Nighantu 70.12.26

70.12.26

'pūñ pavane (kyā0 u0)'| 'puvaḥ sañjñāyām (3, 2, 185)'—iti karaṇe itrapratyayaḥ| punātyanenātmānaṃ jñātaḥ| athavā 'karttari carṣidevatayoḥ (3, 2, 186)'—ityapāṃ devatātvāt karttari itrapratyayaḥ| punāti pāpakṛtaḥ| tathāca manuḥ—'jñānaṃ tapo'gnirāhāro mṛnmanovāryupāñjanam| vāyuḥ karmārkakakālau ca śuddheḥ karttṛṇi dehinām (5 a0 105 ślo0)'—iti| "śatapavitrāḥ svadhayā madantīḥ (ṛ0 saṃ0 5, 4, 14, 3)"—iti nigamaḥ || nañpūrvāt mriyaterghātoḥ 'tanimṛṅbhyāṃ kica (u0, 3, 85)'—iti tanapratyayaḥ| na mriyante hi prāṇino'nena pītena| athavā'tyantasvādurasatatvādamṛtamityucyate, tathā 'amṛto hyāpaḥ'—iti śrutiḥ| "yatrā suparṇā amṛtasya bhāgam (ṛ0 saṃ0 2, 3, 18, 1)"—iti nigamaḥ || 'tri indhī dīptau (ru0 ā0)'| asmāt 'undericcādeḥ (u0 1, 12)'—iti vidhīyamāna upratyayo vāhulakādra bhavati, dhakārasya dakāraśca| indhe dīpyate svena tejasā devatātvāt| yadvā, 'undī kledane (ru0 pa0)'| 'undericcādeḥ (u0 1, 12)'—ityupratyayaḥ| ādididiśaśca upari bhūmiminduḥ| yadvā, 'idi paramaiśvarye (dhā0 pa0)'| asmād-pratyayaḥ| parameśvaraṃ hi jalaṃ devatātvāt, prāṇināṃ prāṇanasya jīvanasya ca tadāyattatvācca| nigamo'nveṣaṇīyaḥ|| hiraṇyanāmasu vyākhyātam| gacchati nimnaṃ pradeśaṃ, gamyate vā tadarthibhiḥ, vardhante vā varṣāsu| nigamo'nveṣaṇīyaḥ||