Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 70.8.3

Nighaṇṭunirvacana 70.8.3

Language
Sanskrit

70.8.3

(8) vājinīvatī| vājo balaṃ vego vā tena tadvatī vājinī, kāsau uṣasaḥ svabhūtā tena tadvatī vājinīvatī| yadvā, vājo havirlakṣaṇam annādyasyā astīti vājinī yāgasantatiḥ, tadvatī vājinīvatī| yadvā, vājamannaṃ tadvatī vā vājinī, kāsau avayavabhūtenānnena tadvatī atra saṃhatiḥ, tayā annasaṃhatyā tadvatī vājinīvatī| yadvā, dvāvetau matvarthīyau tayorekārtheṇātitaromatvarthīyaḥ atiśayenānyavatītyarthaḥ 'vājinīvatītiviṣā hi sarvo'nnaṃ labhante'—iti mādhavaḥ| 'sañjñāyām (8, 2, 11)'—iti vā 'chandasīraḥ (8, 2, 15),—iti vā matupo vatvam| "vyaśvebhyaḥ subhage vājinīvati (ṛ0 saṃ0 6, 2, 22, 3)"—"asmabhyaṃ vājinīvati (ṛ0 saṃ0 3, 8, 7, 4)"—iti nigamau || (6) sujñāvarī| supūrvāt 'jñā māne (adā0 pa0)'—ityasmāt 'upasarge ca sañjñāyām (3, 2, 66)'—iti janervidhīyamāno ṅapratyayo bāhulakād bhavati| suṣṭhu ājñāyate abhyasyate iti sujñaṃ sukhaṃ, taddhi sarvaiḥ sarvadā masedaṃ bhūyādityabhyāsena prārthyate| tathāca—'sukhaṃ sujñāteḥ, prajā vai paśavaḥ sujñam,'—iti mādhavaḥ| tadsyā asti| 'chandasīvanipau ca (5, 2, 122 vā0)'—'vano ra ca (4, 1, 7)'—iti ṅītrau, 'anyeṣāmapi dṛśyate (6, 3, 137)'—iti dīrghaḥ| 'sujñāvatītyarthaḥ| "sujñāvarī sūnṛtā īrayantī (ṛ0 saṃ0 1, 8, 3, 2)"—iti nigamaḥ|

Linked texts (1)