Pramāṇa · Search · About · API

Kathakagrihyasutra 3.9.1

Commentary of Devapāla 3.9.1

Language
Sanskrit

3.9.1

vastraṃ dakṣiṇāmācāryāya dakṣiṇata upaviṣṭāya dadyāt | caturhotṛmantrān vyākhyāsyāmaḥ bhaktyā brahma vivartaṃ vā pariṇāmamupāśritān | ādhyātmikaikarūpārthāṃścaturhotṝnnamāmyaham || caturhotṛṇāmārṣam | indro devatā | 'hu dānādanayoḥ' juhvati dadatīti hotāraḥ | caturṇāṃ dharmārthakāmamokṣāṇāṃ dātāraścaturhotāraḥ pradyumnāniruddhavāsudevasaṅkarṣaṇaḥ prathamabrahmavivartāḥ | tathāca brāhmaṇaṃ 'brahma vai caturhotāraḥ' iti, prajāpatirakāmayata bahu syāmityādi ca | evaṃ ca paramātmaiva yajñarūpaḥ stūyate | yajño vai prajāpatiriti, viṣṇuryajña ityādirāpi śrutiḥ| ato'dhyātmayajñasvarūpaṃ rūpakeṇāha-cetanaṃ cittirjñānaṃ sruk | cittaṃ manaḥ svāntamantaḥkaraṇaṃ ceto mānasamiti paryāyaḥ, cittamājyaṃ, tathāhi srucā ājyaṃ prakṣipyate'gnau, tathā vivekajñānena manaḥ paramānandadhyānavahnau prakṣipyate | tathāhi kṣiptamājyaṃ dahyate, tadvanmano'pyadhyātmadhyāne prakṣiptaṃ sat svayaṃ vilīyate sarvāvidyābhedāntarāṇi ca vilāpayati katakaphalarajovat | vāgvediryajñāśrayatvāt | tathāhi vedimāśritya yajñapātrāṇi srugādīni nijakāryeṣu vyāpriyante, tadvadvaidikīṃ vācamupaniṣadrūpāmāśritya manaḥprabhṛti adhyātmayajñasādhanaṃ nijakāryaṃ janayati | ādhītaṃ barhiḥ, ādhyānamādhītiḥ cittadhyātṝṇāṃ tat barhistadāśritatvāccittisrugādīnāṃ 'prastare juhūṃ sādhayati sarvāṃśca srucaḥ' iti śruteḥ | keto agniḥ 'citī saṃjñāne' asun, chāndaso varṇavyatyayaḥ, ketaḥ prajñāviśeṣaḥ, sa evāgnistenaiva yogayogāṅgādisamidhāṃ sandīpanāt |

Linked texts (1)