Kathakagrihyasutra 3.9.2
Commentary of Devapāla 3.9.2
- Language
- Sanskrit
3.9.2
vijñātamagnīt, viśiṣṭaṃ jñānaṃ vedārthagrāhi, agnīt chāndaso hrasvaḥ, tathāhi ṛtvigviśeṣeṇaidhasāgniḥ sandīpyate, tathā vedārthajñānenottarottaramadhyātmacittāgniḥ | vācaspatirhotā, vācaspatirantarātmā, sa hotā cittisrugādipreraṇāt, athavā āhvātā manaḥprabhṛtīnāmṛtvijāṃ preṣayitādhvaryuḥ | mana upavaktā, manyate'numanyate iti mano'ntaryāmī, sa upavaktā brahmā | sa hi yat jīvātmā jānāti karoti vā, tat sarvamanuvadatyanupaśyatītyādirūpeṇa anumanyate | prāṇo haviḥ, sa hi paramātmāgnau hūyate niruddhyotkrāntikāla brahmadvāreṇa parabrahmaṇi prakṣipyate | sāmādhvaryuḥ, sāmaśabdo vyānavacanaḥ, tathāhi adhvaryuḥ sarvartvijo nijanijakarmasu praiṣairniyacchati, tathā vyānākhyo vāyurnābheruparī daśasvaṅguleṣu puruṣasthāne sthitaḥ prāṇāpānau svamaryādāyāṃ sthāpayati parasparaviruddhagatī | etacca yogasāre nirṇītamasmābhiḥ | yadeva puruṣasya sthānaṃ, tadeva vyānasya prāṇāpānayorniyantuḥ | yadā hotṛpadena āhvatā adhvaryurucyate, tadā bhūtayajñādadhyātmayajñasya vailakṣaṇyapratītiḥ prayojanamadhvaryudvayapradarśanasya | itthaṃ prajāpatinā indrādiśabdavācyena pradyumnādyavasthācatuṣṭayavivartena caturhotrā ca daśavidhamātmānaṃ kṛtvā paramātmani samarpaṇaṃ kṛtam | tadāha-indraṃ gaccha svāhā, he prāṇa indraṃ paramātmānaṃ gaccha, suhutamastu svāhūtaṃ vā | āhvānasya ca śobhanatvamanuṣṭhāpanaparyavasānam | evamasmadādayo'pi brahmavivarttā brahmapariṇāmā vā saṃsāranivṛttikāmā anutiṣṭhanti, karmakāṇḍasyāpi ca advaitaprāptau paryavasānamityuktamasmābhiḥ sāṃkhyasāraśarīrakayoḥ |
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit