Nighantu 72.13.10
Nighaṇṭunirvacana 72.13.10
- Language
- Sanskrit
72.13.10
etau nairuktadhātū || (83) ganti| 'gamla gatau (bhū0 pa0)'| vyatyayena śapo luk| "aṅgirobhirāgahi yajñiyebhiḥ (ṛ0 saṃ0 7, 6, 14, 5)" —nigamaḥ || (84) āganīganti| 'gamla gatau (bhū0 pa0)'| dādharttidardhartti (7, 4, 65) ityādinā āṅpūrvasya gamerlaṭi abhyāsasya cutvābhāvo nīgāgamaśca nipātyate| yaṅlugantādvā laṭi nipātanādrūpāṃseddhiḥ| "vakṣyantī vedā ganīganti karṇam (ṛ0 saṃ0 5 1, 16, 3)"—iti nigamaḥ || (85) jaṅgati| gameryaṅluki 'nugato'nunāsikāntasya (7, 4, 85 )'—iti nuki ca rūpam| "prātarmakṣū dhiyāvasurjagamyāt (ṛ0 saṃ0 1, 4, 24, 4)"—ityatra 'jaṅgantergatikarmaṇa patadrūpam' —iti skandasvāmibhāṣyam| (86) jinvati| 'ivi jivi dhivi prīṇanārthāḥ (bhū0 pa0)' || (87) jasati| 'jasu mokṣaṇe' divādiḥ (pa0)| vyatyayena śap || (88) gamati| gamla gatau (bhū0 pa0)'| leṭ| leṭo'ḍāṭau (3, 4, 94)'| bāhulakāt 'sibbahulaṃ leṭi (3, 1, 34)'—iti sip na bhavati| yadvā, 'sarve vidhayaśchandasi vikalpyante'—iti chatvābhāvaḥ| "ta āgamantu ta iha śruvantu (ṛ0 saṃ0 4, 8, 5, 1)"—iti nigamaḥ || (89) dhrati| (60) dhrāti| (61) dhrayati| trayo'pi nairuktāḥ || (62) vahate| 'vaha prāpaṇe' (bhū0 u0) svaritet| "vaiśvānaraṃ mātariśvā parāvataḥ (ṛ0 saṃ0 4, 5, 10, 4)"—ityatra 'parāpūrvasya vahatergatikarmaṇaḥ parāvacchabdaḥ'—iti skandasvāmī || (63) ratharyati| nairuktadhātuḥ| 'raṃhatervā ratho raṃhaṇaṃ gamanam icchatīti kyaci rathīyatīti prāpte rephopajana īḍābhāvaśca pṛṣodarāditvāt (ī, 3, 106)'—iti skandasvāmī| "eṣa devo ratharyati (ṛ0 saṃ0 ī, 7, 20, 5)"—iti nigamaḥ| mādhavabhāṣyaṃ draṣṭavyam || (64) jehate|