Kathakagrihyasutra 27.3.3
Commentary of Devapāla 27.3.3
- Language
- Sanskrit
27.3.3
idaṃ jagattrayaṃ dhātā prajāpatiḥ pañcabhiḥ pṛthivyādibhirvidadhāḥ vyadhāt kṛtavān, tathā tāsāṃ pṛthivyādimātrāṇāṃ svasṛrbhaginīḥ pañca pañca ajanayat | kāstāḥ pañca pañca | arthādvāyvindriyamātrāḥ, prāṇāpānādīnvāyūn ghrāṇādīnīndriyāṇi pañca | sāṃkhyadarśanānusāreṇa tu prajāpatirmūlaprakṛtyātmā tadadhiṣṭhātā vā parameśvaraḥ seśvarasāṃkhyānāṃ pañcabhistanmātramātrābhiḥ pañca mahābhūtamātrāḥ vidadhe svasṛśca tāsāṃ pañca buddhikarmendriyavāyupañcakatrayātmikā mātrāḥ | tāsāmu yanti prayaveṇa pañca nānārūpāṇi ṛtavo vasānāḥ, u iti nipātaḥ ‘yu miśraṇe’ ityasya prayavaḥ, ṛtavaḥ krāntadarśanā vidvāṃsaḥ tāsāmindriyamātrāṇāṃ prayaveṇa miśrībhāvena saṃbandhinaḥ paṇḍitā api vasānā vivekamācchādayanto viṣayalobhena nānārūpāṇi pañca rūpādīni viṣayajātāni yanti prāpnuvanti bhuñjate, tataśca saṃsārasāgare nimajjanti | tasmādviṣamaviṣayaparihāre prayatno vidheyo vidvadbhiriti tātparyam | pañcabhiḥ pañcabhirabhijuhuyādityuktam | tatra prathamāṣṭakopayogī prathamapañcako vyākhyātaḥ | 5 || atha dvitīyāṣṭakopayogī dvitīyo vyākhyāyate pañca vyuṣṭīruṣā nirmitavatī ‘uṣa dāhe’ viśeṣeṇa dāhikā uṣṭayo rūpādiviṣayamātrāḥ | anu pañca dohāḥ, anantaraṃ pañca dohā tayā nirmitāḥ | te punaḥ śrutyā pratipāditāḥ-te ete devā aduhurhārītena pātreṇāmṛtaṃ, rājatena
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit