Kathakagrihyasutra 83.1

83.1

uṣasyaḥ sarvo'nuvākaḥ | uṣaḥśabdena rātreranta ucyate, taddaivata ityarthaḥ | devānāmārṣam | triṣṭup chandaḥ | prakāśātmakamuṣaso rūpaṃ sarvarātryandhakārāpasāraṇasvabhāvatvāt | tatra ca brahmādvaitātmake jagati rātriravidyā tamorūpā, uṣā tu vidyā prakāśasvabhāvā | sāṃkhyadarśane tu tāmasī rātriruṣastu sattvam | iyameva sā uṣā yā prathamā, yā mahāpralayarūpabrahmarātryavasānātmikā uṣā, saiveyam | kā sā | yā vyaucchat viśeṣeṇa ucchanamapasāraṇaṃ kṛtavatī, apasāritavatī | kim | arthāttamaḥ avidyām | sā vāsvantaścarati, sā uṣā āsu vartamānā antarmadhye carati sañcarati | praviṣṭā satī yā vadhūrmimāya, vahatīti vadhūḥ āpo vā, nirmitavatī brahmarūpavidyātmikā imāḥ | navagatstutipātram | janitrī janikā, trilokī iyaṃ brahmaṇo vivartaḥ pariṇāmo vā | traya enāṃ mahimānaḥ sacante, yasmāttrayo lokā mahimāno mahāntaḥ enāmuṣasaṃ sacante, 'ṣaca-samavāye' yata etayā uṣasā sambadhyante tadāśritatvāttatprakāśayatvācca | uṣaḥśabdo'tra vyackāsantatvena napuṃsakaliṅgaḥ pratibhāti | chandasi tu liṅgavyatyayaḥ | yadvā liṅgamaśiṣyaṃ lokapramāṇatvāt | tathāca loke'pi uṣaḥśabdāt strītvapratītiḥ |