Nighantu 72.16.4
Nighaṇṭunirvacana 72.16.4
- Language
- Sanskrit
72.16.4
"avātirajjyotiṣāgnistamāṃsi (ṛ0 saṃ0 4, 5, 11, 1)"—"yadindra śāradīravātiraḥ (ṛ0 saṃ0 2, 1, 20, 4)" —iti nigamau || (19) viyātaḥ| 'tatra viyāta ityetadra viyātayana iti viyātayeti vā (niru0 3, 10 )'—iti bhāṣye skandasvāmī tasya samādhimarthaṃ vyācaṣṭe—'vipūrvasya yātayatervā ye pratyaye viyātaya iti bhavati dhārayaḥ pārayaḥ itivat| tasya sambodhanam viyātayeti| viyātayitariti vā pāṭhāntaram—iti| dhārayapārayeti dṛṣṭāntapradarśanena 'vyatyayo bahulam (3, 1, 85)'—iti asmādapi 'anupasargādbhilampavinda (3, 1, 138)'—iti sūtreṇa śapratyaya iti darśayati || (20) ātirat| āṅpūrvāttarateraṅ pūrvavat itvam| "indraḥ pūrbhirātirat dāsamarkaiḥ"—iti nigamaḥ || (21) talit| antikanāmasu vyākhyātam (275 pṛ0) || (22) ākhaṇḍala| 'khaḍa khaḍi kaḍi bhede (pa0)' curādiḥ| asmādāṅpūrvāt 'mandreralac (u0 5, 72)'—iti bāhulakādalac| "ākhaṇḍala prahūyase (ṛ0 saṃ0 6, 1, 24, 2)"—iti nigamaḥ || (23) dūṇāti| 'dū hiṃsāyām, kryādiḥ| "tṛṣvī manu prasitiṃ dūṇānaḥ (ṛ0 saṃ0 3, 4, 23, 1)"—iti nigamaḥ || (24) ramṇāti| 'ramu krīḍāyām' bhvādirātmanepadī, vyatyayena śnā, parasmaipadam || (25) śrṛṇāti| 'śrṛ hiṃsāyām' kryādiḥ pvādiśca| "śrṛṇāti vīlurujati sthirāṇi (ṛ0 saṃ0 8, 4, 15, 1)"—iti nigamaḥ || (26) śamnāti| 'śamu upaśame' divādiḥ| vyatyayena śnā "śiśiraṃ jīvanāyakam (niru0 1, 10)"—iti nigamaḥ| 'śiśiraṃ śrṛṇāteḥ śamnātervā'—iti niruktam (1, 10)| 'śamnāteḥ hiṃsārthasya'—iti skandasvāmī ||
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit