Nighantu 70.10.6
Nighaṇṭunirvacana 70.10.6
- Language
- Sanskrit
70.10.6
yadvā, varaśabde upapade haraterāṅpūrvāt 'anyeṣvapi dṛśyate (3, 2, 101)'—iti bāhulakāt ḍapratyayaḥ| varāhākāro vā kṛṣṇo megho varāhasādṛśyena varttate| varamutkṛṣṭamudakaṃ vṛhati udyacchati varṣitum 'bṛhū udyamane (tu0 pa0)'| hanteḥ pūrvavat ḍaḥ| yadvā, varaśabda upapade juhoterdānārthāt ḍaḥ| varamudakaṃ dadāti ādatte vā varṣitumiti varāho meghaḥ, parvato'pi varamutkṛṣṭaṃ padārthamāharayati prāṇibhiḥ, padārthānāṃ sarvatra saulabhyādāharayatītyucyate| vara āhāro'treti vā| varāhavat kṛṣṇavarṇa iti vā| varaṃ mūlaṃ bṛhatyudyacchatyasmāditi vā (niru0 5, 4)| varaṃ varamityaikasya varaśabdasya nivṛttiḥ| varaśabdād bṛheśca varāha ityarthaḥ| varamudakamādadāti ādīyate ca tasmāt puruṣairvaraḥ padārtha udakameva vā| "vidhyadvarāhaṃ tiro adrimastā (ṝ0 saṃ0 1, 4, 28 2)"—"varāhamindra emuṣam (ṝ0 saṃ0 6, 5, 30, 5)"—iti ca meghasya nigamau| parvatasyānveṣaṇīyaḥ|| (14) śambaraḥ| 'śamu upaśame (di0 pa0)' atrāntarṇītaṇyarthaḥ| 'śamerban (u0 4, 61)'—iti banpratyayaḥ| śamayati
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit