Kathakagrihyasutra 27.3.2
Commentary of Devapāla 27.3.2
- Language
- Sanskrit
27.3.2
caturthī uṣā virāḍrūpeṇa stūyate | he ṛṣayo jñānayuktāḥ turīyā caturthī yā uṣā, sā yajñasyāgniṣṭomasya catuṣṭomamagniṣṭomamitarasaṃsthāpyaprakṛtibhūtaṃ nityaṃ adadhāt ādadhau cakāra | kiṃ kurvatī | yajñasyāgniṣṭomasya pakṣau bhavantī pakṣāviva saṃpadyamānā | tathā arkaṃ yuānā, arcanamarkaḥ pūjā stutistāṃ yuñjānā saṃbandhayantī kurvatī | svarābharannidaṃ, svariti lokatrayopalakṣaṇārthaṃ, lokatrayamidamārabdhavatī|prakṛtikarmaphalatvādvā svargasyaiva kāmyatvamuktam, nityasyāpi hi agniṣṭomasyāgnihotrāderiva kāmasaṃbandho'pyasti | kā asāvityapekṣāyāmāha virāḍiti | kathaṃ turīyatvaṃ virāja ityapekṣāyāmucyate gāyatrī triṣṭubjagato virāḍiti | gāyatryādīni anyāni trīṇi chandāṃsyagniṣṭome vidyante, teneyaṃ turīyetyarthaḥ | pakṣadvayabhavanakartṛtvaṃ tu virāja itthamuktam | agniṣṭome ekaviṃśatiḥ stotrīṇāṃ, tatra madhye sthito māhendragrahayajiyajñasyātmatvena kalpate | tadapekṣayā hyucyate ekaviṃśo'gniṣṭomaḥ, agniṣṭomastomaḥ ekaviṃśatistotrīya ityarthaḥ | agniṣṭomaṃ saṃsthāpyāgniṣṭomaḥ somayāgaḥ, tatrāpi māhendragrahayajipradhānāropa ityuktam | ekaviṃśatistotrīyāsvekānnaviṃśatirvirājaḥ santi | tatrobhayadgbhāgavartinau navakāvapekṣya madhyasthā virāṭ pakṣiṇī kalpitā | navakau tu pakṣāviva | atha kathamagniṣṭomaścatuṣṭomaḥ | itthamcatvāraḥ stomā yasya saḥ catuṣṭomaḥ | te punastrivṛtpañcadaśasaptadaśaikaviṃśāḥ | evaṃ hyāmnāyate-trivṛdvahiṣpavamānaḥ, pañcadaśānyājyāni, pañcadaśo mādhyandinaḥ pavamānaḥ, saptadaśānyājyāni, saptadaśa ārbhavaḥ pavamānaḥ, ekaviṃśo'gniṣṭoma iti |
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit