A, B & C).
atha soraṭṭhā chaṃda | (D).
so soraṭṭhau¹ jāṇa² jaṃ³ dohā bibarīa⁴ ṭhia⁵
paa paa jamakā⁶ bakhāṇa ṇāarāa piṃgala⁷ kahia⁸
1709
jahā,
so māṇia puṇabaṃta' jāsu bhatta paṃḍitta tanaya
jāsu ghariṇi' guṇabaṃti so bi' puhabi saggaha' ṇilaña
171°|| soraṭṭhā | (A, B & C).
atha hākali chaṃda | (D).
sagaṇa bhagaṇa dibhagaṇa ī1 matta cauddaha2 pañca palaī3
saṃṭhai4 baṃko birai5 tahā6 hākali7 rūau8 ema9 kahā
17210
172 | sagaṇeo bhagaṇeo dvijagaṇeo mātrāścaturddaśa pade pataṃti
saṃsthāpadya vakramaṃte tathā hākalīrūpamevaṃ kathaya || vakro guruḥ
matta cauddaha paḍhama dala1 eāraha2 bannehi3
daha akkhara uttara dalahi4 hākali5chaṃda6 kahehi
1737|| dohā
jahā,
uccau chāaṇa¹ bimala gharā² taruṇī ghariṇī³ biṇaaparā⁴
bittaka pūrala⁵ muhaharā⁶ varisā⁷ samaā sukkhakarā
174⁸ || hākali | (A, B, C & F.)
atha madhubhāracchaṃdaḥ| (D).
jasu palai¹ sekkha² pañcaharaha³ ekka⁴
caumatta⁵ bebi⁶ mahubhāra⁷ ebi⁸
24.1766
jahā, jasu caṃda' sīsa piṃdhaṇaha' dīsa
so saṃbhu eu' tuha' subha' deu
24.75
madhubhāra' | (A & F).
athābhīracchaṃdaḥ | (D).
gāraha' matta karoja aṃta paohara dīja
ehu' suchaṃda' ahīra' jaṃpai' piṃgala dhīra' || 17710
jahā, suṃdari gujjari' ṇari' loaṇa dīha bisāri'
pīṇa paohara bhāra lolai" mottia"hāra
178' || ahīra | (A).
atha daṇḍakalacchaṃdaḥ | (D).
kuṃta1aru2 dhaṇuddharu3 iccabara4 gaccabaru
chakkalu5 bibi6 pāikka dale.
battīsaha7 mattaha8 patta8 supasiddhau10
jāṇaha11 buhaśraṇa hiaatale12
saubīsa aṭhaggala13 kala saṃpunnāu
ruccau14 phaṇi15 bhāsia bhuaṇe
daṃḍaala ṇiruttau guru saṃjuttau16
piṃgaliaṃ17 jaṃpaṃta18 maṇe || 17619
ityadho[bhau]ram || (G).
178| atha daṇḍakacchandaḥ | kuntadharo dhanurddharo hayavaraḥ
gajavaraḥ ṣaṭpado'pi do dale, dātriṃśanmāttrikaṃ padaṃ suprasiddhaṃ
jānīhi budhajanahṛdayaharaṃ | śataviṃśatikapadādhikakalāsampūrṇaṃ rūpakaṃ
phaṇibhāṣitaṃ bhuvane daṇḍakaṇaṃ niruktaṃ gurusaṃyuktaṃ paiṅgalikā japata
manasā || kuntadharādayaścatvāraścatuṣkalavācakāḥ, tenādau catuṣkalagaṇāḥ, ṣaṭpadaḥ ṣaṭkalagaṇaḥ, dale caraṇe, padam aṣṭakalaṃ dātriṃnmātro'tha pādastasya caturthāṃśaḥ padaṃ tenāṣṭau māttrā labhyante,
tenāṣṭāviṃśatyadhikaśatakalāsampūrṇamityarthaḥ | ante gurusaṃyuktaṃ, paiṅgalikāḥ piṅgalādhyayanavantaḥ | (C).
jahā, rāahaṃ1 bhagaṃtā2 dig3 laggaṃtā4
parihari hattha gaa5 ghara6 ghariṇī
lorahiṃ7 bharu sarabara8 panna paru9 parikaru10
loṭṭai piṭṭai11 taṇu12 dharaṇī
puṇu13 uḍḍai14 saṃbhali kara15 daṃtaṃguli16
bāla17 taṇaa kara jamalakare18
kāsīsara19 rājā ṇehalu20 kāā
karu21 mātrā22 puṇu23 thappi24 dhare
18025 || daṃḍakaa26 | (A & F).
gurusaṃyuktaṃ piṃgalo jaṇayati ātmanasi || kuṃteti yamārasatskhaṃśāḥ, padātisattukkāḥ
24.164-2
(G).
atha dīpakachandaḥ | (D).
sira deha' cau' matta laghu eka kara' aṃta
kuṃteka' tasu' majjha' dīpaka so' bujjha || 181°
jahā, jasu ittha' karabāla' bīpakkha' kula kāla
sira soha' bara chata saṃpunna sasi matta" || 182'
dīpaka | (A, B, C & F).
atha siṃhāvalokacchaṃdaḥ | (D).
gaṇa bippa1 sagaṇa dhari pañjaha pañjaṃ2
bhaṇa3 siṃhaa4loaṇa5 chaṃda6baraṃ7
guṇi gaṇa8 maṇa bujjhahu9 ṇāña10 bhaṇā11
ṇahi12 jagaṇu13 ṇa bhagaṇu ṇa kaśca14gaṇā15 || 18316
bippa sagaṇa pañca bevi gaṇa aṃta' bisajjahi' hāra'
pacchā heri kaddatta" karu" solaha kala' patthāra" || 184"
dohā
jahā, haṇu ujjai1 gujjara2 rāa3 dalaṃ4,
dalaṃ5 dalia6 calia7 marahaṭṭha8 balaṃ9
bala molia10 mālava rāa11 kulā,
kula ujjala12 kala13culi14 kassa phulā15 ||18516
siṃhāvaloka17| (A, B & C).
atha plavaṃgamacchaṃdaḥ| (D).
jattha1 paḍhama chacca2 matta pañcappañca3 dijjae4
paṃcamatta caumatta gaṇā ṇahi5 kijjae6
saṃbhali7 aṃta lahū8 guru9 ekka10 cāhae11
suddhi pañcaṃgama12 chaṃda13 vitrakkhaṇa sohae ||18614
pañca pañca¹ āahi guruā²
piṃgala bhaṇaira sabvala4 ṇibhaṃtī5
chaṃda pabaṃgama diṭhṭho7
mattāṇaṃ eka8 bausaṃtau9 || 18710 || gāhā
tikalu 1 caukala paṃcakala tinna gaṇa dūra karehu
chakkallu 2 tikhi 3 palaṃta 4 jehi laghu guru 5 aṃta mukhehu 6
187 (ka) || dohā
jahā, ṇaccai caṃcala bijjuliā^1 sahi jāṇae
mammaha^2 khagga^3 kiṇīsai^4 jalahara sāṇae
phulla^5kadaṃbaśra^6 aṃbara^7 ḍaṃbara^8 dīsae^9
pāusa pāu^10 ghaṇāghaṇa^11 sumuhi barīsae
188^12 || plavaṃgama^13
atha līlāvatīchaṃdaḥ | (D).
guru¹ laghu² ṇahi³ ṇimma⁴ ṇimma ṇahi
akkhara par̤ai pañcoddaha bisama samaṃ
jahiṃ⁵ kahum̐ ṇahi ṇimmaha⁶ tarala turaṅga⁷ jimi⁸
pasara⁹ bidisa¹⁰ disa¹¹ agama gamaṃ¹²
gaṇa paṃca¹³ caukkala¹⁴ par̤ai ṇiraṃtara
aṃta sagaṇa dhua¹⁵ kaṃta¹⁶ gaṇāṃ¹⁷
paricalai¹⁸ supari¹⁹ pari²⁰ lola²¹ lilābai²²
kala²³ battīsa bisāmakaraṃ²⁴ || 184²⁵
188 | atha līlāvatī | gularaghornahi niyamaḥ niyamo nahi
akṣarasya patati payodharo viṣamasamayoḥ, yatra kāpi nahi niyamaḥ
taralaturago yathā prasarati digbhi vidiśi agamye gamye | gaṇāḥ
pañca catuṣkalāḥ patanti nirantaram ante sagaṇo dhruvaḥ kānto gamyate,
catvāri caraṇāni dhṛtvā parilīlā-līlāvatī-padaṃ dvātriṃśadvirāmakaraṃ
jahā, ghara1 laggai2 aggi3 jalai4 dhaha5 dhaha5
kai6 diga maga7 ṇaha paha aṇalabhare
saba dīsa8 pasari9 pāikka lulai10 dhaṇi11
thaṇahara12 jahaṇa13 diāva14 kare
bhañja15 lukia16 thakkia17 bairi18
taruṇa jaṇa19 bhairava20 bheria21 saha22 paṇe
mahi loṭṭai23 piṭṭai riu sira24
tuṭṭai jakkhaṇa25 bīra hamīra26 cale
18027 || līlāvatī | (A, B, C & F).
vairigaṇo yadā bhairavo bhekhīvaraḥ [bhairauravaḥ] patati majjāṃ
truṭhati pīyate ripuśiraskhuṭati yadā vīrammīraklajati || graidṛśyādau bhraṣṭakṣāmityarthaḥ | (C).
atha harigītācchaṃdaḥ | (D).
gaṇa cāri paṃca kala' ṭhavijjasu baua' ṭhāmahi' cha[ccha]kalo
paa pañaha" aṃtahi" guru karijjasu basaṇeṇa' susabbalo'
daha" cāri dukai" daha dumāṇahu" matta ṭhāisa"pāñaśro"
harigīa chaṃda pasiddha jāṇahu piṃgaleṇa paññāsio"
186"
bīe¹ chakalu² ṭhāvi³ kahu⁴ cāri paṃcakala⁵ dehu
bāraha uttara matta⁶ sau māṇasu⁷ aṃta ṭhavehu || 162⁸
dohā
jahā, gaa gaahiṃ ḍhukiya taraṇi¹
lukkiya turaa turaahiṃ² jujjhiā³
raha rahahi molia⁴ dharaṇi 'polia
appapara⁵ ṇahi bujjhiā⁶
bala milia⁷ āia⁸ patti jāiu⁸
kaṃpa⁹ girivara¹¹ soharā¹²
ucchalai¹³ sāara dīsa¹⁴ kāara
baira¹⁵ vaḍhia¹⁶ doharā¹⁷ || 163¹⁸
harigītā¹⁹ | (A, B & F).
atha tribhaṃgīcchaṃdaḥ | (D).
paḍhamaṃ daha rahaṇaṃ aṭṭhabi rahaṇaṃ
puṇu basu rahaṇaṃ rasarahaṇaṃ
aṃte guru sohai mahiala mohai
siddhi saro ii baraturuṇaṃ
jai palai paohara kimai maṇohara
haṇai kalebara tāsu kaī
tribhaṃgī chaṃdaṃ sukai suchaṃdaṃ
bhaṇai phaṇiṃdo bimalamaī
24.1676
184| atha tribhaṅgī | prathamaṃ dasasu rahaṇaṃ, aṭṭhakhapi rahaṇaṃ,
puṇavvaṃsurahaṇaṃ raseṣu rahaṇam aṃta pāṭhate, madi[vo]talaṃ
mohayati jhiṭṭeḥ saro bhavati varatara [rū] paṃ | yadi patati payodharaḥ
kimidaṃ manoharaṃ hanti kalevaraṃ tasya kaveḥ tribhaṅgīcchandaḥ sukhānandaṃ bhaṇati phaṇīndro vimalamatiḥ
jahā, sira kiñjiñja1 gaṃgaṃ gori adhaṃgaṃ
haria asaṃgaṃ pura dahakhaṃ2
kia phaṇibai3 hāraṃ tihuśraṇa4 sāraṃ
vaṃdima chāraṃ riu maddaṇaṃ5
suraseviña caraṇaṃ muṇigaṇa6 saraṇaṃ
bhavabhañja7 haraṇaṃ sūladharaṃ8
sāyaṃdiña9 baśraṇaṃ suṃdara ṇaśraṇaṃ10
girivara sañcāṇaṃ11 ṇamaha haraṃ
16512 || tribhaṃgī | (A, B, C & F).
atha durmilācchaṃdaḥ| (D).
tīsa dui1 matte2 erisaṃ3 jutte4
buhañjaṇa rāa5 bhaṇaṃti6 ṇarā
bisama tia7 ṭhāmahiṃ8 erisa9 bhāahiṃ10
paa paa dīsai11 kassa gharā12
tā13 daha14 paḍhamaṃ be15 aṭṭha ṭṭhāaṃ16
tīa17 cauddaha17 kia18 ṇilao
jo erisi18 chaṃdai tihuaṇa baṃde
so jaṇa90 bujjhau21 dummilao || 16622
daha1 vasu caudaha2 virai karu bisama kaṇṇagaṇa dehu3
aṃtara bippa paḍuka gaṇa4 dummila chaṃda kahehu5
24.2006
dohā
jahā, je¹ kijjia dhālā jiṃsu² ṇebālā³
bhoṭṭaṃtā⁴ piṭṭhaṃta⁵ cale
bhaṃjābia⁶ cauṇā dappahi hauṇā
lohābala⁷ hākaṃda pale
oḍḍā⁸ uḍḍābia⁹ kittau10 pābia
molia¹¹ mālava¹² rājña¹³ bale¹⁴
telaṃgā bhaggia¹⁵ puṇabi¹⁶ ṇa laggia¹⁷
kāsīrāā¹⁸ jakhaṇa cale
188¹9 || durmilā²⁰ | (A).
atha hīraḥ| (D).
gāu' pabhaṇa tikhi' chagaṇa aṃta karahi' johalaṃ
hāra' ṭhavia jaṃpu' supia' vippa gaṇahi sabbalaṃ
tikhi dharahi' bebi karahi' matta pañcahi'0 lekkhae
koi11 jaṇai11 dappa11 bhaṇai hīra sukai 14 pekvae 15
18616
189 | atha hīrakacchandaḥ | nāgaḥ prabhaṇati caun jhagaṇān
ante kuru johaṇaṃ hāraṃ dhṛtvā jampa supriyaṃ vipragaṇena śabaktaṃ | cayaṃ
dhṛtvā dayaṃ kuru mātrāḥ pade likhantāṃ, sadarpo bhaṇati ko jānāti
hīraṃ sukavihṛśyate
hāra supia bhaṇa' bippagakha tīe' bhiksa' sarora
joila aṃte saṃṭhavahu teisa mattaśra hīrā
24.202
dohā
jahā, dhikka dalaṇa1 thoṇa2 dalaṇa3 takka4 dalaṇa5 riṃgae6
ṇaṃ ṇa ṇu kaṭa7 diga dukaṭa8 raṃga cala turaṃgae9
dhūli dhabala ikka sabala10 pakkha11 pabala pattie12
kamma calai kumma lalai bhummi13 bharai kittie14
atha jarāharaṇa (D) [jalaharaṇam ]
pañca' paḍhama palai jahiṃ suṇahi kamala muhi
daha vasu puṇu basu birai kare
sabapañca muṇi diagaṇa" dia birama sagagaṇa
siri phaṇibai bhaṇa sukaibare
daha tiguṇa karahiṃ kala puṇavi ṭhaba juala
ima pari pari ṭabu" cau caraṇā
jai palai kabahu guru kabahu ṇa pariharaha
buhaaṇa" maṇaharu jalaharaṇā
24.204
battīsa hoi mattā aṃte sagaṇādū ṭhāvehi'
sabba lahū' jai' guruā ekko vā beviṃ pāehiṃ || 203'
gāhū
jahā, khura khura1 khudi khudi2 mahhi ghaghara raba kalai3
ṇa ṇa ṇa ṇa4 gidi5 kari6 turaa7 cale
ṭa ṭa ṭa gidi8 palai9 ṭapu10 dhasai dharaṇi dhara11
cakamaka kari bahu12 disi camale13
calu damaki damaki balu14 calai par̤aka balu15
ghulaki ghulaki kari16 kari caliā17
bara maṇusaala kamala18 vipakha19 hiaa sala
hamira bīra20 jaba raṇa caliā21
24.7
jalaharaṇa | (A, B, C & F).
atha maaṇaharā | (D).
pia bhaṇami1 maṇoharu2 pekkhi3 paoharu4
suhaba5 suhāba6 khaṇaddha7 khaṇo thira8 karahi maṇo9
jai rāmra10 bibattiu11 aṇusara12 khattiu13
kaṭṭikae14 bahi15 chaṃda16 bhaṇo17 jimi18 khalai riṇo19
bibi sañca pahillitra20 turaa bahillitra21
ia gañja pañja22 pasaraṃta23 dharā guru sajjikarā24
jai jaggi25 ṇiruttau26 daha gaṇa juttau27
cau saṃdhihi28 cālīsa gharā29 bhaṇu maaṇaharā || 20530
payodharaṃ subhage subhagavati apāḍḍūṃ rūpaṃ sthiraṃ kṛtvā manaḥ, yadi
rāgo varttate anusara kṣatriyamākhyāya kṛtvā hi inbo bhaṇāmi yathā
sukhayati rūpam | ve śaklo prathamataḥ turagāvasthitāḥ sthitāḥ gajarathāḥ
pade prasaranti dharā guruṃ sañjīkṛtya dhāraya yadi yā[jñā] garaṇāmiṣyate, daśagaṇayuktaṃ catuḥsandhiṣu catvāriṃśadgṛhaṃ bhaṇa madanagṛham
bebi matta sira1 ṭhāvi kahu2 balaā aṃta ṭhavehu3
ṇava caukala4 gaṇa maṃjjha5 dhari6 maaṇaharāi7 karehu8
2069 || dohā
jahā,
jiṇi1 kaṃsa viṇāsia kitti paāṃsia
muṭṭhi ariṭṭi2 biṇāsa kare3 giri hattha4 dhare5
jamalajjuṇa bhaṃjia pañcabhara6 gaṃjia7
kālia kula saṃhāra kare8 jasa bhuaṇa9 bhare
cāṇūra10 bihaṃḍia ṇiñjakula11 maṃḍia
rāhā muha mahu pāṇa kare12 jimi13 bhamarabare
so tumha14 ṇarāaṇa15 bippa parāaṇa16
cittaha ciṃtia17 deu barā18 bhaa bhoa harā19
20720 || maaṇaharā | (A, B, C & F).
kiṃca
cau saṃghihi cālīsa kala daha gaṇa tattha suṇeū
paśrahara vallibha he supia maaṇagharāha kuṇeū || dohā
atha marahaṭṭā | (D).
ehu chaṃda sulakkhaṇa¹ bhaṇai² biakkhaṇa³
jaṃpai piṃgala ṇāu⁴
bisamai daha akkhara puṇu⁵ aṭṭhakkhara⁶
puṇu⁷ egāraha⁸ ṭhāu̍
gaṇa āihi¹⁰ chakkallu¹¹ paṃca caukalu
aṃta¹² guru lahū¹³ dehu¹⁴
sau¹⁵ solaha aggala matta¹⁶ samaggala
bhaṇa¹⁷ marahaṭṭā¹⁸ ehu || 208¹⁹
śritā muṣṭika-riṣṭadhorvināśaḥ kṛto giridhaṃse dhṛtaḥ, yamalāvarjunau
bhaṃjitau, padabhareṇa gaṃjitaḥ kāliyastatkulasaṃhāraḥ kṛto yaśasā
bhuvanaṃ bharitaṃ | cāṇūro vikhaṃḍito mitrakulaṃ maṃḍitaṃ, rādhāmukhamadhupānaṃ karoti yathā bhramaravaraḥ, sa yuṣmākaṃ nārāyaṇo vipraparāyaṇaḥ cittamadhye ciṃtitaṃ dadātu varaṃ bhavabhītiharaḥ
25.1
iti madanaharaṃ || (G).
208 | etacchandaḥ sulakṣaṇaṃ bhaṇa vicakṣaṇa jalpati piṅgalanāgaḥ,
viśrāmyati daśākṣareṣu, punaraṣṭākṣareṣu, punarekādaśasthāne | gaṇa ādau
ṣaṭkalaḥ pañca catuṣkalā ante gurulaghū dehi, ṣoḍaśādhikamācāśrātārgalaṃ bhaṇa mahārāṅgamatetat
jahā, jai1 mitta dhaṇesā sasura girīsā2
tahabihu3 piṃdhaṇa dīsa4
jai amiaha5 kaṃdā ṇialahi6 caṃdā
tahabihu7 bhoaṇa bīsa8
jai kaṇa9 suraṃgā gori adhaṃgā10
tahabihu11 ḍākiṇi12 saṃga
jo jasuhi13 diābā14 deba sahābā15
kabahu16 ṇa ho tasu bhaṃga || 20617
marahaṭhṭhā18
taṃ gāha gāha
viggāhā uggāhā gāhiṇī ṣīhiṇī khaṃdhā dohā ullā rolā
gaṃdhāṇa cauparacā dhattā-juggalā chappānnā pajjhaṭṭiā alinnā
pātrākulinnā caubola raḍḍā pomāvatī kuṃḍaliyā gaṇaṇaṃ dohada
khaṃjā [sikkā] mālā culimālā soraṭṭhā chākalo maḍabhāra ahīra
daṃḍakala dīpaka siṃhāvalotra pavaṃgaṃma līlāvatī harigīā tībhaṃgī
dummilā hīra jalaharaṇa mayaṇaharā marahaṭhṭhā || - tetālīsaha
mattaharā ima piṃgala kajie mattā vitta pariccheo
iti piṃgalakṛtau mātrāvṛttaparicchedaḥ || (A).
taṃ gāha gāhā viggāhā uggāhā gāhiṇī vīhiṇī khaṃdhā
dohā ullā rolā gaṃdhāṇā caupadacyā ghattā-juggalā chappādrā
pajjhaṭikā aliṃdā pādyākula [kaṃ] ṇavapātra padumā [vattī] kuṇḍaliyā gaśraṇa dohada khañjā sikkhā mālā cuhiśyālā soraṭṭhā
hākali madhubhāra adhīra daṇḍakalu dīpaka siṃhāvalotra pavaḍgamo
līlāvatī harigīcā tibhaṅgī dumilā . hīra jalaharaṇa mayaṇaharā marahaṭhṭhā| tetālīśa mattaharā ima piṃgala kaviṇa mattāvitta
pariccheda omāo || (B).
taṃ gāha gāhā viggāhā uggāhā gāhiṇī vihiṇī khaṃdhā
dohā ulallā rolā gaṃdhāṇā cauparacyā ghattā-juggalā chappaajuggaeṃ (kajjalakaraṇaṃ ullāsakaraṇaṃ) pajjhaṭikā aliṃdā pātrākula [kaṃ]
ṇavapaśra ( rattā [hā] paśraraṇaṃ ) padmāvatī kuṇḍaliyā gaṇaṇahū dohada
khaccā sikkhā mālā cūliśyālā soraṭṭhā hākali maḍahrāra adhīra
duṣkala dīvaka siṃhāvaloa pavaḍṅgamau līlāvatau harigauā
tibhaṅgī dumillio hora jalaharaṇa mayaṇaharā marahaṭṭā
tettālīsa mattaharā ia piṃgala kaie mattāvitta paricchedao
samātto || uktānāṃ chandasāṃ saṅkalanam | (C).
iti śrīpiṃgale mātrāvṛttaṃ samāptam | (D).
taṃ gāha gāha viggāhā uggāhā gāhiṇī siṃhiṇī khaṃdhā
dohā ullalhā rolā [gaṃ]dhāṇā ṣaupadacrā ghattā-juggalā kappācyā
paḍjhaliā alijhā pā[ā]kulācrā cau[vau]bolā pava[pañ]
pomāvatī kuṃḍalitrā gaaṇaṃṇaṃga dohadda bhujhaṇā khaṃjā sikkā
mālā culimālā soraṭṭhā hākali maṅgabhāra ahīra daṃḍaaṇu
dīpaka siṃhāvalobha pavaṃgama līlāvatau harigīcrā tiabhaṃgau
taha dumillā hīra jalaharaṇa ga[ma] maṇaharā marahaṭhṭhā || paṃcatālīsaha matta dharo ia piṃgala ka[vi]e mattāvṛtta pariccheo || (E).
gāha 1 gāha 2 viggāhā 3 uggāhā 4 gāhiṇī 5
siṃhiṇī 6 khaṃdhā 7 dohā 8 ullalhā 9 do[ro]lā 10
gaṃdhāṇā 11 co[cau]paddaā 12 ghattā 13 ghattāṇaṃ[dā] 14 chappatrā
ullāsa pajjhaliā pādākulakaṃ cau[cau]bolā ṣaṇapada 20 paḍamāvai kuṃḍalikā gagaṇāṃgaṇa doaha ullāṇa 25 khaṃjā sikkhā
mālā culiā soraṭṭhā 30 hākali madhubhāra ahīra daṃḍakalaṃ
dīpaka 35 siṃhāvalokitaṃ ṣavaṃga[ma] līlābatī harigītaṃ tibhaṃgī
40 taha dumilā hīra jalaharaṇa mayaṇaharā marahaṭṭā 45 pacattālīsa dharā
iti piṃ[gala] mattāvitta paricchedo || piṃ[gala]pūrvārddhaḥ
samāptaḥ || (F).
iti mātrādhikāraḥ prathamaḥ samāptaḥ | kṛṣṇīye vivaraṇe pūrvārddhaḥ
sa[māptaḥ] || (G).
dvitīyaḥ paricchedaḥ
varṇavṛttam
aha baṇṇavittāṇiṃ'
sī so' ṇaṃ go
25.2
jahā, gorī' rakkho
25.3
śrīḥ
dīhā' bīhā| kāmo rāmo
25.4
jahā, jujke turkabhe' | subhaṃ deuṃ
25.5
kāma
lahu jua | mahu' hua'
25.6
jahā, hara hara mama mala'
25.7
mahu'
lago' jahau | mahī kahī
25.8
jahā, saī umā | rakho' tumā
25.6-2
mahī
sāru eha1 | go bi reha2
25.10
jahā, saṃbhu deu3 | subbha4 deu
25.11
sāru5
tālī e jāṇīe | go kallā6 tī bakhā7
25.13
jahā,
tumhāṇaṃ8 amhāṇaṃ9 | caṃḍeso10 rakkhe11 so ||:12 || tālī
he pie lekhie' | akkhare' tirisa re
25.14
jahā,
saṃkaro saṃkaro | pāuṇo pāu kho
25.15
priyā'
sasī o' jaṇoo' | phaṇiṃde bhaṇīo'
25.16
jahā,
bhavāṇī hasaṃtī | duritaṃ haraṃtī
25.17
sasī'
sagakho" ramaṇo | sahiño kahio
25.18
jahā,
sasikhā ramaṇī | paḍuṇā taruṇī'
25.18-2
ramaṇa'
takkāra¹ jaṃ diṭṭha² | paṃcāla ukkiṭṭha
25.20
jahā,
so deu sukkhāi³ | saṃdhāri⁴ dukkhāi⁵
25.21
paṃcāla
ṇareṃda⁶ ṭhavehu | maiṃda⁷ karehu⁸
25.22
jahā,
duraṃta basaṃta | sukaṃta digaṃtaͤ
25.23
mṛgendraḥ [maiṃda]
bho jahi so sahi1 | maṃdara suṃdara2
25.24
jahā, so hara tohara3 | saṃkaṭa. saṃhara
25.25
maṃdara
kamala bhaṇa | sumuhi' ṇagaṇa
25.26
jahā, ramaṇa gamaṇa | kamaṇa kamaṇa
25.27
kamala
cārī' hārā' aṭṭā kālā'
bise kasā jāṇe tikkhā
25.28
jahā, jātrā mātrā' putto dhutto
ise' jāṇī kijje jutto
25.29
tikkhā"
banna cāri muddhi' ghāri
bikhi hāri do sa sāri2
25.30
jahā, deu deu sumbha deu
jāsu sīsa caṃda dīsa
25.31
ghārī
paoharo guruttaro1
ṇagāṇiā2 sa jāṇiā3
25.32
jahā, sarassaī pasanna4 ho
kaittaā phuraṃ taā5
25.33
saṃmohā rūaṃ didvo so bhūaṃ
be kannā hārā bhūaṃtā sārā
25.34
jahā, uddaṃḍā caṃḍī dūrittā khaṃḍau
tailokkā sokkhaṃ deuṃ me mokkhaṃ
25.35
saṃmohā
āīṃ' hi aṃte hāre' sajutte'
majjhekka' gaṃdho hārauśra baṃdho'
25.36
jahā, jā bhatti bhaktā' dhammekka' cittā
sā hoi ṇārī dhannā piārī
25.37
hārī'
piṃgala' diṭṭho bha hai siṭṭho
kassa bi dijje' haṃsa muṇijje
25.38
jahā, so maha' kaṃtā dūra digaṃtā
pāusa ābe ceu calābe'
25.36-2
haṃsa
supia gaṇa' sarasa' guṇa'
saraha gaṇa' jamaśra' bhaṇa'
25.40
jahā, pavaṇa bah' sarira' daha'
maśraṇa haṇa tabad'' maṇa
25.41
jamakra
bārāhā1 mattā jaṃ kasā tikhā2 hotaṃ3
hārā chahkā baṃdho4 sesā rājā5 chaṃdo
25.42
jahā, jujjhaṃtau6 uddāme kālikā7 saṃgāme
ṇaccaṃtau hammāro8 dūrittā9 saṃhāro10
25.36-3
sesā
supia gaṇa1 sarasa2 guṇa3
saraha4 gaṇa5 jamaśra6 bhaṇa7
25.40-2
jahā, pavaṇa baha8 sarira9 daha10
maśraṇa haṇa tabai11 maṇa
25.41-2
camaka
bārāhā1 mattā jaṃ kannā tikkhā2 hottaṃ3
hārā chakkā baṃdho4 sesā rāā5 chaṃdo
25.42-2
jahā, jujjhaṃtau6 uddāme kālikkā7 saṃgāne
ṇaccaṃtau hammāro8 dūrittā9 saṃhāro10
25.43
sesā
pia1 tia2 dhucaṃ3 sagaṇeṇa juttaṃ
chaa4 basa paco kala aṭṭha5 dhatto6
25.44
jahā, pia bhatti7 piā guṇavaṃta8 suā9
dhaṇajutta10 gharā bahu sukkha11 karā
First 200 of 326 passages. Read on
See also: more in Prakrit and Apabhraṃśa metrics
- Kavidarpana (Kavidarpaṇa) — Māhārāṣṭrī Prakrit; 1275 CE; partly digitised
- Prakritapaingala (Prākṛtapaiṅgala) — Apabhraṃśa; 1350 CE
- Pingalacchandas or Prakritapaingala (Piṅgalacchandas or Prākṛtapaiṅgala) — Sanskrit; 550 BCE – 1500 CE; partly digitised
- Vrittajatisamuccaya (Vṛttajātisamuccaya) — Māhārāṣṭrī Prakrit; 750 CE; partly digitised
- Svayambhucchandas (Svayambhūcchandas) — Apabhraṃśa; 875 CE; partly digitised
- Pingalachandahsutra (Piṅgalachandaḥsūtra) — Sanskrit; 550 BCE – 1500 CE