Kathakagrihyasutra 27.3.4
Commentary of Devapāla 27.3.4
- Language
- Sanskrit
27.3.4
pitaro'duhuḥ svadhāṃ, dārupātreṇa āhūya taṃ manuṣyā aduhurannamayasmayenāsurā aduhuryavān, alābupātreṇa sarpā aduhurviṣamiti | gāṃ pañcanāmnīṃ, prakāmyā-śravyā-iḍā-saṃhitā-viśvarūpeti goḥ pañca nāmāni | ṛtavo'nu pañca, anantaraṃ pañcartavaḥ nirmitā brahmādikanyayoṣasā, hemantaśiśirayorekatvāpādanātpañcatvam | pañca diśaḥ pañcadaśena kḷptāḥ, pañca diśaḥ pañcadaśena stomena saha kḷptāḥ nirmitāḥ | ūrdhvā pañcamyatra | kīdṛśaḥ diśaḥ | samānamūrdhnīḥ tulyamūrddharyaḥ prācī yāmī pratīcī udak diśaḥ, adhaūrdhvā ekavacanā ekā dik, antarikṣaṃ svargo vā pañcānāṃ mūrdhā | abhi lokamekam, ekaṃ lokamupādhiṃ lakṣaṇīkṛtya pañcatvena vibhaktā diśa ityarthaḥ | jyotiṣmatī prakāśavatī uṣā devī nabha ākāśaṃ pratimuñcate tamasā viyojayati | kena | sūryasya vratena karmaṇā | tāṃ ca tādṛśīmuṣasaṃ nānārūpā jāyamānā api sadyojātā api paśavo'pi viśeṣeṇa paśyanti asyā antarikṣalakṣaṇāyā māturnirmāturupasthe utsaṅge sthitām | triṃśatsvasāro bhaginyaḥ samānakāraṇaprabhavatvāduṣasa upayanti āvartante pratimāsaṃ, niṣkṛtaṃ niḥsaṃśayaṃ kṛtaṃ svayaṃ prajāpatinā vā samānaṃ tulyaṃ ketuṃ gaganaṃ jīvātmānaṃ vā pratimuñcamānāḥ uṣaso vimocayantyaḥ, ṛtūn pañca ṣaḍvā tanvante vistārayanti | kavayaḥ ākramaṇakriyāyāḥ kartryaḥ| prajānatīḥ prajñānavatyaḥ| madhye chandasaḥ pariyanti, chandaḥśabdena gatikriyāyogāllokatrayamucyate vedo vā gāyatryādicchandoyuktatvāt, lokatrayasya vedasya vā madhye pariyanti pratyāvartante pūrvāparadivasāni eṣyamāṇadivasamadhye pratyāvartanta ityarthaḥ | bhāsvatīḥ dīptimatyaḥ |
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit