Kathakagrihyasutra 10.20.2
Commentary of Devapāla 10.20.2
- Language
- Sanskrit
10.20.2
he agne bhuvaḥ pṛthivīlokāt yajñasya yajñajanitasya apūrvasya tvaṃ netā prāpayitā, rajasaśca rasasārasya | kutra netā | yatra niyudbhirvāyubhiḥ sacase 'ṣaca samavāye' sambadhyase'ntarikṣādāvityarthaḥ | vāyusahāyo hyagniḥ sūkṣmatejorūpeṇāpūrvarasādikaṃ svargādike vartayatītyarthaḥ | śivābhiriti niyudviśeṣaṇam, lokahitakāriṇībhirityarthaḥ | tvaṃ hi divi svarge mūrdhānamādityarūpaṃ dadhiṣe dhārayase, tathā svarṣāṃ jihvāṃ cakaṣe havyavāham, tava hi jihvā jvālārūpā havyaṃ vahati svargādisthāndevādān prāpayati | tādarthyena ca tāṃ jihvāṃ svarṣāṃ svargasambandhayogyāmatidīrghāṃ cakaṣe karoṣi | svargaṃ sīdati gacchati iti svaṣī, svaḥśabde rephasya prakṛtibhāvaḥ, ṣatvaṃ ca sīdatisakārasya, svaśca supāṃ patya iti (?) || āgneyāgnīṣomayorantarāle'jāmitvāyopāṃśuyāja ājyena kriyate | tatra ‘viṣṇurupāṃśu yaṣṭavyo'jāmitvāya’ iti vākyaśeṣādviṣṇvādyā devatā gamyante | taddevatāmantrā udāharaṇārthaṃ vyākhyāyante || he agnīṣomau imaṃ mama sambandhinaṃ havamāhvānaṃ suśraṇutaṃ suṣṭhu ākarṇayatam | he vṛṣaṇau kāmyamānārthaprāhyā sektārau vṛṣṭidāyinau vā, ‘tāveva varṣataḥ’ iti śrutiḥ | ‘agnīṣomāvidaṃ sarvaṃ yadannaṃ cānnādaśca somo'nnamagnirannādaḥ’ iti, agnerannakṛtā vṛṣṭiryajñadvāreṇa | vṛṣaṇeti ‘supāṃ suluka’ iti dvivacanasyākārādeśaḥ | tathā sūktāni pratiharyatamabhinandatam | kiṃca dāśuṣe dānaśīlāya yajamānāya mayaḥ sukhaṃ bhavataṃ sukhakarau yajamānāya bhavatamityarthaḥ ||